Dürziler: İsrail’in atakları sonrası gündeme geldiler… İnanç sistemlerinde namaz ve oruç yok

Dürzi inancının kökleri 11. yüzyılda Mısır’daki Fatımi Halifesi el-Hakim bi Emrillah periyodunda Şii mezhebinin İsmailî koluna dayanıyor. Topluluk, ismini Hamza bin Ali’nin öğrencisi Muhammed ed Dürzi’den alıyor lakin Dürziler, Muhammed ed Dürzi’yi resmi kurucu olarak kabul etmiyor ve öğretilerini Hamza bin Ali’ye dayandırıyor.

Her ne kadar inançlarının kökeni İslamiyet’e dayansa da Dürziler namaz, oruç, hac üzere ibadetleri yerine getirmiyor. Vakitle farklı din ve inançlardan etkilenerek değişen Dürzilik, bugün öbür İslam mezheplerinden önemli oranda farklılaşan yapısıyla İslamiyet’ten bağımsız bir inanç haline geldi. Dürziler kendilerini Müslüman olarak görmüyor.

Dürziliğin İslamiyet’ten bağımsız bir inanç haline gelmesi onları yaşadıkları bölgede azınlık haline getirdi. Bu durum, Dürzileri kapalı bir topluluk olmaya itti. Günümüzde Dürzi inancının dini metinlerini fakat bu inanca mensup bireylerin okumasına müsaade veriliyor. Dışarıya ziyadesiyle kapalı olan Dürziler inançlarını yayma emeli taşımıyor ve inançlarına geçişi ya da çıkışı da kabul etmiyor.

DÜRZİ NÜFUSUNUN YAŞADIĞI BÖLGELER

Dürzilerin dünya çapında 1 ila 2 buçuk milyon ortasında bir nüfusa sahip oldukları varsayım ediliyor. Dürzi nüfusunun büyük kısmı, Suriye’nin Süveyda bölgesinde yer alan “Cebel el-Dürz” (Dürzi Dağları) olarak da bilinen alanda yaşıyor.

Suriye’de 700 bin civarı Dürzi’nin yaşadığı düşünülüyor. Dürzilerin Suriye’de sahip oldukları ağır nüfus, Suriye siyasetinde değerli bir yer tutmalarına neden oldu.

En kalabalık Dürzi topluluğuna sahip ikinci ülke ise 300 bin civarı Dürzi nüfusu olduğu varsayım edilen Lübnan.

İsrail’de ise birden fazla Golan Zirveleri’nde ağırlaşmış 100 bin civarı Dürzi yaşıyor. İsrail topraklarında yaşayan Dürzi nüfusundan ötürü başka ülkelerde yaşayan Dürzilerin sorunları konusunda kelam hakkına sahip olduğunu argüman ediyor.

SURİYE İÇ SAVAŞI DEVRİNDE DÜRZİLER

Suriye’deki iç savaş sırasında Dürziler, Esad rejimine karşı açık bir muhalefet göstermemekle birlikte direkt rejim yanlısı bir duruma da girmediler. Süveyda’daki lokal savunma kümeleri vakit zaman rejimle, vakit zaman da muhalif ya da radikal kümelerle çatıştı. Bu esnek duruş, Dürzilerin tarihî olarak hayatta kalma stratejilerinin bir yansıması olarak görülüyor.

DÜRZİ İNANCININ ESASLARI

Dürzilik, İslam’ın batıni (ezoterik) yorumlarından beslenen lakin kendine has teolojik prensipler geliştiren bir inanç sistemidir ve temelde tevhid (Tanrı’nın birliği) anlayışına dayanır. Dürziler, Tanrı’nın yeryüzünde belli periyotlarda insan suretinde tecelli ettiğine, en son ve en aziz zuhurunun ise Fatımi Halifesi el-Hakim bi Emrillah olduğuna inanırlar. Dürziler, Hakim’in mevtini “gizlenme” (gaybet) olarak yorumluyor ve onun kıyametten evvel döneceğine inanıyor.

Dürzilik’te ibadet, öteki İslami mezheplerden farklı. Dürziler namaz, oruç yahut hac üzere ibadetleri yerine getirmiyor. Dürzi inancında ibadet ve dini vecibeler dışa dönük ritüellerden çok, içsel ahlaki disipline ve toplumsal sadakate dayanıyor.

Dürzilik’te yalnızca “uqqal” (bilginler) ismi verilen inançlı bir seçkin sınıfın dini metinlere ve öğretiye tam erişimine müsaade veriliyor. “Sıradan” Dürziler olan “cuhhal” ise günlük hayatlarında inançlarını sadelik prensibine nazaran sürdürüyor.

Doğru konuşmak, öbür Dürzileri korumak, inançlara bağlı olmak, şeytandan uzak durmak, evvelki inançları terk etmek, Tanrı’nın birliğine inanmak ve Tanrı’nın buyruklarına uymak Dürziliğin yedi temel unsurunu oluşturuyor. Dürzilikte cennet ve cehennem inancının yerine tenasühe (reenkarnasyon) inanılıyor. Bu inançta, düzgünlük yapanların daha yeterli bir mertebede tekrar doğarken kötülük yapanların daha makûs kaidelerde yine dünyaya geldiğine inanılıyor.

İSRAİL’İN ŞAM’A SALDIRISI

Suriye hükümetine bağlı güçlerin Süveyda kentine nakledilmesine karşı çıkan İsrail, dün “uyarı” gerekçesiyle olduğu tez edilen bir hücumla, Şam’daki Suriye Cumhurbaşkanlığı Sarayı ve Savunma Bakanlığının da ortalarında bulunduğu devlet kurumlarını maksat almıştı.

İsrail Ordu Radyosu’nun X hesabından, Suriye’ye düzenlenen akınlara ait manzaralar ve bilgiler paylaşılmıştı. Haberde İsrail ordusunun, Suriye’nin başşehri Şam’daki Genelkurmay binasına düzenlediği atakla eş vakitli, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nı da maksat aldığı kaydedilmiş ve taarruzun “uyarı” gerekçesiyle yapıldığı öne sürülmüştü.

Öte yandan İsrail ordusunun şu ana kadar Suriye’nin güneybatısındaki Süveyda’ya en az 160 hava saldırısı düzenlediği bildirilmişti. Akınlarda, Suriye ordusunun denetimindeki bölgelerin ve askeri gayelerin vurulduğu sav edilmişti.