Oscarlı belgeselin Filistinli kahramanıydı… Yerleşimci terörünün son kurbanı
İŞGAL altındaki Batı Şeria’da yer alan Umm el-Hayr köyünde, 97. Oscar Ödüllerinde En Güzel Belgesel Ödülü’nü alan “No Other Land” (Gidecek Diğer Yer Yok) isimli belgeselin üretimine katkı sunan Filistinli aktivist ve futbolcu Avde Hadalin, İsrailli bir yerleşimcinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti. Görgü şahitlerine nazaran olay, İsrailli bir yerleşimciye ilişkin iş makinesinin köyde ağaçları ve özel mülkleri tahrip etmesiyle başladı. Bir köylünün müdahale etmesi üzerine makine operatörü, kesici bir aletle tehdit ederek köylüyü yere serdi. Bunun üzerine kimi köylüler, yerleşimcilere taş atmaya başladı. Bu sırada yerleşim yerinden çıkan bir İsrailli yerleşimci silahını “hedef gözetmeden” ateşlemeye başladı. Şahitlere nazaran o esnada uzak bir noktada bulunan Hadalin, göğsüne isabet eden kurşunla ağır yaralandı. 31 yaşındaki Filistinli aktivist, kaldırıldığı Soroka Tıp Merkezi’nde tüm müdahalelere karşın kurtarılamadı.
ZULMÜ KALEME ALMIŞTI
Hadalin, İsrail’in 19 Filistin mezrasından oluşan Masafer Yatta bölgesindeki zorla tahliye siyasetlerine karşı direnişiyle tanınıyordu. Tıpkı vakitte bir mecmuada köyünde yaşanan yıkımı ve direnişi mevzu alan yazılar kaleme alıyordu. Hadalin, şimdi bir hafta evvel yayınlanan son makalesinde, “Askerler köye giriyor, çocuklar annelerine koşuyor, bayanlar konutlarından geriye ne kalmışsa kurtarmaya çalışıyor. Herkes kimin evsiz kalacağını merakla izliyor. Çocuklarımız bize neden olduğunu soruyor lakin yanıtımız yok” sözlerine yer vermişti. Geçen ay ise Filistinli çocuklar için yaz kampı fonu toplamak üzere ABD’ye gitmek isteyen Hadalin’in San Francisco Havaalanı’nda vizesi iptal edilmiş ve ülkeye girişine müsaade verilmemişti.
TRUMP, YAPTIRIMI KALDIRMIŞTI
Hadalin’in vefatına neden olan akının failinin kimliği ise reaksiyonları artırdı. Failin, ABD Başkanı Donald Trump’ın yaptırım listesinden çıkardığı çok sağcı yerleşimci Yinon Levi olduğu ortaya çıktı. Olayın akabinde sorgulanmak üzere Kudüs Adliyesi’ne götürülen Levi hakkında savlara nazaran rastgele bir suçlamada bulunulmadı. Levi, daha evvel Filistinlilere yönelik şiddet içeren atakları nedeniyle 2024 yılında ABD’de Biden yönetimi ve Avrupa Birliği tarafından yaptırıma tabi tutulmuştu. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, başkanlık koltuğuna oturur oturmaz İsrailli yerleşimcilere yönelik yaptırımları kaldırmıştı. Levi, hem AB hem de İngiltere yaptırımları altında kalmayı sürdürüyor. İsrail güçleri tarafından, olay yerinde bulunan “No Other Land” sinemasının direktörlerinden Hamdan Ballal da dahil olmak üzere dört Filistinli ve iki yabancı asıllı kişi ise tutuklandı.
İLK KURBAN DEĞİL
Hadalin’in hayatını yitirmesi, Batı Şeria’da yaşanan şiddet aksiyonlarına yönelik cezasızlık tartışmalarını da tekrar alevlendirdi. İsrailli yerleşimcilerin 2023 Ekim’den bu yana işgal altındaki Batı Şeria’da gerçekleştirdiği ataklarda en az 1009 Filistinli öldürüldü, 7 bin kişi ise yaralandı. Sadece 2025’in birinci yarısında İsrailli yerleşimciler tarafından 2 bin 153 atak düzenlendi.
BELGESEL OSCAR ALMIŞTI
Filistinli direktörler Basel Adra, Hamdan Ballal, Yuval Abraham ve Rachel Szor’un dört yılda çektiği Filistin-İsrail ortak imali sinema, köy sakinlerinin İsrail ordusunun Masafer Yatta’daki köylerini yıkmasını engellemek için verdikleri çabayı anlatıyor. Sinema geçen yıl Berlinale’de ve bu yıl Oscar’da En Âlâ Belgesel mükafatını kazandı.
ABD’de dağıtımcı bulamayan sinemanın ödül alması İsrail idaresinin yansısını çekmişti. İsrail Kültür Bakanı Miki Zohar, filmi “sabotaj” olarak nitelendirerek, belgeselin ödül almasını “Sinema dünyası için üzücü bir an” biçiminde yorumlamıştı. Batı Şeria’nın güney ucundaki Mesafir Yatta’da geçen belgesel sinemada, 2019-2023’te yaşanan gerçek olayların ve Filistinli aktivist Basel Adra’nın İsrail ordusunun askeri eğitim bölgesi oluşturmak maksadıyla başlattığı yıkımın belgeleme uğraşı anlatılıyor.
