Yunanistan dün Türk-Yunan ilgilerinde yaklaşık 2.5 yıldır devam eden yakınlaşma süreci ve bu çerçevede 7 Aralık 2023’deki Dostça İlgiler ve Yeterli Komşuluk Hakkında Atina Bildirgesi ile bağdaşmayan tek taraflı bir atak ile orta ve güney Ege’de “Deniz Parkı” ilan etti. Bu atağa derhal reaksiyon gösteren Türkiye de önümüzdeki günlerde Ege’de deniz müdafaa alanlarını ilan edecek.
İKİ FARKLI SAHA
Kiriakos Miçotakis Hükümeti, Libya ile bağlarda izlediği siyasete, muhalefet ve medyadan gelen ağır tenkitler sürerken, biri Yunanistan’ın batısında Adriyatik’e bakan tarafta diğeri de ‘Güney Siklad’ ismi ile orta ve güney Ege’de toplam 27 bin 500 km2’lik alanlarda iki başka ‘deniz parkı’ haritası ilan etti. Ege’deki park, yaklaşık 9.477 kilometrekarelik bir alanı ve 73 coğrafik formasyonu (ada, adacık, kayalık) kapsıyor.
TARTIŞMALI BÖLGE
Atina, “Deniz Parkı”nın yalnızca denizleri korumak, çok avlanmayı önlemek ve etraf sıhhati emelli olduğunu ileri sürdü. Fakat “Deniz Parkı” ilanının siyasi ve tüzel boyutu da bulunuyor. Haritaya bakıldığında, Ege’deki park daha evvelce Yunan medyasında yayınlanan gayri resmi haritalardan küçük ve büyük olarak modüllü alanı kapsamakla birlikte, uluslarararası antlaşmalarda (1923 Lozan ve 1947 Paris) ismen belirtilmeyen kimi coğrafik formasyonları içeriyor. “Deniz Parkı” ile ilgili yasa muhtemelen yılsonuna kadar yürürlüğe girecek.
İNGİLİZCE MESAJ
Başbakan Kiriakos Miçotakis, İngilizce yayınlanan görüntü iletisinde “Deniz hep Yunanistan’ın sessiz gücü oldu. Önümüzdeki nesiller için denizi korumalıyız. İlan ettiğimiz “Deniz Parkları” (İyon ve Ege) Akdeniz’de en büyük deniz müdafaa alanları olacaktır. 2030 yılına kadar karasularımızın yüzde 30’unu muhafaza altına almayı hedefliyoruz” dedi. Çevre Bakanı Stavros Papastravru, sözkonusu iki parkın yalnızca başlangıç olduğunu, yakın gelecekte yeni parklar da ilan edileceğini belirtti. Birtakım yabancı diplomatik çevrelere nazaran, Ege’deki “Deniz Parkı”nın, Türk-Yunan bağlantılarında ne derece sorun yaratacağı, uygulamada yani alanda muhakkak olacak.
ANKARA: TÜZEL GEÇERLİLİĞİ YOK
Aynı hususta Yunanistan’ı geçen yıl da uyaran Türk Dışişleri Bakanlığı’nın dünkü açıklamasında “9 Nisan 2024’te yayımlanan açıklamada, Ege’de ilan edilecek Deniz Parkları’nın iki ülke ortasında birbiriyle kontaklı Ege sıkıntıları bağlamında, aidiyeti milletlerarası antlaşmalarla Yunanistan’a devredilmemiş coğrafik formasyonlar dahil, tüzel açıdan hiçbir sonuç doğurmayacağı yinelenmişti. Kelam konusu açıklamamızda kayıtlı konular bugün de geçerliliğini korumaktadır” denildi. Tek taraflı tasarruflardan kaçınılması gerektiğinin vurgulandığı açıklamada “Uluslararası deniz hukuku, kelam konusu denizlerde kıyıdaş devletler ortasında etraf hususları dahil iş birliğini teşvik etmektedir” tabiri kullanıldı.
YUNAN SÖZCÜ’DEN ANKARA’YA YANIT
Yunan Dışişleri Bakanlığı, Türk Dışişleri’nin açıklamasına verdiği karşılıkta, iki deniz parkının Yunan egemenliğindeki bölgeleri kapsadığı, kapalı ve yarı kapalı denizler hakkındaki Türk görüşlerinin büsbütün yersiz, Ege’deki türel statüsünün de açık olduğu öne sürüldü.
