Günlerdir evvel donuyor sonra ateşler içinde yanıyordu… İlaçlar tesir etmedi, tabiplerin başı karıştı! Sebebi ismini bile duymadığı bir hastalık çıktı

Artık tanıdık gelen o hisler bir sefer daha başladığında 28 yaşındaki anne 6 haftalık bebeğini şimdi uyutmuştu. ABD’nin Iowa eyaletinin Bettendorf kasabasında yaşayan genç bayan güya takvimler ılık bir nisan sabahını değil de soğuk bir ocak gününü gösteriyormuşçasına üşümeye başlamıştı.

Dişleri birbirine vuruyor, kolları bacakları titriyor, bedeni ısınmak için her şeyi yapıyordu. Lakin birkaç dakika içinde bu üşüme hissi kayboldu. Yerini ağrıların eşlik ettiği bir yük ve sıcak hissi aldı. Termometre, genç anne ile eşinin iddiasını doğruluyordu: Tekrar ateşi çıkmıştı.

Kadın iki haftadır günde bir iki sefer bu durumu yaşıyordu. Evvel iliklerine kadar donuyor, akabinde ateşi 38-39 derecelere çıkıyor ve ilaç kullanmadan düşmüyordu. Yakınlardaki bir acil tıp merkezine başvurduğunda kendisine 10 günlük bir antibiyotik tedavisi verilmişti. Lakin o gün son dozu alacak olmasına rağmen aralıklı ateşler devam ediyordu.

Bacaklarının ortasındaki doğum sırasında atılan dikişlerden kaynaklanan ağrı ise ateşi düşse de geçmiyordu. Ağrısı bebekle birlikte konuta döndükten birkaç gün sonra kaybolmuş lakin tam bir ay sonra yüksek ateşle birlikte birdenbire yine ortaya çıkmıştı.

Genç bayanın o gün için evvelden planlanmış bir doktor muayenesi vardı. Bu nedenle bebeklerini de alıp ailece Iowa Üniversitesi Sıhhat Tıp Merkezi’ndeki Bayan Doğum Kliniği’nin yolunu tuttular.

AKLA BİRİNCİ GELEN İHTİMAL ENFEKSİYON OLDU

Klinikteki ebe, kıssasını dinlediği bayanı dikkatle muayene etti.

Muayene sonucunda, birtakım dikişlerin tutmadığı, bunun sonucunda doğum sırasında oluşmuş yırtıkların tekrar açıldığı ve birkaç yerden cerahat sızdığı anlaşıldı. Tüm bölge son derece hassas durumdaydı. Bayan hastaneye yatırıldı ve çabucak antibiyotik tedavisine başlandı.

Kadın sonraki gün daha ayrıntılı bir inceleme için ameliyathaneye alındı. Burada açılan dikişlerin enfekte olduğu teyit edildi lakin antibiyotiklerden sonra düzgünleşme kaydedildiği de görüldü. Rahim ağzı muayenesinde bir şey çıkmadı. Bayanın göğüslerinde de emzirmeyi zorlaştırabilecek rastgele bir iltihap belirtisi görülmedi.

Tüm bunlar tabipler için memnuniyet vericiydi. Yeniden de hastanede kaldığı müddet boyunca bayanın ateşi her gün ateşi yükselmeye devam etti.

Peki enfeksiyon neredeydi? Ameliyat bölgesinden alınan kültürler bu soruya cevap vermiyordu. Kan ve idrar örneklerinde bakteri bulunamıyordu. Tomografide rastgele bir saklı iltihaplanma alanı ya da pıhtı görülmüyordu. Hastanın kendisinin de öbür bir şikâyeti yoktu.

BİR TÜRLÜ BİR SONUCA VARILAMIYORDU

Dr. Daniel Livorsi hastanın belgesini dikkatle inceledi. Bulaşıcı hastalıklar konusunda uzman olan ve grubuyla birlikte ateşin nereden kaynaklandığını bulacağını belirten Livorsi, muhtemel maruziyetleri araştırmak için genç bayana sorular yöneltti.

Kadın üç yıl evvel Hindistan’dan Amerika Birleşik Devletleri’ne taşınmıştı. Livorsi, ateşin yanında getirmiş olabileceği rastgele bir şeyden kaynaklanması için 3 yılın çok uzun bir mühlet olduğunu düşünüyordu. Bebek doğduğunda bayanın ailesi onlarla kalmaya gelmişti lakin rastgele bir sıhhat sıkıntıları yoktu. Dahası bayan meskenden getirdikleri yiyeceklerin hiçbirini yememişti.

Dr. Livorsi’nin muayenesi de hastanede yapılan tüm testler üzere sonuçsuzdu.

UFO DEĞİL FUO

Dr. Livorsi, ofisine dönüp düşünmeye başladı. Genç bayanın ateşi doğumun bir komplikasyonu olamayacak kadar geç ortaya çıkmıştı; bebeği doğduktan sonraki bir ay boyunca rastgele bir sorunu yoktu.

Doktor, genç bayanın meselesinin FUO yani “nedeni bilinmeyen ateş” olduğuna karar verdi. Tabibin perde ardındaki hatalıyı bulabilmek için dedektiflik yapması gerekecekti.

BAKTERİLER VE VİRÜSLER BİRİNCİ AKLA GELEN İHTİMALLERDİ

Bir çeşit bakteriyel enfeksiyon ihtimali hala geçerliydi çünkü kimi organizmalar laboratuvar ortamında üretilemiyordu.

Dr. Livorsi tüberküloz ve öteki olağandışı enfeksiyonlar için kan testleri istedi. Ayrıyeten bakterilerin tercih ettiği kimi saklanma yerlerinin de denetim edilmesi gerekiyordu: Kalpte büyüyen bir mikrop aramak için ultrason, karnın yahut pelvisin derinliklerinde bir apse aramak için de MR çekilecekti.

Bu testlerde bir şey çıkmazsa, muhtemelen sebep bakteriyel değildi ve antibiyotikleri kesebilirlerdi. Bu durumda virüs ihtimali ortaya çıkıyordu. Epstein Barr, sitomegalovirüs üzere inatçı ateşlere neden olan virüslere karşı bağışıklık reaksiyonunu kıymetlendirmek için kan testleri istedi.

OTOİMMÜN HASTALIK İHTİMALİ DE VARDI

Elbette gizemli ateşlerin tek nedeni enfeksiyon değildi. Otoimmün hastalıklar ve birtakım kanserler de buna sebep olabilirdi. Bağışıklık bozukluklarını araştırmak için romatoloji uzmanlarından, kanda kanser olup olmadığına bakmak için de hematolojiden dayanak istendi.

Son olarak, her şey başarısız olursa PET taraması yapabilirlerdi. (PET taramalarıyla bedende komşularından daha faal olan hücreler aranır. Test size bu aktiviteye neyin neden olduğunu söyleyemez ancak sorunun bedenin neresinde olduğunu söyleyebilir.)

SONUNDA PET TARAMASI YAPILDI

Günlerce süren testlerin sonu hayal kırıklığı oldu. Ultrason, MR ve düzinelerce kan testi hiçbir ipucu vermedi. Bu süreçte bayan her gün ateşlenmeye devam ediyordu.

Sonunda PET taraması yapıldı. Bayana tekrar teşhis konamadı lakin en azından kıymetli bir bulguya ulaşıldı: Hiperaktif hücrelerden oluşan parlak renkli nodüller uzunluğundan pelvise kadar dağılmıştı. Bunlar lenf düğümleriydi ve görünüşe nazaran çok çalışıyorlardı.

Radyologların raporunda, bunun muhtemelen bir enfeksiyon yahut otoimmün bozukluğun yola açtığı bir tıp yaygın iltihaplanma olabileceğini öne sürüldü. Bir öteki ihtimal de bir bağışıklık sistemi kanseri olan lenfomaydı.

KANSER OLMADIĞINDAN EMİNDİLER

Dr. Livorsi o gün ziyaretine gittiğinde hasta yalnızdı ve PET taramasının sonuçları karşısında korkmuştu. Doktor yatağın yanındaki pencere kenarına yerleşti. Hematoloji servisiyle konuşmuş ve telaşlı anneyi rahatlatmıştı. Bunun kanser olmadığından hayli emindiler. Lakin sonraki gün biyopsi yapılacaktı ve bu hiperaktif lenf düğümlerinde neler olup bittiği anlaşılacaktı.

Ertesi gün (cuma) büyümüş lenf düğümlerinden birine iğne biyopsisi yapıldı. Sonuçlar bir sonraki haftaya kadar çıkmayacaktı. Hem genç bayan hem de eşi endişe içindeydi. Dr. Livorsi pazar günü hastayı ziyarete gittiğinde korkusunu hissedebiliyordu.

Hastanın eşi, “Bunun kanser olup olmadığını ne vakit kesin olarak öğreneceğiz?” diye sordu. Doktor cevabı biyopsinin vereceğini söyledi.

KIKUCHI HASTALIĞI ÇIKTI

Sonuçlar nihayet perşembe günü geldi. Patoloji netti: Genç bayanda ekseriyetle lenfoma yahut lupus ile karıştırılan Kikuchi hastalığı vardı. (Kikuchi hastalığının kanser olmadığı yalnızca biyopsiyle, lupus olmadığı da yalnızca negatif otoimmün testiyle kanıtlanabiliyor.)

Doktorlar hoş haberi hastaya verdiklerinde soru işaretleriyle karşılaştılar. Genç bayan, ismini bile birinci defa duyduğu hastalıkla ilgili, “Bu bir çeşit kanser mi?” diye sordu. Fakat hastalığın kanserle ilgisi yoktu. Kikuchi hastalığının, bazen viral bir enfeksiyona karşılık olarak ortaya çıkan olağandışı bir bağışıklık tepkisi olduğu düşünülüyordu. Fakat gereğince yeni ve ender görülen bir hastalık olduğu için hâlâ tam olarak anlaşılamamıştı.

KENDİLİĞİNDEN İYİLEŞİYOR

Kadın hastalığın tüm klasik semptomlarını gösteriyordu: Ateşi vardı, yorgundu ve lenf düğümleri tahrip olmuş bağışıklık hücrelerinin kalıntılarıyla şişmişti. Fakat en uygun haber, hastalığın çoklukla birkaç hafta içinde tedaviye gerek kalmadan ortadan kalkıyor olmasıydı.

Kadının ateşi son olarak dört gün evvel çıkmıştı. Üç hafta boyunca her gün ateşlendikten sonra, sonunda güzelleşmiş üzere görünüyordu. Bayana konuta gidebileceğini ve bir sefer daha ateşi çıkarsa geri gelebileceğini söylediler. Lakin muhtemelen gelmesine gerek olmayacaktı.

Bebeğiyle birlikte meskene dönen bayan kaygılıydı ancak ateşi bir daha hiç yükselmedi. Geçtiğimiz günlerde The New York Times’ın doktor yazarı Lisa Sanders’a konuşan bayan, kendini kusursuz hissettiğini belirterek, “Yorgunum natürel. Bebeğim yalnızca 4 aylık ve eşimin ve ebeveynlerimin yardımıyla bile bir bebeğe bakmak sıkıntı ancak çok sevdiğim bir iş” tabirlerini kullandı.