Göreve gelmeden evvel Ukrayna savaşını 24 saatte bitireceğini iddia eden ABD Başkanı Donald Trump, geride kalan yaklaşık altı aylık müddette bunu başaramazken ABD’nin Ukrayna’ya olan takviyesinin azalması savaşın genel fotoğrafında de değişikliklere yol açtı. Bugün Rusya hakkında kıymetli bir açıklama yapacağını duyuran Trump’ın Moskova’ya karşı somut bir adım atıp atmayacağı bilinmeyen. Ukrayna kentlerine taarruzlarını her gün arttırarak devam eden Rusya’da ise Devlet Başkanı Vladimir Putin dahil üst seviye yetkililer savaşı sonlandırma niyetinde olmadıklarını artık açıkça tabir ediyor. Pekala son periyotta İsrail-İran çatışması ve Gazze’de yaşanan gelişmelerin gölgesinde kalan Ukrayna savaşı hangi noktaya geldi? Bundan sonraki mümkün adımlar neler?
TRUMP’IN GELGİTLERİ
Savaşın tarafları Rusya ve Ukrayna haricindeki en değerli aktör elbet Kiev idaresinin en büyük destekçisi olan ABD. Trump vazifeye geldikten sonra birinci aylarda Ukrayna’ya yönelik sert bir tavır sergiledi, savaşı bir an evvel bitirebilmek için Rus tezlerine yakın bir konuma yerleşti lakin Moskova’dan istediği karşılığı alamayınca da Rusya’ya karşı baskı uygulama yoluna girmedi. Trump son haftalarda Putin’in yaklaşımını bir “oyalama” taktiği olarak gördüğünü açıkça lisana getirse de ABD’nin Rusya’ya baskı uygulamasını savaşı bitirmek açısından verimli görmüyor. Trump’ın bugün yapacağı açıklamanın Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham tarafından sunulan agresif yaptırım paketiyle ilgili olabileceği beklentisi oluştu fakat Çin ve Hindistan üzere Rus petrolünü satın almaya devam eden ülkelere yüzde 500’lük ek gümrük vergisi öngören tasarıya Trump’ın onay vermesini analistler muhtemel görmüyor. Trump’ın Ukrayna savaşından “sıkıldığını” belirten analistler, ABD Başkanı’nın Ukrayna savaşından daima bahsederek gündemde fiyat üzere görünse de ABD’nin tesirli olacağı biçimde somut adımlar atmaktan ve sorumluluk almaktan kaçındığına dikkat çekiyor. Trump’ın bu tavrı da Rusya’nın son periyotta cephedeki baskıyı arttırmasının temel etkenlerinden biri olarak görülüyor.
RUSYA HANGİ NOKTADA
Ukrayna’ya askeri müdahalesini bu ülkenin NATO’ya katılma perspektifi, ülkenin doğusunda yaşayan Rusça konuşan nüfusa yönelik hak ihlalleri, Ukrayna lideri Volodimir Zelenski yönetiminin çok milliyetçilerden oluşan bir “Nazi” idaresi olduğu üzere savlarla temellendirmeye çalışan Rusya, bu bağlamdaki taleplerinden vazgeçmiş değil. Lakin Trump idaresinin süreci eforlarına ilgi emareleri gösteren ve bir müddet görece diplomatik bir tondan seslenen Moskova idaresi son periyotta barış niyetinde olmadığını açıkça söz ediyor. Savaşı alanda kazanabileceği inancına sahip olan Rus yetkililer, ordunun Ukrayna’da her gün toprak kazandığına işaret ederek, “Durmamızı gerektiren bir durum yok” açıklamaları yapıyor. Rusya’nın alandaki muhtemel ilerleyişe bağlı olarak Kırım dahil yasadışı ilhak ettiği beş bölgenin ötesini de hedefleyebileceği düşünülüyor. Putin de geçen ay Ukrayna’daki gayelerini açıkça lisana getirerek, “Rus askerinin ayak bastığı her yer Rus toprağıdır” demiş ve buna işaret etmişti.
UKRAYNA NE YAPABİLİR
Yerli dron ve mühimmat üretimi açısından büyük bir atılım yapan Ukrayna tekrar de Rusya’yı caydırıcı bir ateş gücü ortaya koyabilmek için Batılı ortaklarına muhtaç. Hem kapasite hem süratli karar alma açısından yetersiz kalan Avrupalı ortakları Kiev’e tam dayanak çizgisini sürdürse de Ukrayna’nın öncelikli maksadı ABD’yi oyunda tutmak. 28 Şubat’ta Oval Ofis’te ABD Başkanı Trump ile yaşadığı tartışmadan sonra bile kamuoyu önünde Trump’ı öven açıklamalar yapmaya devam eden Zelenski, Washington’ı kaybetmemek için diplomatik gayretleri da sürdürdü. Bu bağlamda iki ülke ortasında bir mineral muahedesi da imzalandı. Ukrayna bilhassa hava savunma sistemleri ve mühimmatında ABD’nin eline bakıyor.
SAHA NE ANLATIYOR
Rusya’nın son aylarda daha da barizleşen odunsuz tavrındaki en değerli etkenlerden biri alandaki gerçekler. Moskova birçok açıdan ağır bedeller ödemesine karşın kendi lehine olan saha dinamiklerini masaya taşımak istiyor. Bahar aylarının girmesiyle birlikte Ukrayna’nın doğusundaki ilerleyişini hızlandıran Rus ordusu, Ukrayna merkezli açık kaynak harita projesi Deep State datalarına nazaran mayıs ayında 449 kilometrekarelik bir bölgeyi ele geçirdi. Rus ilerleyişi savaşı kısa müddette Moskova lehine sonlandırabilecek bir süratte değil lakin Rusya’nın hesabı, çok yüksek maliyetle de olsa yavaş yavaş kazanmaya devam etmek. Askeri üretim kapasitesini cepheye daima mühimmat ve silah akıtabilecek ölçekte büyüten Rusya, insani gücü bulma konusunda da Ukrayna’ya nazaran daha şanslı. Uzmanlar bu fotoğrafta Ukrayna’nın asimetrik savaş atılımları ve dronları cephenin merkezine koyarak Rusya’ya stratejik kayıplar verdirse de uzun vadede sonucu değiştirebilmek için yüksek tahrip gücü olan silahlara gereksinimi olduğunu söylüyor. Rusya’nın ilerleyişini yaz uzunluğu ve sonbaharda sürdürmesinin müzakere masasını da direkt etkileyeceği belirtiliyor.
