İngiltere’de binlerce hayatı tehlikeye atan skandal! Yıllarca kamuoyundan saklanmıştı
İngiltere hükümeti, Taliban’ın 2021’de Afganistan’da tekrar idaresi ele geçirmesinin akabinde, İngiliz donanmasında misyonlu bir çalışanın kazara 25.000 Afgan’ın ve ailelerinin ferdî bilgilerini sızdırdığını açıkladı.
Sızıntı, sığınmacıları incelemekle misyonlu olan bu askerin, bir bilgi tablosunu e-posta yoluyla İngiltere’deki güvendiği bir küme Afgan’a göndermesi sonucu gerçekleşti.
Söz konusu asker, özel kuvvetler karargahında vazife yapıyordu ve Afganistan’da İngiliz Özel Kuvvetleri’ni komuta eden, yeni atanan Birinci Deniz Lordu General Sir Gwyn Jenkins’in buyruğu altında çalışıyordu.
İKİ SEFER PAYLAŞILAN ÖLÜMCÜL LİSTE
The Telegraph’ın haberinde yer alan bilgilere nazaran, Kraliyet Deniz Piyadesi bu kıymetli tabloyu bir sefer değil, iki kere paylaşmış.
Yetkililer, askerin sızıntı nedeniyle rastgele bir yaptırımla karşılaşıp karşılaşmadığı konusunda açıklama yapmadı.
Gönderilen e-posta, İngiltere’ye yerleşmeye hak kazanan ailelerin gerçek bireyler olduğunu teyit etmek maksadıyla Afganistan’daki öteki bireylere iletilmişti. Lakin birkaç isim yerine tüm listenin paylaşılması, binlerce hayatı riske attı.
TALİBAN’IN ELİNE GEÇEN DATALAR
E-posta gönderildiği sırada İngiliz hükümeti, 2001’den 2021’e kadar Taliban’ın Kabil’i ele geçirmesine dek İngiliz askerleriyle birlikte savaşan Afgan askerler ve tercümanlara sığınma hakkı verme kelamını yerine getirmeye çalışıyordu.
Ancak yaşanan sızıntı, İngiliz hükümetini hem bir örtbas operasyonu hem de bir kurtarma çalışmasını eş zamanlı yürütmeye zorladı.
Savunma Bakanlığı (MoD), yanlışlıkla gönderilen bu e-postadan 18 ay boyunca habersizdi.
Sızıntı, fakat 14 Ağustos 2023’te Facebook’ta yapılan anonim bir paylaşımın akabinde fark edildi.
MoD, durumdan fakat bir vatandaşın milletvekillerine yazdığı ikaz mektubuyla haberdar oldu.
Afgan mültecilerle çalışan bir takviye vazifelisi, mektubunda şu sözleri kullandı: “Bu listenin bir kopyası bende var, Taliban’da da var. Pekala ARAP (Afgan Yine Yerleştirme ve Yardım Politikası) takımındaki yetkililerde neden yok?”
Bu olaydan dört gün sonra, Facebook’ta yapılan yeni paylaşımlarla skandal büyüdü. Anonim bir kullanıcı, elektronik tablodan alıntılar paylaşarak “33.000 satırlık 25.000 müracaat sahibinin bilgileri bende. Bunları ifşa etmek istiyorum” dedi.
Verileri paylaşan bu kişinin, kelam konusu data tabanının kendisine gönderildiği lakin sığınma talebinin reddedildiği anlaşıldı.
HÜKÜMET ACİL DURUMA GEÇTİ
14 Ağustos öğlenden sonra, İslamabad’daki yerleştirme takımı, Pakistan’daki 1.800 Afgan’a “İletişim bilgilerinizle ilgili muhtemel bir data ihlali olabileceği konusunda sizi bilgilendirmek istedik” yazılı e-postalar gönderdi.
Bazı Afganlar, İran numaralarından gelen WhatsApp iletilerinde pasaport bilgilerinin istendiğini bildirerek İngiliz Konsolosluğu’na başvurdu.
Bu durum, dataları sızan insanların karşı karşıya olduğu önemli tehlikeyi gözler önüne serdi.
İngiliz yetkililer, Facebook’un sahibi Meta ile temasa geçerek paylaşımların üç gün içinde silinmesini sağladı. Fakat datalar çoktan Taliban’ın eline geçmişti ve binlerce Afgan’ın hayatı tehlike altına girmişti.
ÜLKEDEKİ EN SERT SANSÜR
Daha evvel Daily Mail ile birlikte Afgan tercümanların tekrar yerleştirilmesi üzerine çalışan hür gazeteci David Williams, ihlali öğrendi. Savunma Bakanlığı ile yorum almak üzere irtibata geçti ve kısa müddette öteki gazeteciler de husustan haberdar oldu.
Hükümet, durumu denetim altına alabilmek için olağanüstü önlemler aldı. Savunma Bakanlığı, basına yayın yasağı getirerek bahsin haber yapılmamasını istedi.
25 Ağustos 2023’te, dönemin Savunma Bakanı Ben Wallace, Yüksek Mahkeme’ye başvurarak sızıntının kamuoyuna açıklanmasını engelleyen üst seviye bir yasaklama buyruğu çıkarttı.
Bu karar, İngiliz hükümetinin basına karşı şimdiye kadar aldığı en sert sansür kararı oldu.
PARLAMENTO BİLGİLENDİRİLMEDİ, MALİYET 7 MİLYAR STERLİNE ULAŞTI
İngiliz hükümeti, sızıntının üstünü örtmeye çalıştı ve Parlamentoyu bilgilendirmedi. Yalnızca Lordlar Kamarası ve Avam Kamarası liderlerine bilinmeyen brifing verildi. O dönemde Gölge Savunma Bakanı olan John Healey, 13 Aralık 2023’te sızıntıyla ilgili bir soru önergesi verdi.
Bu önergenin akabinde, Bilgi Güvenliği Başkanlığı, 200’den fazla ARAP müracaat sahibinin bilgilerini sızdırdığı için Savunma Bakanlığı’na 350 bin sterlin ceza kesti.
Healey, emsal ihlallerin yaşanıp yaşanmadığını sorgulamak istedi. Fakat mahkeme kararı nedeniyle milletvekilleri sızıntıyla ilgili kamuya açık diğer sorular soramadı.
Bu sansür, hem basına hem de Parlamento’ya uygulandı ve hükümetin Afganları kurtarma operasyonunun ayrıntıları saklı kaldı.
Hükümet, “Operasyon Rubific” ismi altında en riskli durumdaki binlerce Afgan ailesini özel uçuşlarla İngiltere’ye taşıdı.
Operasyonun maliyeti başlangıçta 4 milyar sterlin olarak hesaplanmıştı. Lakin daha sonra bu sayı 7 milyar sterline yükseldi.
YENİ HÜKÜMET, TIPKI ZIMNİLİK SİYASETİ
Temmuz 2024 genel seçimlerinde iktidar değişti. Lakin göreve gelen İşçi Partisi hükümeti, mevzuyu tıpkı formda saklı tutmaya devam etti. Gölge Savunma Bakanı olduğu dönemde sızıntıyı araştıran John Healey, yeni hükümette Savunma Bakanı oldu ve sessizliğini sürdürdü.
Yetkililer, sızıntının kamuoyuna açıklanmasının Taliban’ı hareketlendirebileceğini savundu.
Bu nedenle, tedbir kararlarının İşçi Partisi hükümeti periyodunda bir yıl daha yürürlükte kalması benimsendi.
Ocak 2025’te, emekli bir istihbarat yetkilisi, risk değerlendirmesi yapmak üzere görevlendirildi.
2022’deki bilgi ihlalinden etkilenen 16.156 kişi bugüne kadar İngiltere’ye inançlı bir formda yerleştirildi.
İngiliz basını ise fakat bu süreç sonunda skandalı kamuoyuna duyurabildi.
Bu skandal, İngiliz hükümetinin data güvenliği ve şeffaflık konusundaki önemli eksikliklerini gözler önüne serdi.
Aynı vakitte, binlerce pak insanın hayatını tehlikeye atan bir insanlık dramı olarak tarihe geçti.
