‘Sıcak değil de nem kötü’ diyenler haklı mı? Nemli hava bedenimize ne yapıyor?
“Sıcak değil de nem çok berbat yapıyor…” Son yıllarda yaz ayları gelince bilhassa ılıman iklimin yaşandığı yerlerde bu cümleyi kurmayan da duymayan da yok. Pekala sahiden berbat hissetmemize sebep olan şey nem mi? Yoksa bu bir kent efsanesi mi?
The New York Times geçtiğimiz günlerde bu soruyu ABD’li uzmanlara sordu. Verilen yanıtlar “sıcak değil de nem” cümlesinin bir gündelik sohbet konusundan çok daha fazlası olduğunu net bir biçimde ortaya koydu.
Öncelikle şunu hatırlayalım: Nem havadaki su buharı ölçüsüne deniyor. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi’nde kamu programı koordinatörü olarak vazife yapan Jessica Lee, hava ısındıkça ne tutma kapasitesinin artabileceğini söyledi. Bu yüzden bunaltıcı bir yaz günü, ilkbaharda sisli bir sabahtan çok daha yapışkan hissettirebiliyor.
Yüksek nem birebir vakitte bedeninizin tesirli bir formda soğumasını engelleyerek sıcağı daha tehlikeli hale getirebiliyor. Lakin uzmanlar, nemli havalarda sıhhatimizi müdafaanın ve aklımızı kaçırmamanın yolları olduğunu söylüyor.
NEM NEDEN BU KADAR MAKUS HİSSETTİRİYOR
Nemli havanın kuru sıcaktan daha berbat hissettirmesinin nedeni, bedenimizin soğutma sistemi yani ter.
Penn Medicine’de acil tıp profesörü olan Dr. Anthony Mazzeo, vücudumuzun çok ısındığında, su ve tuz karışımını cildimizin yüzeyine gönderdiğini ve kelam konusu tuzlu suyun gözeneklerimizden ter olarak çıktığını hatırlattı. Ne var ki esnada serinlememizi sağlayan şey terin kendisi değil buharlaşmanın fiziği.
Weill Cornell Medicine ve NewYork-Presbyterian Hastanesi’nde acil tıp şefi olan Dr. Rahul Sharma, “Ter buharlaştığında bedenden ısıyı uzaklaştırır” tabirlerini kullandı. Pekala nasıl? Şöyle ki bir sıvının buharlaşması için güç gerekir. Ter cildimizden buharlaştığında, bu enerjiyi beden ısımızdan alarak bizi soğutur.
Dr. Mazzeo, nemin çok yüksek olmasının (yani havanın su buharıyla neredeyse büsbütün dolu olmasının) terin verimli bir halde buharlaşmasını engellediğini belirterek, “Ter buharlaşamadığında, bedeniniz soğuyamaz. Serinleyemediğinizde de bedeniniz daha da fazla terler” diye konuştu. Dr. Sharma da “Ter ciltte birikir, bu da bizi nemli ve rahatsız hissettirir” dedi.
TERLEYEMEDİĞİNİZDE BEDENİNİZE NE OLUR?
Miami Üniversitesi Miller Tıp Fakültesi’nde klinik tıp profesörü olan Dr. Gauri Agarwal, terin verimli bir biçimde buharlaşamadığı durumlarda, bedenin serin kalmak için daha fazla çalışması gerektiğini söyledi. Bu durumun yorgunluk ve halsizliğe neden olabileceğini söz eden Dr. Agarwal, “Ne kadar çok terlerseniz, o kadar susuz kalırsınız, bu da yorgunluğunuzu artırır” dedi.
Dr. Agarwal, bedeninizin kullandığı bir öbür soğutma sisteminin, sıcak kanı sindirim sistemindekiler de dahil olmak üzere iç organlardan, öteki yerlere yönlendirmek olduğunu belirterek, “Bu durum mide bulantısı hissetmenize neden olabilir” sözlerini kullandı.
Yüksek nemin bronşiyal daralmaya neden olabileceğini, bunun da teneffüs yollarının daralması manasına geldiğini kelamlarına ekleyen Dr. Sharma ise bu durumun en çok astım yahut kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan şahıslar için riskli olduğunu belirtti.
Dr. Sharma, nemli havanın alerjenleri ve kirleticileri de hapsettiğini ve küfün nemli şartlarda daha kolay büyüdüğünü hatırlatarak, “Tüm bunlar nefes almayı zorlaştırabilir” diye konuştu.
NEMLE NASIL UĞRAŞ EDİLİR?
Sıcak ve nemli havalar hayatı ziyadesiyle zorlaştırabiliyor lakin birçok hava durumu uygulaması bağıl nemi gösterdiğinden nemli havaların yaklaştığını evvelce görüp tedbir almak mümkün. Pekala neler yapılabilir?
1) Bol bol su için: Dr. Agarwal, nemli havalarda su içmek için susamayı beklememek gerektiğini söyledi. Çünkü su içmek çok fazla terlemeden kaynaklanan dehidrasyonu önlemeye yardımcı oluyor. Spor içecekleri, meyve suları ve yüksek su içeriğine sahip besinler da birebir fonksiyonu görebiliyor. Lakin Dr. Mazzeo, “Sizi daha da susuz bırakan alkollü içeceklerden kaçının” dedi.
2) Mümkünse planlarınızı değiştirin: Virginia Üniversitesi’nden Dr. Kyle Enfield, yoğun aktivitenin bedenin çok ısınmasına neden olabileceğini söyledi. Bu nedenle yürüyüş, uzun bir bisiklet seyahati yahut öteki bir yorucu antrenman yapmayı düşünüyorsanız, mümkünse planlarını değiştirmeye çalışın. Açık havada yapacağınız antrenmanları sabahın erken saatlerine yahut havanın daha serin olduğu akşam saatlerine denk getirmenizde de yarar var.
3) Gölgede durun: Jessica Lee, birçok kişini hava durumu uygulamalarındaki “hissedilen” sıcaklık kıymetinin gölgede ölçüldüğünü fark etmediğini söyledi. Lee, “Güneş altında sıcaklıklar 15 dereceye kadar daha yüksek hissedilebilir. Bu nedenle direkt güneş ışığından kaçınmaya çalışın” ikazını yaptı.
4) Giysilerinizi duruma nazaran seçin: Dr. Agarwal, aşırı terlemeye başladığınızda hafif giysilerin sizi daha rahat ettirebileceğini belirterek, “Nefes alabilen kumaşlar tercih edin” dedi.
5) Hava sirkülasyonu olan yerleri tercih edin: Nemli günler klima kullanmak için hakikat vakittir. Çünkü klimalar içerideki havayı soğutmanın yanı sıra havadaki nemi de alır. Dr. Mazzeo kliması olmayanlara da pencereleri açıp ve bir vantilatörün önüne bir kova soğuk su koyma tavsiyesinde bulundu. Bu usuller terinizin buharlaşmasına yardımcı olan soğuk havanın sirkülasyonunu kolaylaştırıyor.
BU DURUMLARDA DOKTORA BAŞVURUN
Isıya bağlı hastalıklar dünyanın dört bir yanında hava şartları kaynaklı ölümlerin başında geliyor ve nem ısıyı daha tehlikeli hale getiriyor.
Diyabet yahut kalp hastalığı üzere sıhhat sıkıntıları olan şahıslar üzere bebeklerin ve yaşlıların da çok sıcak ve nem sırasında bilhassa savunmasız olduklarını söyleyen Dr. Sharma, “Eğer başınız dönmeye yahut başınız karışmaya başlarsa ya da birinin kustuğunu yahut konuşurken lisanının dolandığını fark ederseniz, ambulans çağırmanızın vakti gelmiş olabilir” dedi.
