Google’dan Türkiye itirafı: Sarsıntı ihtar sistemi sınıfta kaldı
Google’ın sisteminde önemli sarsıntılar için “Take Action” (Harekete Geçin) ve daha hafif sarsıntılar için “Be Aware” (Dikkatli Olun) isimli iki tip ikaz bulunuyor. Harekete Geçin uyarısı, telefon sessizde olsa bile yüksek sesli bir alarm çalarak ekranı kaplıyor ve kullanıcıyı sarsıntıdan çabucak evvel uyarıyor.
Ancak BBC’nin aylar süren saha araştırmasına nazaran, Türkiye’deki felaketin yaşandığı sabah saat 04.17’de, yani birden fazla insan uykudayken, sistem bu kritik uyarıyı vaktinde gönderemedi. O devir bu uyarıyı aldığını söyleyen kimseye ulaşılamadı.
DEPREMIN BÜYÜKLÜĞÜ YANLIŞ VARSAYIM EDİLDİ
Google araştırmacıları, Science mecmuasında yayınladıkları makalede sistemin başarısızlığını “algoritma sınırlamaları” olarak açıkladı. Birinci zelzele sırasında sistem, sarsıntının büyüklüğünü 4.5 ila 4.9 olarak iddia etti. Meğer gerçekte zelzelenin büyüklüğü 7.8 şiddetindeydi. Tıpkı gün yaşanan ikinci büyük zelzele de sistem tarafından yanlışsız değerlendirilmedi.
İkinci sarsıntıda 8.158 telefona Harekete Geçin, yaklaşık 4 milyon kullanıcıya ise Dikkatli Olun bildirimi gönderildi. Olay sonrası algoritmalar güncellendi ve simülasyonlarla sistem yine test edildi. Yapılan güncellemelerin akabinde birinci sarsıntı tekrar yaşansaydı 10 milyon şahsa Harekete Geçin, 67 milyon şahsa de Dikkatli Olun uyarısı gönderilecekti.
BİLİM İNSANLARINDAN ELEŞTİRİ
ABD’deki Colorado School of Mines Üniversitesi’nden Yardımcı Doçent Dr. Elizabeth Reddy, verilerin açıklanmasının bu kadar uzun sürmesine “İki yıl sürdü! Bu küçük bir olay değil, beşerler hayatını kaybetti ve sistem beklendiği üzere çalışmadı” açıklamasıyla reaksiyon gösterdi.
Google ise AEA’nın ulusal erken ikaz sistemlerinin yerini almak için değil, tamamlayıcı olması gayesiyle geliştirildiğini vurguluyor. Fakat birtakım uzmanlar, ülkelerin bu cins teknolojiye fazla güvenmesinden telaşlı.
Pasifik Kuzeybatı Sismik Ağı Yöneticisi Harold Tobin, “Google yapıyor diye birtakım ülkeler kendi sistemlerinden vazgeçebilir mi? Bu hususta çok daha şeffaf olunmalı” diyerek ikazda bulundu.
Google, AEA’nın şimdiye kadar 98 ülkede ikaz gönderdiğini belirtiyor. Fakat 2025’te Myanmar’da yaşanan son büyük zelzele sırasında sistemin nasıl çalıştığına dair sorulara şimdi cevap vermedi.
