Yazan Abu Ful 2 yaşında. Gazze’deki Eş-Şati Mülteci Kampı’nda ailesiyle yaşıyor. Yazan’ın yaşaması için ailesinin onu İsrail ataklarından, bombalardan müdafaası yetmiyor. Hayatta kalması için beslenmesi de gerekiyor.
Gazze Sağlık Bakanlığı geçen salı günü yaptığı açıklamada Gazze Şeridi’ndeki hastanelerde son
24 saatte açlık ve yetersiz beslenme nedeniyle 1’i çocuk 10 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. İsrail ataklarının başladığı 7 Ekim 2023’ten bu yana açlık ve yetersiz beslenme kaynaklı can kayıplarının sayısıysa 122’ye ulaştı. Bakanlığa nazaran 900 bin çocuk açlık çekiyor, 70 bininde yetersiz beslenmenin belirtileri görülüyor.
23 Temmuz’da da 100’den fazla yardım kuruluşu İsrail tarafından ablukaya alınan Gazze Şeridi’nde kitlesel açlığın yayıldığı ve kendi meslektaşlarının da kıtlıktan önemli formda etkilendiği ihtarını yaptı. Ortalarında Hudut Tanımayan Hekimler ve Save the Children’ın (Çocukları Kurtarın) da olduğu yardım kuruluşlarının ortak bildirisinde kara geçişlerinin açılması, Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde besin, su, tıbbi gereç, barınma materyalleri ve yakıt akışının yine sağlanması, kuşatmanın sona erdirilmesi, ateşkesin sağlanması talebinde bulunuldu.
‘HAFTALARDIR YARDIM YOK’
Bildiride yer verilen bilgilere nazaran; Gazze’nin çabucak dışındaki depolarda ve hatta Gazze’de tonlarca yiyecek, pak su, tıbbi materyal, barınma materyali ve yakıt var. Fakat insani yardım kuruluşlarının bunlara erişimi yahut dağıtımı engellendiği için öylece duruyorlar. Gazze’deki dağıtımlar günde fakat 28 kamyona ulaşıyor ancak bu, birçok haftalardır yardım alamayan 2 milyondan fazla insan için kâfi olmaktan çok uzak.
Gazze’deki besin dağıtım noktalarında bir yandan da her gün katliamlar yaşanıyor. Birleşmiş Milletler 13 Temmuz’dan bu yana 875 Filistinlinin besin ararken öldürüldüğünü açıkladı. Af Örgütü İsrail’in bir savaş sistemi, savaş kabahati ve soykırım uygulamanın bir aracı olarak Filistinlileri aç bıraktığına dikkat çekti.
Görülen o ki; Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğündeki insani yardım sistemi bölgede fonksiyonunu yitirmiş durumda. Gazzeliler tüm dünyanın gözleri önünde her geçen gün berbatlaşan şartlarda ömür savaşı veriyor. Devletlerin birçoğu sessiz. Dünyanın dört bir yanında beşerler protesto şovları yapıp toplumsal medyadan seslerini duyurmaya çalışsalar da yaşanan vahşet karşısındaki hâkim sessizlik akla “Küresel nizam çöküyor mu” sorusunu getiriyor. Soruyu uzmanlarla tartıştık.
‘GÜCÜ GÜCÜNE YETENE’
Doç. Dr. Deniz Tansi, Uluslararası Siyaset Akademisi Genel Koordinatörü
◊ Bölgede canlı yayında bir soykırım yaşanıyor. BM üzere kurumların varlığı kıymetli lakin durumun fonksiyonellik açısını ele almak lazım. Sorun tahminen de realizmin en kaba halini yaşıyor olmamız. Gücü gücüne yetene…. Diyeceksiniz ki; aslında fiilen daima bu türlü bir durum yok muydu? En azından BM, memleketler arası yerde birtakım ihtilafların konuşulabildiği, tartışılabildiği bir çerçeve olarak kabul ediliyordu. Artık ona dahi gerek duyulmuyor. Benim tezim: Şu anda düşük yoğunluklu bir üçüncü dünya savaşı yaşıyoruz. Bu yüzden BM de yalnızca bir hukuksal taban olarak devam ediyor diye düşünüyorum.
◊ Dante’nin ‘İlahi Komedya’sı cehennemde başlar; “Karanlık bir ormanın ortasında buldum kendimi zira hakikat yol yitmişti”. Nitekim de insanlık artık de bir karamsarlık içinde. Zira otoriter ve popülist rejimlerin, sistemlerin, önderlerin ön planda olduğu bir çerçeve var. İnsanlığın ümitsizliği var. Hannah Arendt ‘Kötülüğün Sıradanlığı’ isimli kitabında Yahudi soykırımını anlatır. Maalesef artık berbatlığın sıradanlaşmasını Filistinlilere uygulanan soykırımda görüyoruz. Fakat ona karşı bir isyan da var ve viral olarak yayılıyor. Bu son derece kıymetli.
‘GAZZE’DE OLANLAR SİSTEMİN ÇÖKÜŞÜNÜN BİR SONUCU’
Dr. Mehmet Ali Tuğtan, İstanbul Bilgi Üniversitesi Memleketler arası Bağlantılar Kısmı Öğretim Üyesi
◊ Birleşmiş Milletler, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra ve bu savaşın iki galibi olan Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği’nin sponsorluğunda, yani onların dayanak ve onayıyla kuruldu. Ve bu sisteme öbür büyük güçler de onay vererek ya da esasen öbür bir alternatifleri olmadığı için katıldılar. BM sistemi uzun bir mühlet işledikten sonra birinci kıymetli değişiklik Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle geldi. Sovyetler Birliği ve komünizm ortadan kalktı. Akabinde 1990’lı yıllarda Amerikan tek kutupluluğunu yaşadık. İkinci değerli değişiklik, 2000’li yılların başında 11 Eylül akınlarının akabinde Amerika’nın biraz da bu tek kutuplu hale güvenerek tek taraflı askeri güç kullanımıyla başladı. Bilhassa Irak Savaşı burada belirleyici oldu. Amerika’nın tek taraflılığına ve keyfiliğine dair kaygılar bu etapta başladı. Bilhassa Avrasya’da Çin ve Rusya, Amerika’ya karşı bir yük oluşturmak için harekete geçtiler. Üçüncü kritik eşikse 2008 finansal krizi. Bu kriz bilhassa Amerika’nın, genelde de Batı kapitalizminin çok önemli bir zaafiyete girmesine neden oldu. Amerika’yla öteki büyük güçler ortasındaki güç farkı azaldı. İşte biz şu anda sistemin çöküşünü bu çerçevede tartışıyoruz. Yani Amerika artık bu memleketler arası sistemin ne sponsoru olmaya istekli ne de onu tek başına ayakta tutacak güce sahip. Münasebetiyle da sistem çöküyor. Gazze’de olanlar da sistemin çöküşünün bir sonucu. İsrail üzere orta uzunluk, önemli kabiliyetlere sahip ülkeler de artık hür olduklarını düşünüyorlar, Ne yapsam nasıl olsa kimse müdahale etmeyecek’ diyorlar.
◊ Antonio Gramsci’nin bir deyişi var, iki savaş ortası devri tanım etmek için söylediği: “Eski dünya ölüyor, yeni dünya doğmak için gayret ediyor. Artık canavarlar vakti.” Şu anda canavarlar vaktini yaşıyoruz zira Soğuk Savaş sırasında her iki taraf birbirini dengelerken bu birebir vakitte ahlaki bir dengelemeydi. Yani Sovyetler Birliği varken mesela Amerika ve Avrupa, emekçi sınıfına karşı neoliberal çağdaki kadar keyfi davranamıyordu. Aynı şekilde Sovyetler Birliği, tahakkümü altındaki halklara Stalin vaktindeki kadar zulmedici bir biçimde davranamıyordu. İki muhteşem güçten birinin gidişi bu ahlaki dengeyi de ortadan kaldırdı. Akabinde Amerikan iç siyasetinde 1990’larda başlayan yozlaşma, o çöküş bütün demokratik dünyaya sirayet etti.
◊ Bilhassa Amerikan toplumunda İsrail-Filistin sorununda daha çok İsrail yanlısı olan kamuoyunun son bir yılda sempatisinin Filistin’den yana kaydığını görüyoruz. Toplumun aydın kesitlerinde, sanatı, edebiyatı temsil eden insanlarında, üniversitelerde bunu görüyoruz. Kamuoyunun bakış açısında dengelerin değiştiğini ve bunda kanaat başkanlarının değerli bir rol oynadığını söylemek mümkün.
