Müzayedelerden yükselen “Satıyorum, sattım” sesleri yalnızca sanat yapıtlarını yahut antikaları değil, hafızamızda yer eden tanınan kültür sahnelerini de yeni kıssalara taşıyor. Moda dünyası geçen haftalarda bunun çok çarpıcı iki örneğini yaşadı: Evvel Prenses Diana’nın hastane ziyaretlerinde giydiği, İngiltere halkı ortasında ‘şefkatli elbise’ olarak bilinen elbisesi 520 bin dolara satıldı. Akabinde Hermès’in 1984’te Jane Birkin için hazırladığı çanta 8,6 milyon euroya alıcı buldu. Lakin onlar, müzayedelerde yıldızlaşan birinci moda kesimleri değil, son da olmayacak. Kimi bir sinema sahnesinde giyildi, kimi bir müzik klibinde, kimi de bir doğum günü kutlamasında… Hepsi bir nesne olmanın çok ötesine geçerek kendi çağının ruhunu içinde taşıdı ve vakitle koleksiyonerlerin ilgi odağı haline geldi. Moda tarihinde iz bırakan bu satışlara göz atalım.
Dünyanın en ünlü çantası
?
Hikâye 1981’de Paris’ten Londra’ya uçan Jane Birkin’in çantasındakileri ezkaza yere dökmesiyle başlıyor. O sırada yanında oturan Hermès’in CEO’su Jean-Louis Dumas, Birkin’e “Cepleri olan bir çanta almalısınız” dediğinde Birkin’in yanıtı “Neden Hermès Kelly’den daha büyük ama Serge’nin (Gainsbourg) bavulundan daha küçük bir çanta yapmıyorsunuz” oluyor. Birinci çizimleri o uçak seyahatinde ortaya çıkan çanta modeli, günümüzde bir aksesuar olmaktan çok yatırım, tasarım ve itibar üçgeninin kesiştiği bir kutsal nesne üzere. Sotheby’s Paris’teki müzayedede çantanın yeni sahibi olan Shinsuke Sakimoto “Bu bir yatırım değil, küresel kültür mirasının korunması için atılan bir adım” kelamlarıyla tanımlıyor atağını. Çanta, 8,6 milyon euroluk satış fiyatıyla dünyada lüksün somutlaşmış bedelinin vardığı tepe üzere.
Hepburn’ün zarafeti
Hubert de Givenchy tarafından ‘Tiffany’de Kahvaltı’ sineması için tasarlanan elbise, Audrey Hepburn’ün eşsiz zarafetinin simgesi oldu ve dünyanın dört bir yanında yaşayan her yaştan bayanın gardırobuna küçük siyah bir elbise girmesini sağladı. 2006’da Christie’s müzayedesinde 923 bin dolara satıldı.
Newman’ın saati
Bazı saatler yalnızca vakti göstermez onu durdurur. Paul Newman’ın yıllarca bileğinden çıkarmadığı Rolex Daytona modeli 2017’de 17,8 milyon dolara alıcı buldu ve bu satış yüksek saatçilik dünyasında da yeni bir sayfa açtı.
Monroe’nun ışıltısı
1962’de John F. Kennedy’nin doğum gününde sahneye çıkıp adeta fısıldayarak ‘Happy Birthday, Mr. President’ müziğini seslendiren Marilyn Monroe’nun kristallerle kaplı elbisesi, o periyottan bugüne uzanan en ışıltılı izlerden biri. Bob Mackie’nin çizdiği bir eskizden ilhamla Jean Louis tarafından tasarlanan elbise 2016’da 4,8 milyon dolara Ripley’s Believe It or Not! müzesine satılarak rekor kırdı ve 2022 yılındaki Met Gala’da Kim Kardashian tarafından da giyildi.
Çöpten kurtarılan efsane
‘Rüzgar Üzere Geçti’ sinemasında Scarlett O’Hara karakterini canlandıran Vivien Leigh’in giydiği ikonik elbise sinema tarihinin unutulmaz görsel referanslarından. Üstelik bu elbisenin mukadderatı de zorluklara karşın yıllarca zarafetle ayakta kalabilen Scarlett karakterine benziyor. Sinemadan yıllar sonra bir kostüm deposundan sırf 20 dolara satın alınan, yani bir manada çöpten kurtarılan elbise titizlikle restore edildi. 2012’de Debbie Reynolds’ın koleksiyonundan açık artırmaya çıkarıldı ve 4,6 milyon dolar üzere tezli bir fiyata satıldı.
Gaga’nın platformları
Alexander McQueen’in 2010 İlkbahar/Yaz koleksiyonu için tasarladığı Armadillo ayakkabı, hudutları zorlayan bir tasarım olarak moda tarihine geçti. Lady Gaga’nın gardırobuna girdiği anda da pop kültürüyle bütünleşti. Gaga’nın kliplerinde ve kırmızı halıda birçok defa giydiği ayakkabılar onun özgün duruşunu güçlendiren platformlar üzere. 2015’te Sotheby’s’te düzenlenen müzayedede 295 bin dolara alıcı buldu.
Michael’ın devrimi
Pop müziğin ikonik ismi Michael Jackson’ın ‘Thriller’ müziğinin klibinde giydiği kırmızı vatka ayrıntılı, simetrik fermuarlı ceketi yalnızca bir tarz tercihi değil, tıpkı vakitte pop müziğin görsel ihtilali olarak da anılıyor. Bu efsanevi tasarım 2011 yılında 1,8 milyon dolara satılarak moda koleksiyonerliği kavramına adeta istikamet verdi.
Prensesin şefkat timsali
Diana’nın tarz lisanı her vakit dikkat cazip oldu lakin birtakım elbiseleri var ki hem resmi hem de mütevazı olmayı başararak onun kraliyetle halk ortasındaki stratejik pozisyonunu sağlamlaştırdı. Bellville Sassoon imzalı mavi, çiçek desenli elbisesiyse katiyetle bu dizaynların başında geliyor. Yıllar içinde prensesin nahif yaklaşımını simgeleyen görsel bir kimlik haline gelen bu tasarım, Diana onu bilhassa çocuk hastanelerine yaptığı ziyaretlerde giydiği için İngiltere halkı ortasında ‘şefkatli elbise’ olarak da anılıyor. Geçen günlerde Julien’s Müzayede Konutu tarafından satışa çıkarıldı. 1990’lara ilişkin bu hatıra 520 bin dolara alıcı buldu.
Jordan’ı zafere taşıdı
1998 yılındaki NBA Finalleri’nde, Michael Jordan’ın giydiği spor ayakkabılar sneaker kültürünün koleksiyon objesine dönüşmesinin en güçlü örneği oldu. 2023’te 2,2 milyon dolara satıldı. Ne de olsa üzerindeki çiziklerde bir zafer öyküsü yazıyor.
