RUSYA ile Ukrayna ortasında savaş tüm şiddetiyle devam ederken, İstanbul’da Çırağan Sarayı’nda üçüncü kere bir ortaya gelen Rus ve Ukrayna heyetleri bir sefer daha diplomatik tahlil yolu aradı. Moderatör olan Türk heyetinde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, MİT Lideri İbrahim Kalın ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Metin Gürak yer aldı. Rus heyetine Rusya lideri Vladimir Putin’in yardımcılarından Vladimir Medinski liderlik ederken, Ukrayna heyetine Güvenlik Kurulu Sekreteri Rüstem Ümerov başkanlık etti. Müzakere başında Türk yetkililer taraflara “En berbat barış en uygun savaştan iyidir” iletisi verdi.
İki ülke heyetleri ortasındaki barış görüşmeleri, mahallî saatle 20.37’de başladı ve yaklaşık 40 dakika sürdü. Toplantının akabinde heyet liderleri Vladimir Medinski ve Rüstem Ümerov basına açıklamalarda bulundu. Medinski, tarafların hazırladığı memorandumlar üzerinde uzun müddet çalışıldığını, kimi insani mevzularda mutabakata varıldığını ve temasların süreceğini söyledi. Ümerov ise, Ukrayna lideri Volodimir Zelenski, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iştirakiyle ağustos sonuna kadar dörtlü tepe teklifini Rus tarafına ilettiklerini belirtti. Fakat Rus tarafı ‘Liderler Zirvesi’ teklifini geçiştirerek “Liderler her şeyi sıfırdan görüşmek için toplanmaz. Kararlaştırılan muahedeleri imzalamak için tepede buluşur” diyerek noktayı koydu.
ÇALIŞMA KÜMESİ KURULACAK
Taraflar görüşmeler sonucunda esir takası kapsamında yalnızca asker değil, sivillerin değişimi konusunda da anlaştı. Rus tarafı, 24 ila 48 saatlik insani ateşkes aralıklarının yine başlatılmasını önererek, üç alanda (askeri, siyasi, insani) çevrim içi çalışacak ‘çalışma grubu’ kurulmasını önerdi. Ukrayna, bu üç çalışma kümesi teklifini değerlendirmeyi kabul etti. Önümüzdeki devirde de en az bin 200 askerin daha karşılıklı takasının yapılacağı belirtilirken Rusya, Ukrayna tarafına 3 bin askerin naaşını teslim etmeye hazır olduğunu bildirdi. Ayrıyeten, ağır yaralı ve hasta askerlerin hudut sınırında süresiz biçimde takas edileceği, çatışmalar nedeniyle yerinden edilen sivillerin iadesinin müzakere edildiğini bildirildi. Rusya, Ukrayna’ya, geri getirilmesi gereken 20 çocuğun da listesini sundu. Ukrayna heyeti de sırf esirlerin değil, sivillerin ve çocukların da hür bırakılmasını beklediklerini söz etti.
‘RUSYA ŞEFFAF OLMALI’
Ukrayna heyetinin başkanı Ümerov, barışın sağlanması için mutlak ateşkes gerektiğini ve bunun sivil gayelere yönelik atakların durmasını da kapsaması gerektiğini söyledi. Ümerov Önderler Zirvesi’nin süreç açısından belirleyici olacağını savunarak, Rusya’nın bu tıp tekliflere şeffaf olması gerektiğini vurguladı.
ZELENSKİ: BARIŞ İÇİN ZİRVE
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, görüşmeler öncesi paylaştığı manzaralı bildirisinde, “Amacımız, ateşkes üzerinde çalışmak” dedi. Savaşın sona erdirilmesi için önderler seviyesinde bir görüşme yapılması çağrısını yineleyen Ukrayna Başkanı, “Amacımız, bir liderler toplantısı düzenlemek için çalışmaktır. Barışı daha da yakınlaştıracak olan budur. Ukrayna asla savaş istemedi ve Rusya, kendi başlattığı bu savaşı sonlandırmalıdır” tabirlerini kullandı.
UZLAŞMANIN MERKEZİ İSTANBUL
Türkiye’nin mesken sahipliğinde 2 Haziran’da İstanbul’da yapılan müzakereler sonucunda da 6 bin Ukrayna askerinin dondurulmuş cesetlerinin teslimi, ağır hasta ve yaralı askerler ile 25 yaş altındaki esir askerlerin takası konusunda mutabakatlara varılmıştı.
FİDAN: NİHAİ HEDEFİMİZ ‘ATEŞKES’
DIŞİŞLERİ Bakanı Hakan Fidan barış görüşmeleri öncesi Türkiye – Rusya – Ukrayna Üçlü Toplantısı Açılış Konuşması’nda, “Nihai amaç barışa giden yolu inşa edecek bir ateşkestir. Kolaylaştırıcı olarak Türkiye, üstüne düşen misyonu layıkıyla yerine getirecek” dedi. Türkiye’nin müzakereler için uzun müddettir ağır uğraş gösterdiğini kaydeden Fidan, “İlk iki çeşit görüşmelerde değerli sonuçlar elde ettik. Bugüne kadar gerçekleştirilen esir değişimlerinin insani sonuçları bakımından milletlerarası toplumca takdir edildiğini memnuniyetle görüyoruz. Sonuncu amaç elbette ki barışa giden yolu inşa edecek bir ateşkes” sözlerini kullandı.
40 DERECE ALTINDA BARIŞ UMUDU
Rusya ile Ukrayna taraflarının bir ortaya geldiği İstanbul, direkt müzakereler için tek adres olmayı sürdürüyor. Müzakereleri Türk, Rus ve Ukraynalı gazetecilerin dışında birçok milletlerarası basın kuruluşu da takip etti. Gazeteciler İstanbul’da hava sıcaklığı 40 derecenin üzerinde seyrederken Çırağan Sarayı’ndaki gelişmeleri saatlerce anbean dünyaya duyurdu. Saat 18.00’de başlaması planlanan görüşmeler 20.30 sularında başladı. Rus ve Ukraynalı yetkililer baş başa bir ortaya gelmekten kaçınırken dünkü görüşmelerden çıkan kararların birçok, heyetler ortası görüşmeden evvel Fidan, Ümerov ve Medinski ortasındaki küçük dorukta kararlaştırıldı. Bununla bir arada toplantı öncesi basın mensuplarının konferans salonuna alınması sırasında izdiham yaşandı. Yetkililer gazeteci ordusunu denetim etmekte zorlanırken yere düşen muhabirler oldu.
?
Hürriyet’ten Necdet Burak Özyurt, Çırağan’daki görüşmeleri izledi.
