Yangınlar içinde PM2.5 partikülleri, formaldehit, benzen üzere kimyasal hususların olduğu toksik bir dumana neden oluyor. Uzmanlar bu dumanın sıhhatimiz üzerindeki olumsuz tesirlerine dikkat çekiyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi göğüs hastalıkları uzmanı Doç. Dr. Sertaç Arslan, Memorial Bahçelievler Hastanesi kardiyoloji uzmanı Doç. Dr. Özge Özden Kayhan ve Hospivet Veteriner Kliniği’nden veteriner doktor Mahmut Baran Şahin’le konuştuk.
Kim, nasıl etkileniyor?
Doç. Dr. Sertaç Arslan: “Yangın dumanından en çok etkilenen akciğerler. Duman teneffüs yoluyla bedene girer ve inflamasyon, bronş spazmı, alveol hasarı üzere tesirler oluşturur. Yangın dumanı içindeki ince partiküller (özellikle PM2.5) bilhassa astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) üzere rahatsızlıkları olanlarda spazmlara, öksürük krizlerine, nefes darlığına neden olabilir. Semptomlar 3-5 günü aşar ya da kötüleşirse göğüs hastalıkları uzmanına başvurmak gerekir. Yangın dumanı sağlıklı bireyler için de riskler taşıyor. Kısa müddetli duman maruziyeti bile inflamasyona (iltihaplanmaya) yol açabilir. Uzun müddetli maruziyetlerdeyse inflamasyon kalıcı doku hasarına dönüşebilir. Yangın dumanı plastik, boya, metal ve sentetik unsurların yanmasıyla toksik bir karışıma dönüşür. Bu duman benzen, formaldehit üzere kanserojen unsurları içerir. Bunlara sık maruz kalmak, bilhassa sigara içenlerde akciğer kanseri riskini arttırabilir.”
Doç. Dr. Özge Özden Kayhan: “Yangın dumanı kalp hastaları için risklidir. PM2.5 partikülleri ve karbon monoksit üzere toksik gazlar teneffüs yoluyla akciğerlere masraf. Kana karışarak damar yapısını bozar, tansiyonu yükseltebilir, damarların daralmasına neden olabilir. Bu kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı, ritim bozukluğu olanlarda kalp kasının oksijen gereksinimini karşılamasını zorlaştırır. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı üzere yakınmalar görülebilir. Çocukların akciğer kapasitesi daha küçük ve teneffüs suratı daha yüksek olduğu için ziyanlı partiküllerden daha fazla etkilenirler.”
Minik dostlarımızı da korumalıyız
Mahmut Baran Şahin: “Hayvanlarımız yangında soludukları dumanla zehirlenme, teneffüs yolu ve akciğer hasarı üzere problemler yaşayabilirler. Yangın dumanı 60 farklı kimyasal husus içerir. Ama asıl ziyanlı husus siyah istir. Dumana maruziyette öksürük, öğürme, güç nefes alma, istikrar kaybı, kusma, koma üzere semptomlar olabilir. Bu türlü durumlarda canlı çabucak dumansız yere alınmalı ve hemen veteriner tabibe başvurulmalı.”
Neler yapılmalı?
◊ Yangın bölgesine yakın yerlerde yaşayan şahıslara camlarını kapalı tutmalarını, partikül filtreli maske (N95) kullanmalarını, hava kalitesi iyileşene kadar dışarıda ağır fizikî aktivitelerden kaçınmalarını öneririm. Teneffüs rahatsızlığı olanlar tabiplerinin teklifiyle inhaler kullanmalı. (Doç. Dr. Sertaç Arslan)
◊ Nemli bez ya da havluyla ağzı-burnu kapatmak tesirli bir muhafaza sağlamaz. Yangında misyon alan itfaiyecilerin ve gönüllülerin göz koruyucuları takması, cildi örten/uzun kollu giysiler giymesi, yangın bölgesinde uzun müddet kalmaması ve sık sık kıyafet değiştirip bol
su içmesi önerilir. (Doç. Dr. Özge Özden Kayhan)
