2000 yılında inşa edilen Birecik Barajı nedeniyle Halfeti’nin yaklaşık yüzde 40’ı Fırat Nehri’nin suları altında kaldı. O periyot 6 binden fazla yerli sakinin yer değiştirmesi gerekirken, tarihi taş meskenler, dükkanlar ve 19. yüzyıldan kalma Merkez Camii’nin değerli bir kısmı de sulara gömüldü.
Bugün hâlâ birtakım yüksek rakımlı konutlarda hayat sürüyor. Fakat kasabanın yazgısı, barajın akabinde büsbütün değişti. Bir vakitler tarım ve hayvancılıkla geçinen halk, artık geçimini turizmden sağlıyor. Meskenlerin birçok butik kafelere ve restoranlara dönüştürülmüş durumda.
SU ALTINDA BİR KENT, SU ÜSTÜNDE BİR HAYAT
Rodway’in müşahedelerine nazaran, ziyaretçiler Halfeti’ye artık batık kenti görmek için geliyor. Tekne cinsleri, jet ski ve flyboard üzere aktiviteler hayli ilgi görüyor. Bilhassa 2020’de hür dalış dünya rekortmeni Şahika Ercümen’in gerçekleştirdiği farkındalık dalışıyla bölge, su altı turizmi açısından da dikkat çekmeye başladı.
Yerel rehber Erhan Yıldırım, “Tarihi hissediyorsunuz” diyerek, suyun altında kalan yapıların ve doğal mağaraların bölgeye mistik bir hava kattığını söylüyor.
EFSANE İLE BİLİMİN KESİŞTİĞİ NOKTA: HALFETİ’NİN SİYAH GÜLLERİ
Halfeti’nin bir öteki ünü ise “siyah güllerine” dayanıyor. Efsaneye nazaran, bu güller yalnızca Halfeti’de siyah açıyor. Mahallî halk, bu rengi bölgeye mahsus toprak ve iklim şartlarına bağlıyor. Gül eserleri satan işletmelerde sabun, çay, dondurma ve kozmetik eserlerinde sıkça bu siyah gül temasına rastlanıyor.
Ancak uzmanlar, bu çiçeklerin teknik olarak siyah olmadığını, çok koyu kırmızı tonlarına sahip olduğunu belirtiyor. İngiliz Kraliyet Bahçıvanlık Derneği’nden Guy Barter, bu tıp çiçeklerin birden fazla vakit “siyah” olarak isimlendirilse da aslında çok koyu bordo yahut kırmızı olduğunu vurguluyor.
Yine de Halfeti’de siyah güllerin arkasındaki efsaneler mahallî halkın belleğinde güçlü bir yer tutuyor. Bunlardan biri, trajik bir aşk kıssasına; bir oburu ise mitolojik bir lanete dayanıyor.
SU ÜSTÜNDE TARİHE SEYAHAT: RUMKALE
Halfeti’den yalnızca bir saatlik tekne seyahatiyle ulaşılan Rumkale ise bölgedeki tarihi zenginliği gözler önüne seriyor. Kalenin temelleri Bizans devrine, hatta daha da eskilere uzanıyor. 12. ve 13. yüzyıllarda Ermeni Kilisesi’nin ruhani lideri Katolikos’a ev sahipliği yapan kale, 1292’de Memlüklerin, daha sonra ise Osmanlıların hâkimiyetine girdi.
Rodway, Rumkale’nin mimarisinin bölgenin çok katmanlı tarihine tanıklık ettiğini vurgularken, ziyaretçilerin geçmişle bugün ortasında etkileyici bir seyahat yaşadığını belirtiyor.
