‘Cesareti bir adım sonra ölebileceğimi bilerek, yaşadığım bu hayattan alıyorum’

Trenlerin zirvesinde yol alıyor, silah seslerinin eksik olmadığı sokaklara giriyor. Polislerin adım atmaya çekindiği mahallelerde, hayatın sert yüzünü kendi kamerasıyla kayda alıyor. ‘Kuralsız Sokaklar’ programının imalcisi ve sunucusu Mert Öztürk dünyanın en tehlikeli bölgelerinde sıradan insanların sıra dışı öykülerinin peşine düşüyor. Kanal D ekranlarında yayımlanan program izleyiciyi Bangladeş, Brezilya, Mısır, Rusya, Kolombiya, Brezilya, Şili üzere dünyanın bir ucundaki ülkelerin girilmez denilen, tehlikeli sokaklarında nefes kesici bir seyahate çıkarıyor. Mert Öztürk’le dünyanın en kuralsız sokaklarına uzanan seyahatlerini konuştuk.

◊ Tehlikeli mahallelere girip görüntü çekme fikri birinci nasıl doğdu?

Tehlikeli yerlerde görüntü çekme fikri aslında izlenme ve beğenilme dürtüsünden bağımsız bir halde, kendi merak hissimden kaynaklanıyor. Üniversite yıllarımda memleketler arası münasebetler ve siyaset bilimi okurken çatışma bölgeleri ve insanların gitmeye korktuğu yerleri araştırıp okumak çok ilgimi çekiyordu. Haberlerde yüzeysel biçimde görüp geçtiğimiz savaş, çatışma ortamlarını anlayabilmek için buralara gidip kendi gözlerimle deneyimleme dürtüsü oluştu. İlerleyen yıllarda görüntü içeriği üretmeye başlayınca, insanların da ilgisini çekeceğini düşündüm. Kamerayı elime alıp çekim yapmaya başladığım birinci günlerden beri gittiğim ülkelerde ‘asla girme’ yahut ‘yabancıya gitmesi önerilmez’ denilen yerlere bilhassa giriyorum.

◊ Seni tehlikeli ya da girilmesi sıkıntı bölgeleri keşfetmeye iten şey ne? Adrenalin mi, merak mı, anlatma dileği mu?

Bunu tek bir ülke yahut bölge özelinde değil, dünyanın her yerinde, hatta kendi ülkem Türkiye’de de yapıyorum. Böylelikle yanı başımızda, tahminen de görmezden gelinen yahut hiç bilinmeden, araştırılmadan hor görülen insanların da gerçek hayat ortamını görüp gösterebiliyorum. Birden fazla vakit bu bölgelerde yaşayan insanlara bir nebze de olsa yararım olduğunu öğrendiğimde, memnun oluyorum. Yani toparlayacak olursak biraz anlatma dileği, biraz adrenalin, biraz merak ve keşfederken hudutları zorlayıp konfor alanımdan çıkma isteği beni harekete geçiren.

◊ Şimdiye kadar hiç tehlike karşısında kendi kendine buraya kadarmış dediğin oldu mu?

Evet, ‘İşte buraya kadarmış’ dediğim sayısız an ve durum yaşadım. Zira hiç bilmediğim ve hatta bazen konuşulan lokal lisanda ‘merhaba’, ‘evet’ ‘hayır’ üzere sözlerini bile öğrenme fırsat olmadan kendimi anlatmak zorunda kaldığım yerler oldu. Vakitle bu şekil durumlardan çıkış yolunun şeffaflık ve dürüstlük olduğunu öğrendim. Palavra yahut sahtekârlığa başvurmak her vakit işleri zorlaştırır. Dik duruş, şeffaflık ve her ne yapıyorsam onu dümdüz söylemenin beni günün sonunda her vakit kurtardığını gördüm.

◊ Kendini savunmak ismine bildiğin rastgele bir dövüş sporu var mı? Yoksa seninle birlikte gezip seni koruyan biri var mı?

Hayır, bugüne dek hiçbir vakit beni müdafaası için özel bir güvenlik yahut müdafaa tutmadım. Kendimi savunabileceğim kadar kimi dövüş sporlarını biliyorum. Bu yüzden rastgele bir silahlı hücum olmadığı sürece kendime güveniyorum.

◊ Bugüne kadar gezerken karşılaştığın en çarpıcı görünüm ya da seni etkileyen öykü neydi?

Karşılaştığım en çarpıcı görünümlerden biri Hindistan, Yeni Delhi’nin orta sokaklarında, sokakta yatan insanların civardaki restoranlardan artan yemekleri çömelmiş biçimde, saatlerce sıra halinde beklemesini görmek oldu. Hislerini yitirmemiş rastgele bir insanı çok derinden etkileyecek bir imajdı.

◊ Bu seyahatler seni hangi açılardan değiştirdi?

Bu seyahatleri 10 yılı aşkın müddettir yapıyorum. Sınırsız olasılıkların mümkün olduğu bu kozmosta, en tabandaki ve en zirvedeki ömrü gördükten sonra hayatı, bir nefes sonra bitebilecek ama binlerce yıl da sürebilecekmiş üzere yaşamaya çalışıyorum. Bu da bana limitsiz bir ömür motivasyonu, kendimi geliştirmeye sonuna kadar açık olma duygusu veriyor. Konfor alanımdan uzaklaşmanın güzel olduğunu düşünüyorum. Bu noktada da beşere yürek gerekiyor. Bu cüreti de bir adım sonra ölebileceğimi bilerek, yaşadığım bu hayattan alıyorum.

◊ ‘Kuralsız Sokaklar’ın ilerleyen kısımlarında bizi nereler bekliyor?

Daha evvel Türkiye’de televizyonda olmadığı kadar sert ve yürek gerektiren yerlere giriyorum ve devam edeceğim. Kurgu yahut senaryo olmadan büsbütün sokakların sesini duyuyor, mahalleleri görüyoruz. Tahminen de televizyondaki en gerçek program bu.

‘İNSANLAR KAPILARI AÇIK UYUYOR’

◊ Tehlikeli bölgelerde tanıştığın beşerler nasıl şahıslardı?

Bu mahallelerin ortak özelliği, genel olarak ekonomik açıdan çok dar gelirli insanların burada yaşaması. Güler yüzle ve beşere, yalnızca insan olduğu için hürmet gösterdiğinizde, aslında bu insanların seçkin yahut aydın dediğimiz, ekonomik açıdan çok yeterli durumda olan insanların birçoklarından daha ‘gerçek’ ve ‘insani’ olduğunu gördüm. Zenginlik yahut fakirliğin katiyetle parayla ilgili bir durum olmadığını anladım. Bu mahalleler çok tehlikeli olarak biliniyor. Tehlike kavramı da çok değişken bir şey. Bu mahallelerde, dünyanın neresinde olursa olsun ‘Nasıl gelirsen o denli karşılanırsın’ kuralı var. Dünya bizim etrafımızda dönmüyor. Kendi kuralını yazıp uygulayan, bu formda yaşarken de kendi içinde güvenliği harikulade sağlamış yerler. Tek bir güvenlik, polis yahut askere gereksinim duymadan ve kendi içinde asla cürüm işlenmeyen bölgeler. Kabaca yoksul ve tehlikeli denilen bu yerlerde insanların, meskenlerinin kapıları açık uyurken, nasıl inançta hissettiklerini gördüm.

◊ Biraz örnek verebilir misin, hangi bölgeler bunlar?

Örneğin Brezilya favelaları, Brezilya’nın en inançlı yerleridir. Ve herkes bilir ki buralar fakirlikten kırılır. Favelalılar, favela dışına çıkıp zenginleri soyar ve favelaya geri döner. Ama favela içinde kimse kimseyi soyamaz zira kendi içlerinde kuralları ve adaletin sürece sistemi vardır. Bu mahallelerdeki beşerler günün sonunda son derece gerçekler, hayatın tokadını çok küçük yaşlarda yemeye başladıkları için empati düzeyleri çok yüksek. Çok anlayışlılar ve Batı’nın dayattığı kişisel ömür biçiminin bilakis çoğulcu, kapsayıcı, paylaşımcı ve davetkâr beşerler.