Kart ödemelerinde ‘komisyon’ hilesi! Bilhassa küçük işletmeler yapıyor, bankanın alacağı para tüketicinin cebinden çıkıyor… ‘Faiziyle geri alabilirsiniz’

HAKSIZ BİR TİCARİ UYGULAMA

İşletmelerin kart ödemelerinde aldıkları komitenin yasal olmadığını söyleyen TÜKONFED (Tüketici Konfederasyonu) Lider Vekili Avukat İbrahim Güllü, “Bu durum Vergi Tarz Kanununa ve 5464 sayılı banka kartları ve kredi kartları kanunun 17’nci hususuna ters olduğu üzere haksız bir ticari uygulamadır. Ticari ahlaka da aykırıdır” dedi ve ekledi:

“5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunun 17’nci hususunda düzenlenen;

‘Üye işyerleri, kart hamillerinin yapmış oldukları mal ve hizmet alımlarının bedelini banka kartı ya da kredi kartı ile ödeme taleplerini kabul etmek zorundadır. Bu mecburilik indirim devirlerinde de geçerlidir. Üye işyerleri, kart hamilinden kartın kullanılması hasebiyle komite yahut gibisi bir isim altında ek bir ödemede bulunmasını isteyemez. Bu karara karşıt davranılması halinde, üye işyeri muahedesi yapan kuruluşlar tarafından üye işyeri kontratı feshedilir ve bir yıl mühletle yeni bir kontrat yapılamaz…’ kararına açık terslik teşkil etmektedir.”

YASAL OLMAMASINA KARŞIN İŞLETMELER BU UYGULAMAYA NEDEN DEVAM EDİYOR?

TÜKONFED E-Ticaret Komisyon Başkanı Volkan Ceyli, küçük işletmelerin bu komitesi talep etme nedeninin, komite fiyatlarının ekseriyetle sattıklarını eserin karından dahi fazla olabilmesi olduğunu söyledi. Örneğin işletmeler tütün eserlerinde %0.50, 1 ya da 2 üzere düşük kar marjları ile çalışırken pos komiteleri %5, 6 hatta 7’lere kadar çıkabiliyor.

Bu açıdan bakıldığında satıcının da haklılık hissesi olduğunu belirten Volkan Ceyli, “Bir açıdan daha örneklendirmek gerekir ise satıcı sonraki gün yerine koyması gereken bir eseri sattığında pos komiteleri sebebiyle ziyan ediyor. Haliyle sattığı eserlerin parasını erken almak istediği durumlarda ise kendisine erken ödeme için %10’a varan yüksek komiteler uygulanabiliyor” dedi.

‘ENFLASYONU DA ETKİLİYOR’

“Taksitle satılan eserlerde bu komite müşteriye yansıtıldığında %20-25’lere varan kurul oranları eklendiğinden eserin fiyatı otomatik olarak artmış üzere görünüyor hatta birtakım durumlarda bu eserin fiyatı olarak algılandığından haliyle enflasyonu da önemli manada etkiliyor” diyen Volkan Ceyli mevzuyu şöyle ayrıntılandırdı:

“Yani fiyatı 100 TL olan eseri 10 taksit ile aldığınızda 25 TL vade farkı ekleniyor ve eserin fiyatı 125 TL olarak görülüyor. Haliyle hem müşteri hem de açık kaynaklardan data çeken TÜİK üzere kurumlar da eserin fiyatını 125 TL olarak algılayabiliyor.”

KOMİSYONLAR NEDEN BU KADAR YÜKSEK?

Bu soruyu “Komisyonların bu kadar yüksek olması özelleştirilen ödeme sistemleri ve elektronik para kuruluşlarının süreç hacmi yüksek olan büyük e-ticaret sitelerine yansıttıkları eksi komiteleri küçük esnaflardan çıkartma gayretleri diyebilirim” kelamlarıyla yanıtlayan Ceyli şunları ekledi:

— Uygulanan yüksek komiteler esnafı ya da küçük işletmeyi kurul ekleyerek pos tahsilatı yapmaya ya da nakitte indirime yönlendirerek kayıt dışı nakit satışlara teşvik etmelerine neden oluyor.

— Bu durumun ülke genelinde yüz binlerce KOBİ ve küçük işletmeler tarafından uygulandığı düşünüldüğünde tesirinin ülke çapında büyük bir tesire sebep olduğu kesin. Profesyonelleşemeyen, büyüyemeyen, kurumsallaşamayan binlerce küçük işletme pos komitelerinin yüksekliğinin kurbanı olarak hayatlarına devam ediyor.

TÜKETİCİLER NE YAPACAK?

“Kredi kartı ile ödeme yapılması nedeniyle komite, hizmet bedeli, vergi yahut gibisi bir isim ismi altında ek bir ödeme alan işletmeler aldıkları parayı derhal faiziyle birlikte iade etmeleri gerekir” diyen İbrahim Güllü, tüketicilerin yapması gerekenleri anlattı:

— İşletmeler kredi kartıyla yapılan ödemelerde ek fiyat istemeleri yani tüketiciden alınan komisyon/hizmet bedeli altındaki fiyatın haksız ve kanuna muhalif olduğu Tüketici Mahkemelerinin kararları ile tescillenmiştir.

— Ödemeyi yapan tüketiciler, ödeme evrakları, fişleri ile tüketici hakem heyetine e devlet üzerinden yahut şahsen müracaat yaparak kurul ismi altında ödediği bedeli ticari faiziyle iadesini talep edebilirler. Hakem heyetleri 2025 yılı için 149.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklara bakmaktadır.

— Tüketicinin hakkının olduğunu bilmesi ve hakkını araması çok değerli. Bunun için tüketici örgütleri ve Ticaret Bakanlığı kamuoyunu bilgilendirmelidir.

— Böyle bir durumla karşılaşan tüketicimiz ilgili bankaya ve BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna) ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde bulunan haksız fiyat kıymetlendirme şurasına şikâyette bulunabilir.

KOMİSYON ALAN İŞLETMEYE 863 BİN 500 TL PARA CEZASI

Kartlı ödemelerde komite alan işletmelerin şikâyet edilmesi sonrası alacağı cezaya da değinen İbrahim Güllü, “Bu işletme hakkında 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunun 17’nci hususunda uyarınca üye işyeri muahedesi yapan kuruluşlar tarafından üye işyeri mukavelesi feshedilir ve bir yıl mühletle yeni bir kontrat yapılamaz. Bu da o işletme açısından alışverişlerin ekseriyetle kart ile yapılması nedeniyle satışlarının büyük ölçüde düşmesine ve müşteri kaybına neden olacaktır. Ticaret Bakanlığı tarafından üye işyerine fahiş fiyat ve haksız ticari uygulama nedeniyle 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 77’nci hususunun 13’üncü fıkrası uyarınca 863.500 TL idari para cezası uygulanır” tabirlerine yer verdi.

%1 OLACAK BİÇİMDE DÜZENLEME GETİRİLMELİ

Güllü, bankaların üye işyerlerinden aldıkları komite ölçülerinin ziyadesiyle yüksek olduğunun da altını çizdi ve şunları söyledi:

“Bu hem kayıt dışılığı teşvik ediyor hem de işletmelerin karlarında daralmaya neden oluyor. Bankalar %4’lere kadar ulaşan kurul bedellerini üye işyerlerinden alıyor. İşletmeler de bu oranı tüketiciye ceza üzere kesmeye kalkıyor. Kamu otoritesi bankaların üye işyerlerinin pos aygıtlarından aldıkları yüksek kurul bedellerini en fazla %1 olacak formda makul oranlara indirmelidir.”