İran: Uranyum zenginleştirme faaliyetlerimizi sahip olduğumuz haklar doğrultusunda yürütüyoruz

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Fransız Le Monde mecmuasına verdiği röportajda, ABD ile mümkün müzakereler, İran’ın füze programı, uranyum zenginleştirme süreci ve Avrupa’nın rolüne ait değerlendirmelerde bulundu. İran’ın füze programının büsbütün savunma ve caydırıcılığa dayalı olduğunu vurgulayan Arakçi, bu hususta rastgele bir müzakereyi kesin bir lisanla reddettiklerini belirtti. Arakçi, “İran, nükleer sorun konusunda Washington ile diyaloğa açık olmayı sürdürüyor. Lakin bu diyaloğun başlaması için ABD’nin her türlü atağa karşı teminat vermesi, karşılıklı hürmete bağlı kalması ve geçmişteki yanılgılarını kabul etmesi gerekiyor” dedi.

“GEÇMİŞ KUSURLAR KABUL EDİLMELİ, TAVIR DEĞİŞMELİ”

Arakçi, “İran, her vakit karşılıklı hürmete dayalı müzakerelere açık olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Fakat düşmanımız olan ABD, 2018’de nükleer muahededen tek taraflı olarak çekilerek çok taraflı ve memleketler arası bir muahedeyi ihlal etti. ABD ve İsrail’in atakları, sırf İran halkının değil, tüm bölge halklarının güvenliğini ve sıhhatini yıllar boyunca etkileyecek çevresel ve insani bir felakete yol açabilirdi” diye konuştu.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, diplomatik süreci kesintiye uğratan tarafın ABD olduğunu belirterek, “Diplomasi iki istikametli bir yoldur. Bu nedenle, geçmişte yapılan yanlışların sorumluluğu kabul edilmeli ve davranışlarda açık bir değişim görülmelidir. Müzakereler sürerken, ABD’nin gelecekte bir askeri akına başvurmayacağından emin olmalıyız” tabirlerini kullandı.

“GÖRÜŞMELERİN BİÇİMİ, BELİRTİLEN KOŞULLARA BAĞLI OLARAK DEĞİŞİKLİK GÖSTEREBİLİR”

ABD ile bir sonraki müzakere tarihine ait konuşan Arakçi, “Şu anda kimi dost ve arabulucu ülkeler aracılığıyla diplomatik temaslar devam ediyor. Görüşmelerin biçimi, belirtilen kurallara bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Diyalog, her vakit İran’ın dış siyasetinin temelini oluşturmuştur ve tarih boyunca İran’ın bu ilkeyi ihlal ettiğine dair tek bir örnek dahi bulunamaz” dedi.

İsrail’in amaçlarına ulaşamadığını belirten Arakçi, “Kimsenin savaş tehdidiyle halkımızın iradesini elinden almasına müsaade vermeyiz” biçiminde konuştu.

“NÜKLEER MUAHEDE KAPSAMINDA, BELLİ BİR DÜZEYDE ZENGİNLEŞTİRMEYİ KABUL ETTİK”

İran’ın uranyum zenginleştirme programını sınırlamaya hazır olduğu istikametindeki argümanlara değinen Arakçi, “Uranyum zenginleştirme faaliyetlerimizi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Muahedesi (NPT) kapsamında sahip olduğumuz haklar doğrultusunda yürütüyoruz ve tekraren nükleer programımızın askeri bir gayesi olmadığını vurguladık. Hücuma uğramış olmamıza karşın, nükleer silah üretimini fetvayla yasaklayan siyasetimizden sapmadık. Kitle imha silahlarının üretimi, depolanması ve kullanımı, insanlık dışı ve İslam’a muhalif kabul edilmektedir” formunda konuştu.

Zenginleştirme düzeyinin İran’ın gereksinimlerine nazaran belirlendiğini belirten Arakçi, “Nükleer Mutabakat kapsamında, belli bir düzeyde zenginleştirmeyi kabul ettik. Lakin daha sonra, Tahran’daki araştırma reaktöründe ilaç ve radyofarmasötik üretimi için yakıt sağlamayı taahhüt eden Arjantin’in yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine, sırf bu hedefle yüzde 20 oranında zenginleştirme gerçekleştirdik. Akabinde yüzde 60 düzeyine ulaştık ve bu da açıkça tehdit ve baskının tahlil yolu olmadığını gösterdi. Zenginleştirme hem İran’ın hakkı hem de gereksinimidir. Lakin bu tıp teknik ayrıntılar, karşılıklı, istikrarlı ve teminat altına alınmış bir muahede çerçevesinde müzakere edilebilir” tabirlerini kullandı.

“KONSORSİYUM FİKRİNE AÇIĞIZ, LAKİN HALKIMIZIN HAKLARI KORUNMALI”

İran ile bölge ülkeleri ortasında sivil bir nükleer program için konsorsiyum kurulması fikrine ait değerlendirmede bulunan Arakçi, “İran, her vakit memleketler arası ve bölgesel iş birliği ile şeffaflığa açık olmuştur, fakat bu alanda muvaffakiyetler hudutlu kalmıştır. Örneğin 1970’lerde Fransa ile kurulan Framatome iş birliğinde, Fransa İran’ın paylarını ve temettülerini bloke etti” diye konuştu.
Arakçi, emsal bir durumun Almanya ile de yaşandığını belirterek, “Yine de bölgesel iş birliği müzakereye açıktır. Tek koşulumuz, İran halkının hak ve çıkarlarının göz arkası edilmemesidir. İran, bilhassa komşuları olmak üzere sorumlu ülkelerle barışçıl nükleer teknoloji konusunda iş birliğine hazırdır” dedi.

“AVRUPA, İRAN’DAN SAVUNMA HAKKINDAN VAZGEÇMESİNİ BEKLEYEMEZ”

Avrupa ülkelerinin İran’ın füze programını sonlandırma davetlerini pahalandıran Arakçi, “Fransa, birtakım ülkelerin uzun menzilli füze geliştirmesini ya da bu silahları satmasını kaldırabiliyorsa, İran’ın hudutlu menzilli balistik savunma programını neden sorguluyor? Füze programımız büsbütün savunma ve caydırıcılık gayeli. İran, İsrail ve ABD tarafından daima tehdit edilirken ve hatta direkt ABD saldırısına uğramışken, savunma kapasitesinden vazgeçmesi beklenemez. İran da savunma hakkını savunan Avrupa ülkeleri üzere, bu legal hakkını korumaktadır” biçiminde konuştu.

“AVRUPA, YAPAN ROL OYNAMAK İSTİYORSA BAĞIMSIZ VE TARAFSIZ DAVRANMALI”

Fransa’nın Avrupa’nın müzakerelerde rol üstlenmesi gerektiğine dair açıklamaları ile Avrupa’nın tetik sistemini devreye sokma istikametindeki tehditlerine değinen Arakçi, “Tetik düzeneği ve yaptırım tehditleri diplomasiye katkı sağlamaz. Avrupa sahiden yapan bir rol üstlenmek istiyorsa, bağımsızlığını ve tarafsızlığını göstermeli, İsrail’in saldırganlığını ve ABD’nin İran tesislerine yönelik ataklarını açıkça kınamalıdır. Ne yazık ki Fransa bunu yapmadı. Bu kurallarda İran’dan memleketler arası kurallara uymasını beklemek adil değildir” sözlerini kullandı.

Arakçi, “Avrupa, nükleer mutabakatın korunması ve tansiyonun azaltılmasında yapan bir rol oynayabilir. İran, üç Avrupa ülkesinin nükleer muahedeyi yine canlandırma uğraşlarını desteklemektedir. Lakin bu dayanak, Avrupa’nın tetik sistemi üzere provoke edici adımlardan uzak durmasına bağlıdır. Aksi halde bu, Fransa ve Avrupa’nın süreçteki rolünün sona erdiği manasına gelir” diye konuştu.

“NPT’DEN AYRILMA NİYETİMİZ YOK”

İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’ndan (NPT) ayrılacağı tarafındaki savlara da cevap veren Arakçi, “Henüz bu türlü bir niyetimiz yok. En ağır yaptırımlar, bilim insanlarımızın suikasta uğraması ve sabotaj operasyonlarına karşın, NPT’ye olan bağlılığımızı sürdürdük. Fakat bu muahedeye hürmet, tek taraflı olmamalıdır” dedi.