Kamçatka’da tarihin en büyük altıncı zelzelesi başları karıştırdı: Neden yıkıcı tesir yaratmadı?
Sarsıntı, bölgenin en büyük kenti Petropavlovsk-Kamçatski’de binalarda hasar riski oluşturdu. Sarsıntının akabinde Japonya, ABD’nin Hawaii, Kaliforniya, Alaska ve Oregon eyaletlerinde tsunami ihtarları yapıldı.
Uzmanlar, zelzelenin Pasifik Okyanusu’nda yüksek dalgalara yol açtığını belirtti. Japonya ve Rusya’nın kıyı kesitlerinde birtakım yerleşim alanları sular altında kaldı. Tsunami dalgalarının 3 metreye kadar yükselebileceği bildirildi.
Hawaii ve ABD kıyılarında sonlu hasarla atlatılan tsunamide can kaybı yaşanmadı. Sarsıntı, Pasifik levhasının Kuzey Amerika levhası altına dalması sonucu okyanusun 20 km derinliğinde meydana geldi. Birebir bölgede 1952’de yaşanan 9.0 büyüklüğündeki sarsıntı, Hawaii’de büyük hasara yol açan tsunamiyi tetiklemişti. Rusya Bilimler Akademisi’nden Viacheslav Gusiakov, iki sarsıntı ortasındaki farkları incelediklerini duyurdu.
ÖNCÜ SARSINTILAR
Depremden evvel 20 Temmuz’da bölgede 7.4 büyüklüğüne ulaşan öncü sarsıntılar kaydedilmişti. Louisiana Eyalet Üniversitesi’nden Doç. Dr. Brandon Shuck, 8.0 ve üzeri sarsıntıların yılda ortalama bir sefer gerçekleştiğini söyledi. Schuck, Kamçatka’daki zelzelenin ise on yılda bir görülebilecek kadar güçlü olduğunu belirtti. Bölgedeki yaklaşık 250 bin kişinin şiddetli sarsıntıya maruz kaldığı iddia ediliyor.
DEPREMİN BÜYÜKLÜĞÜ REVİZE EDİLEBİLİR
Çarşamba günü meydana gelen zelzele, birinci olarak 8.0 büyüklüğünde bildirilmiş, akabinde 8.7 ve son olarak 8.8 olarak güncellenmişti. Bu ölçüm, zelzelesi tarihteki en güçlü 6. zelzele pozisyonuna getirdi.
California Eyalet Politeknik Üniversitesi’nden Prof. Lori Dengler, büyük zelzelelerde ölçümlerin vakitle değişebileceğini vurguladı. Bilim insanları, bu sarsıntının son yıllarda kaydedilen en güçlü sarsıntılardan biri olduğunu söz etti. Dataların daha ayrıntılı incelenmesiyle zelzelenin büyüklüğünün revize edilebileceği kaydedildi.
Avustralya Sismoloji Araştırma Merkezi’nden Dee Ninis ise zelzelenin yıkıcı tesirinin sığ derinlikten (yaklaşık 20 km) kaynaklandığını açıkladı. Yüzeye yakın zelzelelerin, yapılar üzerinde daha fazla hasara yol açabileceğine dikkat çekti.
TSUNAMİ OLUŞUMU
Tsunami, deniz tabanında meydana gelen ani hareketler sonucu oluştu. Sarsıntı sırasında plakaların kayması, okyanus suyunun yer değiştirmesine ve dev dalgaların ortaya çıkmasına neden oldu. Uzmanlar, dalgaların Pasifik’te saatte 800 km süratle yayıldığını belirtti.
Okyanus bilimci ve Milletlerarası Tsunami Komitesi Lider Yardımcısı Alexander Rabinovich, Kamçatka Yarımadası yakınlarında dalga yüksekliklerinin 4,5 metreye kadar ulaştığını söyledi. Lokal takımların Kamçatka’nın güney kıyısındaki düşük nüfuslu bölgedeki hasarı araştıracağını belirten Rubionovich, 8.8’lik zelzelenin 15 metrelik dalgalar oluşturma potansiyeli olduğunu lakin bunun gerçekleşmediğini kelamlarına ekledi.
Kamçatka’da yetkililer, zelzele sonrası meskenlerde hasar tespit çalışmaları yaptı.
‘BEKLENENDEN KÜÇÜK DALGALAR OLUŞTU’
Virginia Tech’ten tsunami araştırmacısı Tina Dura, “Deprem Pasifik çapında bir tsunami yarattı lakin beklenenden daha küçük dalgalar oluştu” açıklamasını yaptı. Kamçatka kıyılarında 4.5 metreyi aşan dalga yükseklikleri ölçülürken, Hawaii ve ABD’nin batı kıyılarında dalga uzunlukları 1.8 metreyi geçmedi.
IUGG Memleketler arası Tsunami Kurulu Lider Yardımcısı Alexander Rabinovich, “Yerel dalga yükseklikleri 15 metreye ulaşabilirdi lakin bu türlü bir durum gözlemlenmedi” sözünü kullandı.
Tsunami uyarısı verilen Japonya’da kıyı kesitlerinde yaşayan vatandaşlara en az 10 metre yükseklikte yerlere sığınmaları gerektiği bildirilmişti.
DEPREMİN TEKTONİK ÖZELLİKLERİ
Sarsıntı, Pasifik levhasının Kuzey Amerika levhası altına dalması sonucu okyanusun 20 km derinliğinde meydana geldi. Tıpkı bölgede 1952’de yaşanan 9.0 büyüklüğündeki zelzele, Hawaii’de büyük hasara yol açan tsunamiyi tetiklemişti. Kamçatka, Pasifik Plakası’nın Kuzey Amerika Plakası altına dalması nedeniyle sismik açıdan faal bir bölge. Rusya Bilimler Akademisi’nden Viacheslav Gusiakov, iki sarsıntı ortasındaki farkları incelediklerini açıkladı.
Oregon Üniversitesi’nden Diego Melgar, fay sınırı boyunca 6-9 metrelik kayma olduğunu kaydederek. 2011 Japonya depremindeki 45 metrelik kaymaya kıyasla daha düşük bir güç açığa çıktığı bilgisini paylaştı. Uzmanlar, deniz tabanındaki heyelan olmamasının da tsunamiyi sonlandırdığını vurguladı.
ERKEN İKAZ SİSTEMİ TESİRLİ OLDU
Pasifik Tsunami İhtar Merkezi, dalgaların kıyıya ulaşmadan evvel ikaz yayınlayarak tedbir alınmasını sağladı. Kamçatka ve Sahalin’deki yetkililer, riskli bölgelerin boşaltılmasını sağladı. Rabinovich, “uyarılar sayesinde can kaybı yaşanmadığının” altını çizdi.
Japonya Meteoroloji Ajansı, ülke kıyılarında 90 cm’yi geçmeyen dalgalar ölçüldüğünü duyurdu. ABD’nin Crescent City kentinde 1.2 metrelik dalgalar limanda hasara yol açarken, geniş çaplı yıkım önlendi.
Melgar, tsunaminin en az hasarla atlatılmasına ait, “Bu bir muvaffakiyet hikayesi” yorumunu yaptı.
