Metal zincir mevt getirdi! MR odasına kolye ile girdi, aldığı yaralar nedeniyle hayatını kaybetti | ” Adeta bir füze üzere hareket ediyor”

Herhangi bir nedenle MR (Manyetik Rezonans Görüntüleme) çektirmemiz gerektiğinde MR odasına girmeden üzerimizdeki metal eşyaların çıkarılması istenir lakin çoğumuz bunun mevte neden olacak kadar önemli sonuçlara neden olabileceğini aklımızın ucundan bile geçirmeyiz.Geçtiğimiz günlerde yaşanan bir olay bize bunun ehemmiyetini bir defa daha hatırlattı.

BOYNUNDAKİ METAL KOLYE SONU OLDU

ABD’nin New York eyaletinde bir adam, boynundaki ağır metal zincir nedeniyle çalışan MR aygıtına çekilerek hayatını kaybetti. Aygıtın çalıştığı sırada odaya müsaadesiz giren adamın, güçlü manyetik alandan etkilenerek ağır biçimde yaralandığı belirtildi.

Long Island bölgesindeki Westbury kasabasında meydana gelen olay sonrası polis 61 yaşındaki adamın aldığı yaralar sonucu ömrünü yitirdiğini doğruladı.

MR makinelerinin daha evvel de vefat ve yaralanmalara neden olduğu biliniyor. 

CBS News’in haberine nazaran, 2001 yılında New York’ta 6 yaşındaki bir çocuk, tarama sırasında odada bulunan oksijen tüpünün uçarak kafatasını kırması sonucu hayatını kaybetmişti. 

KTVU Fox 2’nin bildirdiğine nazaran, 2023 yılında, Kaliforniya’da bir hemşire MR makinesi ile yatağı ortasında sıkışarak ezilerek yaralanmıştı.

2014’te Hindistan’da bir adam, cebindeki metal oksijen tüpünü MR odasına soktuğu için tüp fırladı ve kendisi de ağır yaralandı.

Yanlışlıkla MR alanına giren metal hastane sedyeleri de geçmişte pek çok kazaya neden oldu. Yaşanan bu trajik olaylar, MR aygıtları öncesi yapılan ihtarların neden bu kadar hayati olduğunu bir kere daha gösterdi.

Metal eşyalar yalnızca bu aygıtların çalışmasını değil, insan hayatını da tehlikeye sokabiliyor. Peki, bu cins kazaların önlenmesi için MR merkezlerinde hangi güvenlik protokolleri uygulanıyor?

Hasta ve işçi için yapılan ikazlar ve denetimler ekseriyetle kâfi mi? 

Metal takılar üzere küçük nesneler bile ölümcül sonuçlara neden olabilir mi? 

Bu çeşit kazaların önlenmesi için mevcut prosedürlerde değişiklik yapılmalı mı? Radyoloji işçisinin acil durumlara müdahale için aldığı eğitimler kâfi mi?

Görüntüleme süreçlerinin gerçekleşmesi için kişinin MR aygıtının içinde hareketsiz yatması gerekir. Bu aygıtlar, güçlü mıknatıslar ve radyo frekans akımı kullanarak ayrıntılı beden imgeleri üretir. Beyin üzere yumuşak dokuların taranmasında çok tesirlidir. Diz ve omuz üzere kas-iskelet sistemi yaralanmalarında sıkça kullanılır.

Ulusal Biyomedikal Görüntüleme ve Biyomühendislik Enstitüsü’ne göre, manyetik alan bir tekerlekli sandalyeyi odanın başka tarafına fırlatacak kadar güçlüdür. Bu nedenle taramadan geçecek şahısların tabiplerine şayet varsa rastgele bir implanttan bahsetmeleri ve kalp pili ve kulak implantı üzere metal içeren kimi aygıtlara sahip olanların tarama yaptırmamaları gerektiğini söyledi.

ADETE BİR FÜZE ÜZERE HAREKET EDİYOR

Radyoloji Uzmanı Doç. Dr. Yasemin Altıntaş, MRI aygıtlarının çoklukla 1,5 Tesla yahut 3 Tesla manyetik alan ürettiğini, klinik uygulamalarda bu düzeylerin standart olduğunu, araştırma aygıtlarında ise 7 Tesla ve üzeri bedellerin kullanıldığını söyledi ve ekledi:

“Bu güçlü manyetik alanlar ferromanyetik (manyetiğe duyarlı) metaller üzerinde kuvvetli bir çekim tesiri yaratır. Bu metaller MRI odasında adeta birer “füze” üzere hareket ederek, önemli yaralanmalara yahut mevte yol açabilir. Ayrıyeten kimi metal implantlar yahut aygıtlar (örneğin eski kalp pilleri, beyin anevrizma klipsleri) MRI alanında ısınabilir, yer değiştirebilir yahut bozulabilir.”

Bu tıp kazaların önlenmesi için MRI merkezlerinde hangi güvenlik protokolleri uygulanıyor?

Doç. Dr. Yasemin Altıntaş, MR için uygulanan güvenlik prosedürlerini anlattı:

Zon sistemi: MRI alanı çoklukla 4 farklı bölgeye ayrılır (Zone I-IV). Zone IV, manyetik alanın en güçlü olduğu bölgedir ve sırf eğitimli işçi ve denetim edilen hastalar girebilir.Metal dedektörü yahut el tipi mıknatıslar: Girişlerde kullanılır.

Hasta ve refakatçi anketleri: Bedende metal olup olmadığını sorgulayan ayrıntılı formlar.

Görsel ikazlar ve işaretler: Her yerde “metal giremez”, “cep telefonu yasaktır” üzere ihtarlar bulunur.Eğitimli işçi kontrolü: Her hastadan evvel metal içeren kıyafet, takı yahut implantlar sorgulanır ve çıkarttırılır.

Hasta ve işçi için yapılan ikazlar ve denetimler ekseriyetle kâfi mi? Eksik kalan noktalar nelerdir?

Doç. Dr. Yasemin Altıntaş, uyarı ve denetimlerin genel olarak kâfi olduğunu lakin uygulamada zaaflar görülebileceğini tabir etti ve bunun nedenlerini sıraladı:

– Anketlerin yüzeysel doldurulması yahut işçinin ayrıntılı sorgulama yapmaması.

– Acil durumlarda (bilinçsiz hasta, travma olayı gibi) uygun MR öncesi tarama yapılamaması.

– Vakit baskısı nedeniyle protokollerin atlanması.

– Bilhassa refakatçi ya da paklık işçisinin kazara MR odasına metal eşya ile girmesi.

Peki, metal takılar üzere küçük nesneler bile ölümcül sonuçlara neden olabilir mi?

Altıntaş, bunun mümkün olabileceğini, böbekteki hızma, burun halkası, kulak piercing’i üzere küçük nesnelerin bile MR sırasında ısınarak yanık oluşturabileceğini, hareket ederek dokuya ziyan verebileceğini, manyetik kuvvetle çekilerek fırlayabileceğini, bilhassa iğne üzere sivri metal uçların tehlikeli olduğunu söyledi.

Unutulmuş bir hızma, şayet ferromanyetikse, yırtılma, iç kanama, enfeksiyon, hatta nadiren damarsal yapıları etkileyerek vefata neden olabilir.

Bu çeşit kazaların önlenmesi için mevcut prosedürlerde kimi noktalarda iyileştirmeler yapılabileceğini belirten Altıntaş, mümkün prosedürleri şöyle sıraladı:

Yapay zekâ dayanaklı güvenlik sistemleri: Metal tespiti için otomatik tarama sistemleri geliştirilebilir. Giyilebilir RFID etiketleri: Hasta ve refakatçinin tarama öncesi tüm denetimlerden geçtiğini doğrulayan dijital sistemler.

Simülasyon eğitimleri: Çalışanın acil durumlara müdahale marifetlerini şimdiki tutmak için sistemli yapılmalı.

Daha katı erişim denetimi: Zone IV alanına giriş sırf biyometrik onayla sağlanabilir.

Özellikle çocuklar, yaşlılar yahut zihinsel mahzuru olan bireyler için özel tedbirler alınmalı mı?

Bunun muhakkak olması gerektiğini belirten Doç. Dr. Yasemin Altıntaş, bu mevzuda yapılabilecekleri şöyle listeledi:

– Ebeveyn yahut refakatçi eşliğinde denetim (ancak onların da metal açısından taranması gerek).
– Evvelden açıklayıcı broşürler ve görüntüler ile süreç hakkında bilgi verilmesi.
– Sakinleştirici/rahatlatıcı ortamlar (özellikle pediatrik hastalar için).
– Ek anket ve denetimlere vakit ayrılması.

Radyoloji çalışanının acil durumlara müdahale için aldığı eğitimler kâfi mi?

Dr. Altıntaş, ekseriyetle radyoloji teknisyenleri ve işçisi temel acil müdahale eğitimi aldıklarını, bunların CPR (kalp masajı), hasta güvenliği prosedürleri, yangın/acil tahliye planlarından ibaret olduğunu, fakat birçok merkezde özel MR kazaları (örneğin metal fırlaması, implant arızası, yanık vb.) için başka simülasyon eğitiminin yapılmadığını, bu eğitimlerin yaygınlaştırılması ve periyodik hale getirilmesinin çok değerli olduğunu lisana getirdi.

• ACR 2024 kılavuzu şu anda altın standart olup, dünya çapında rehberlik ediyor. Lakin uygulamada hâlâ “insan hatası” önemli risk ögesi.

• Otomatik sistemler, simülasyon eğitimi ve daha kapsamlı kontroller ile güvenlik artırılabilir.

• Bilhassa küçük metal nesneler, hasta kümeleri (çocuk, yaşlı, bilişsel engelli) ve non-MR personel için var olan protokollerin güçlendirilmesi kural.

• Bu tekliflerin hayata geçirilmesiyle MR güvenliği çok daha ileri düzeye taşınabilir.