Dünyaya ekseriyetle siyah gözlüklerinin akabinde bakmayı seçse de bakışlarını güçlü bir biçimde hissettiren ve bir kesimi yine biçimlendirmeyi başaran bayan; Anna Wintour. Geçen günlerde düzenlediği bir takım toplantısında, 37 yılın akabinde Vogue Amerika’nın genel yayın direktörlüğü vazifesinden ayrıldığını duyurdu ve bu atılımıyla bir defa daha moda dünyasının gündemine oturdu. Lakin 75 yaşındaki Wintour için ufukta şimdi emeklilik görünmüyor. Zira mecmuanın yayın direktörlüğünü bırakmış olsa da Vogue’un global editoryal yöneticisi ve yayın kümesi Condé Nast’ın içerikten sorumlu üst yöneticisi olarak kalmaya devam edecek. Yani
bu kararı, rolünü yine biçimlendirmek formunda tanımlayabiliriz. Tekrar de bir çalışanın söylediği üzere bu “Tanrı’nın İlah olmaktan vazgeçtiğini duymak kadar şaşırtıcı”.
Parmak izi her yerde
Anna Wintour 37 yıl Amerikan Vogue’un başında sadece modayı değil günümüzün estetik anlayışını, tanınan kültür dünyasını ve ‘modern kadın’ olma halini de şekillendiren en kıymetli figürlerden oldu. Elinin kolunun uzanmadığı alan neredeyse yok! 11 Eylül sonrası New York’taki küçük moda markalarının ayakta kalabilmesi için özel mecmua sayıları hazırlattı, dönemin belediye başkanı Rudy Giuliani ile işbirliği yaparak New York Moda Haftası’nın, kente yine moral veren ve onu yine cazip kılan bir etken olmasını sağladı. 2000’lerin başında John Galliano ve Marc Jacobs üzere tasarımcıların küresel vitrine taşınması için ferdî lobi gücünü kullandı, Amerikan Moda Dizayncıları Konseyi-Vogue Moda Fonu’nu yaratarak moda dünyasına Alexander Wang, Joseph Altuzarra üzere isimleri kazandırdı. Demi Moore, Beyoncé, Serena Williams
üzere isimlerin çok konuşulan hamilelik pozlarını kapağa taşıyarak gündem yaratan da o oldu, Kim Kardashian üzere ‘yüksek moda’nın dışında tutulan figürleri Vogue’un dünyasına davet ederek sonları tekrar çizen de… Hillary Clinton kampanyasının kıyafet lisanında ya da Michelle Obama’nın işbirliği yaptığı moda markalarının belirlenmesinde de daima onun parmak izi vardı.
En büyük imzalarından biri Met Gala. Gecenin temasından kimin davet edilip kimin ne giyeceği üzere çabucak hemen her karar, uzun yıllar boyunca onun tek bir sözüne baktı. New York’taki Metropolitan Sanat Müzesi’nin bir kısmının 2014’te The Anna Wintour Costume Center ismini almış olması boşuna değil. Aslında müzenin Kostüm Enstitüsü’ne bağış toplamak için düzenlenen gece, Anna Wintour’ın ellerinde bir gala olmaktan çıkıp davet edilmenin itibar problemi haline geldiği kültürel bir fenomene dönüştü.
DNA’sında var
Medya kesiminin kodları DNA’sına işlenmiş. Babası, İngiltere’nin esaslı gazetelerinden Evening Standard’ın editörü Charles Wintour. Birçok kişi Wintour’ı Amerikalı sanıyor fakat o, İngiliz kökenli bir Amerikalı ve meslek öyküsü de
babasının gazeteci olmasıyla şekillenen bir çocuklukla başlıyor. Bir röportajında “Babam bana gazetecilik ve ayrıntılara odaklanma sevgisini aşıladı” diyen Wintour’ın birinci işi, Londra’daki Biba mağazasında satış vazifelisi olmaktı. Akabinde Harper’s&Queen mecmuasında çalıştı. 1975’te New York’a taşındı. Harper’s Bazaar, Viva, New York Magazine üzere mecmualarda editörlük yaptı. Yalnızca modayla değil, kültürle, kentle, bayanlarla ilgili çok geniş bir vizyona sahip olduğunu kanıtlayansa New York Magazine’deki çalışmaları oldu. 1983’te Vogue İngiltere’nin kreatif yöneticisi unvanını aldı, akabinde House&Garden’a geçti ve mecmuayı yine yarattı. İçeriğini radikal biçimde değiştirdi. Mecmua klasik dekorasyon okuyucularını kaybetti lakin moda etraflarından büyük ilgi gördü. Bu yürekli hali, 1988’de Vogue Amerika’daki tahtına giden yolu açmış oldu.
Eleştiri okları
Yalnızca övgüler almadı. Tartışmaların odak noktası haline geldiği de oldu. Tenkitlerin en önemli sebeplerinden biri, kapak kızı olarak seçtiği isimlerin çoğunlukla çok zayıf, Batılı modeller oluşuydu. Moda dünyası, model seçimi konusunda daha kapsayıcı yol izlemeye başladığındaysa yavaş adım atmakla eleştirildi, hatta ırkçılıkla suçlandığı da oldu. 2018’de Vogue’un birinci siyah bayan fotoğrafçısı Tyler Mitchell ile çalışması büyük yankı uyandırdı fakat bu, birçok şahsa nazaran geç verilmiş bir karardı. Lisanlara destan yöneticilik şekli sıkça tartışıldı. Çalışanları üzerinde kurduğu baskının ve soğuk hatta ürkütücü idare biçiminin bir sinemaya (Şeytan Marka Giyer) ilham vermişliği bile var. Sinemada Meryl Streep’in canlandırdığı Miranda Priestly karakterinin teğe bir onu yansıttığı sır değil. Rahatlıkla zorba diye tanımlayabileceğimiz bu karakterin, diğerlerinin Wintour’a bakış açısında negatif tesiri olduğu kesin fakat bir yandan onu daha popüleştirdiği de… Dijital dönüşüme ayak uydurmakta eksik kaldığını belirtmeden de geçmemek gerek. Modayı fenomenlerin, TikTok görüntülerinin, algoritmaların belirlediği devranda, kuşak farkıyla başa çıkmakta zorlandığını söyleyenlerin sayısı az değil.
Şimdi ne olacak?
Wintour’ın koltuğunu bırakması, yeni bir rekabet arenası yaratıyor. Amerikan Vogue’un başına kim geçecek, mecmuanın tonu nasıl değişecek, Met Gala’ya birinci adımı kim atacak? En kıymetlisi: Wintour’ın gölgesi yeni periyodun neresinde duracak, göreceğiz.
