Gıda zehirlenmesinden havuz enfeksiyonlarına, güneş yanığından sıcak ve klima çarpmasına kadar yazın sıkça görülen rahatsızlıkları ve korunma yollarını uzmanlara sorduk. İç hastalıkları uzmanı Dr. Seçil Demir, havaların ısınması ve tatil döneminin açılmasıyla birlikte kimi hastalıklarda bariz bir artış yaşandığını belirterek “Yazın gördüğümüz hastalıklar ortasında güneş yanıkları, güneş çarpması, grip, seyahat ishalleri, besin zehirlenmesine bağlı ishaller, klimaya bağlı rahatsızlıklar ve birtakım haşere ısırıklarıyla kaşıntılar yer alıyor” diyor. Bilhassa güneşe uzun mühlet maruz kalmanın önemli cilt sıkıntılarına yol açabileceği ikazında bulunan Demir: “Güneş yanıkları, ciltte kızarıklıkla başlayıp su kabarcıkları ve daha önemli yanık tablolarına dönüşebilir. Bunu önlemek için güneşin dik açıyla geldiği öğlen saatlerinde gölgede kalınmalı; öteki saatlerde güneşlenilecekse sık aralıklarla güneş kremi sürülmeli.”
AŞIRI KLOR TAHRİŞ EDER
Sitelerin, belediye ya da özel işletmelerin havuzları da şu sıralarda epey kalabalık. Hangisini tercih ederseniz edin, havuzların ve ortak kullanım alanlarının taşıdığı sıhhat riskleri hepsinde var. Bu risklerin suyun gereğince pak olmaması ve hijyen kurallarına uyulmamasıyla bağlı olduğunu söyleyen enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanı Dr. Dilara Akman “Kirli su, bilhassa bakteriyel ve viral enfeksiyonlar için ülkü bir ortam oluşturur. Bu mikroorganizmalar sindirim, cilt, göz, kulak, teneffüs ve idrar yolları üzere birçok bölgede enfeksiyonlara neden olabilir. Havuzdaki kimyasal hususlar, bilhassa çok klor nedeniyle teneffüs yolu, cilt ve beğenilen tahrişlere de sık rastlıyoruz” diyor.
Yaz sıcaklarıyla birlikte gündemimizde iki husus daha var: Güneş ve klima çarpması. Güneş çarpmasının bedenin ısı düzenleme düzeneğinin bozulmasıyla ortaya çıkıp önemli seyreden bir durum olduğunu söyleyen iç hastalıkları uzmanı Dr. Mehmet Sarıaydın, durumun erken fark edildiğinde önlenebildiğini vurgularken “İhmal edildiğinde beyin hasarı, böbrek yetmezliği ve hatta mevtle sonuçlanabilir” diyor. Güneş çarpmasının belirtileri ortasında yüksek ateş, kuru ve sıcak cilt, baş ağrısı, sersemlik, bulantı, kusma, kas krampları ve şuur bulanıklığı üzere semptomlar var. Bu belirtilerin ortaya çıkması durumunda vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması gerektiğini belirten Sarıaydın, bilhassa saat 11.00 ile 16.00 ortasında direkt güneşe çıkmaktan kaçınılmasını; açık renkli ve bol kıyafetlerin tercih edilmesini; geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü kullanılmasını ve günlük en az
2-2,5 litre su içilmesini öneriyor.
SICAK ÜZERE KLİMA DA ÇARPAR
İç hastalıkları uzmanı Doç. Dr. Hakan Koçoğlu’nun uyarısı da klimalarla ilgili. Koçoğlu “Klimanın soğuğu kaslarda refleks kasılmasına yol açabilir. Bu da boyun, omuz ve bel bölgesinde tutulmalara neden olabilir. Mukozayı kurutan hava sinüzit, farenjit ve bronşiti tetikleyebilir. Düşük nem, gözlerde batma ve kuruluk, ciltte kaşıntı ve tahriş yapabilir. Baş ağrısı, baş dönmesi, boğazda yanma ve kuruluk, burun tıkanıklığı ya da akıntısı, öksürük, göğüste sıkışma hissi, halsizlik, gözlerde batma ve üşüme hissi en sık görülen şikâyetlerdir” diyor. Koçoğlu, klima çarpmasına bağlı belirtileri hafife almamamız gerektiğini söylüyor: “38 dereceyi aşan ateş, şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, nefes darlığı, göğüs ağrısı, uzun süren öksürük, baş dönmesi ya da boyun hareketlerinde kısıtlılık varsa sıhhat kuruluşuna başvurulmalı.”
‘YÜZME GÖZLÜĞÜ VE KULAK TIKACI KULLANIN’
Havuz suyu yanlışsız biçimde dezenfekte edilmediğinde birçok ziyanlı bakteri, virüs, parazit ve mantarlar barındırabiliyor. Bu da kulaktan göze, sindirim sisteminden teneffüs yollarına birçok yerde enfeksiyona sebep olabiliyor. Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Dilek Arman, havuz kaynaklı sıhhat sıkıntılarından korunmak için ferdi olarak alınabilecek tedbirleri sıralıyor:
– Havuza girmeden evvel ve sonra kesinlikle duş alın.
– Hastayken havuza girmeyin.
– Havuz suyunu yutmamaya ihtimam gösterin.
– Ferdî hijyen kurallarına uyun.
– Göz ve kulaklarınızı gözlük ve kulak tıkacı takarak koruyun.
– Uzun mühlet ıslak mayoyla kalmayın.
BUZLU DEĞİL, ILIK SUYLA ISLATIN
Uzmanlara nazaran güneş çarpmasından şüpheleniyorsak vakit kaybetmeden aşağıdaki adımlar izlenmeli:
– Hasta çabucak serin ve gölgeli bir yere alınmalı.
– Giysileri gevşetilip soğuk kompres uygulanmalı.
– Ilık suyla duş aldırılabilir (buzlu su önerilmez).
– Şuuru açıksa sıvı verilmeli.
– Durum ciddiyse vakit kaybetmeden 112 aranmalı.
‘İÇ-DIŞ SICAKLIK FARKI 5-8 DERECE OLMALI’
Klima kullanırken de bu kolay tedbirleri alabilirsiniz:
– Hava akımı direkt bedene yönlendirilmemeli.
– Filtreler sistemli olarak temizlenmeli.
– Dış ortamla iç ortam ortasındaki sıcaklık farkı5-8 dereceyi geçmemeli.
– Klima bakımı yılda en az 1 kere yaptırılmalı.
‘ÇOCUKLARI ISLAK MAYOYLA OTURTMAYIN VE PAMUKLU KIYAFET GİYDİRİN’
Yaz aylarında elbette çocuklara da çok dikkat etmek gerekiyor. Güneşe karşı daha hassas olmaları, bağışıklık sistemlerinin yetişkinlere nazaran daha zayıf olması ve suyla daha fazla temas etmeleri birçok hastalığı beraberinde getirebiliyor. Çocuk sıhhati ve hastalıkları uzmanı Dr. Recep Kavas
ebeveynlerin alması gereken tedbirleri şöyle sıralıyor:
– Bol su içmesini sağlayın.
– Şapka ve güneş gözlüğü kullandırın.
– Saat 11.00 ile 16.00 ortası güneşten uzak tutun.
– Havuz ve deniz hijyenine dikkat edin.
– Yüzdükten sonra duş aldırın ve mayosunu değiştirin.
– Açıkta satılan yiyeceklerden uzak tutun.
– El hijyenini öğretin.
– Böcek ve sineklerden korumak için uygun losyon kullanın.
– Pamuklu, açık renkli ve ince giysiler giydirin.
Uzm. Dr. Kamala Alakbarova da yazın çocuklarda en sık görülen rahatsızlıklardan birinin idrar yolu enfeksiyonu olduğunu belirtiyor. Bilhassa hijyen kurallarına uyulmayan havuzlar ve ıslak mayoyla uzun müddet oturmak bu riski arttırıyor: “Özellikle kız çocuklarında, ıslak mayoyla uzun müddet oturmak bu riski daha da artırır. Deniz ve havuz sonrası kuru mayo ve iç çamaşırları giydirilmesi çok değerli.”
GÜNEŞ GÖZLÜĞÜ SEÇİMİ…
Prof. Dr. Altan Göktaş’ın aktardığına nazaran güneş ışığındaki UV A ve UV B dalga uzunlukları göz sıhhatini önemli halde tehdit ediyor. Beğenilen kornea, lens (katarakt) ve retina (sarı nokta) hasarlarına yol açabilen bu ışınlardan korunmanın en tesirli yoluysa yanlışsız güneş gözlüğü kullanımı. Lakin her koyu camlı gözlük hami değil ve yanlış seçimler, gözleri korumak yerine daha fazla ziyan verebiliyor. Göktaş, gerçek gözlük seçimine dair uyarılarıda bulunuyor:
– Gözlük camında UV A ve UV B’yi bloke ettiğine dair ibare bulunmalı.
– Sertifikalı ve sağlam markalardan temin edilmeli.
– Yalnızca koyu renkli camlara güvenmeyin. UV filtresi yoksa, gözbebeğini büyüterek daha fazla UV ışını girişine sebep olur.
ÖNLEM ALALIM
Dr. Seçil Demir’in yaz hastalıklarına karşı teklifleri şunlar:
– Daha az güneş ışığına maruz kalın.
– Kâfi su için, sıvı istikrarınızı koruyun.
– Çok sıcak ve güneşin dik açıyla geldiği saatlerde açık havada durmayın.
– Hijyen şartlarına uygun yerlerde yemek yiyin.
– Deniz, havuz ve plaj üzere yerlerde bilhassa hijyen kurallarına dikkat edin.
