İngiltere Dışişleri Bakanı Lammy, önceki gün New York’taki Birleşmiş Milletler (BM) merkezinde düzenlenen Filistin bahisli bir konferansta konuştu. Lammy Gazze’nin halini “korkunç’ olarak niteledi, İsrail’in askeri ataklarını durdurmasını ve iki devletli tahlile yanaşmasını istedi.
İsrail bunu yapmazsa da “İngiliz hükümeti eylülde New York’ta toplanacak olan BM Genel Şurası’nda Filistin devletini tanıma niyetindedir” dedi. Bu açıklama İsrail’in kuruluşuna giden yolu açan 1917 tarihi Balfour Deklarasyonu’nu hatırlattı.
İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy
“2’İNCİ BALFOUR MU?”
Bu açıklama İngiltere’nin yeni bir deklarasyonu mu? Blöf mü yapıyor yoksa tarihi bir pişmanlığın yansıması mı? Bunu bölgeyi ve tarihini bilenlere sorduk…
Prof. Dr. İlber Ortaylı: “İngiltere, Filistin-İsrail sorununun o günden bugüne bitmeyen sorununun baş aktörü. Balfour deklarasyonu tarih içinde nerelere evirildiğini görüyoruz. Artık bu türlü bir aktörün, niyeti ne olursa olsun, Filistin’i tanıma sürecine girmesi çok enteresan bir tarihi tecelli. Öteki bir numara peşindeyseler de yakında o da ortaya çıkar”
Prof. Dr. Tarık Oğuzlu: “İngiltere’nin de sabrı taşmaya başlamış üzere görünüyor. Hem kamuoyunun hem Muhafazakar Parti içinde milletvekillerinin İsrail’den önemli bir rahatsızlığı var. Balfour, 1917’deki malum deklarasyonuyla İsrail’in kuruluşuna giden yolu açmıştı. Lammy’nin açıklaması da Balfour ’a emsal bir bildiri olarak yorumlanabilir. Hatta “2’inci Balfour” da diyebilirsiniz. Lakin Netanyahu’yu çok etkileyeceğini, zorlayacağını da düşünmeyin. Ama İngiltere’nin ‘Bu iş bu türlü gitmez’ demesi manasında çok kıymetli. Hele Almanya da bir hal alırsa, Suudi Arabistan da dahil olursa Netanyahu için işler daha da zorlaşır. Ateşkesi kabul edip siyasi tahlile yanaşmak zorunda kalabilir”
Prof. Dr. Hasan Köni: “İngilizler, İsrail’in kurucusu sayılır. Balfour Deklarasyonu’ndan da pişman olmazlar. Bugün de ekonomileri yüklü olarak Yahudi finansal sermayesine dayanıyor. Bu cins blöfleri yapmaları mümkün değil. Artta öteki bir sorun olmalı”
Dönemin İngiliz Dışişleri Bakanı Arthur Balfour ve Baron Lionel Walter Rothschild
“İSRAİL’İ MASAYA ÇEKMEYE ÇALIŞIYORLAR”
Doçent Dr. İsmail Ediz: “İngiltere, periyodun kurallarında bölgede bir Yahudi devleti üzerinden hakimiyet kurmak, savaş devam ederken ABD ve Rusya’daki Musevilerin finansal-siyasi gücünden istifade etmek için bunu (deklerasyon) yapmıştı. Müttefiki Fransa da bunun farkındaydı açıktan olmasa da örtülü biçimde bölgede İngiliz nüfuzunda bir Yahudi devleti istemiyordu. Bu Sykes-Picot’a da tersti. Bugün roller değişti. ABD, İsrail üzerinden bölgeye hakim. Hırslı ve doyumsuz ataklarla bölgedeki siyasi ve ticari istikrarları kendi lehine çeviriyor. Trump ve Netanyahu bâtın kapaklı görüşüyor. Fransa ve İngiltere bunun farkında. Aslında gayeleri ABD’yi durdurmak. Bunu da İsrail üzerinden yapmak. İsrail’i masaya getirmeye çalışıyorlar. Balfour, İngiltere’nin bölgedeki hakimiyet dileğinin bir eseriydi, şimdiki çıkışlar da birebir uğraşın ürünü…”
Doçent Dr. Umut Uzer: “Fransa ve İngiltere İsrail’i barışa zorlamaya çalışıyor. Alandaki gerçekliği ne kadar değiştirebilir, ondan emin değilim. Asıl anahtar ABD’de… Filistin’in asıl sorunu esasen tanınma değil de topraklarını müdafaa ve hayatta kalma sorunu, asıl bu meseleye kalıcı bir tahlil bulunması gerek”
Gülru Gezer: “Balfour Deklarasyonu İsrail’in kuruluşuna temel teşkil eden evraktır. Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Lammy’nin BM’deki “Tarihimiz İngiltere’nin iki devletli tahlili destekleme konusunda özel sorumluluk taşıdığı manasına geliyor” tabiri de aslında İngilizlerin bu problemdeki özel (tarihi) rolünün şuurunda olduklarının göstergesi… “
BALFOUR DEKLERASYONU NEDİR?
Dönemin İngiliz Dışişleri Bakanı Arthur Balfour, 2 Kasım 2017’de İngiliz kabinesinin de onayıyla Yahudi sermaye devi Baron Lionel Walter Rothschild’e hitaben yazdığı tek sayfalık, 124 sözlük bir mektup yazdı. İngiltere’nin Filistin’de bir ‘Yahudi Yurdu’ kurulmasını desteklediğini ve bunun için elinden geleni yapacağını duyurdu. Böylelikle o güne kadar yalnızca Siyonist Musevilerin bir planı olarak kalan fikir İngiliz dayanaklı diplomatik bir sürece dönüştü ve 1948’de İsrail devletinin kurulmasıyla neticelendi.
Deklarasyonda şu tabirler yer alıyor:
Sayın Lord Rothschild,
Majestelerinin Hükümeti ismine, Kabine’ye sunulan ve Kabine tarafından onaylanan Yahudi Siyonist hasretlerine ait aşağıdaki sempati beyanını sizlere iletmekten büyük memnunluk duyuyorum:
Majestelerinin Hükümeti, Filistin’de Yahudi halkı için ulusal bir yurt kurulmasını olumlu karşılamaktadır ve bu emele ulaşılmasını kolaylaştırmak için elinden gelen tüm çabayı gösterecektir; Filistin’deki mevcut Yahudi olmayan toplulukların uygar ve dini haklarına yahut rastgele öbür bir ülkedeki Musevilerin sahip olduğu hak ve siyasi statüye ziyan verebilecek hiçbir şeyin yapılmayacağı açıkça anlaşılmıştır.
Bu bildiriyi Siyonist Federasyon’un bilgisine sunarsanız mutlu olurum.
Saygılarımla,
Arthur James Balfour?
