‘Cildi gençleştiriyor, ömrü uzatıyor ve hiçbir yan tesiri yok!’ Mucize mi abartılıyor mu? 13 soruda biyoeşdeğer hormon tedavisi…
Biyoeşdeğer hormon tedavisi (BHRT), menopoz üzere hormon seviyelerinin düştüğü devirlerde kullanılan ve bedenin doğal hormonlarına kimyasal olarak benzeyen hormonları içeren bir tedavi formülüdür. Lakin bu tedaviyle ilgili ortaya atılan tezler o kadar güçlü ki gerçek mi yoksa abartı mı diye sorgulanması gerekiyor. İşte son günlerin en çok konuşulan konusu Biyoeşdeğer hormon tedavisi hakkında bilimsel gerçekler…
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Jinekolog Dr. Kağan Kocatepe, biyoeşdeğer hormonun biyolojik olarak yumurtalıkların ürettiği ve yağ dokusunda üretilen E2 hormonunun ilaç haline getirilmiş biçimi olduğunu, aslında bunun evvelce de var olduğunu, ‘hormon replasman tedavisi’ olarak bilindiğini, artık ise biyoeşdeğer hormon tedavisi ismiyle güya bambaşka bir tedavi tekniğiymiş üzere lanse edildiğini söyledi.
Estradiol, bayan bedeninde en güçlü ve en faal östrojen hormonudur. Bilhassa üreme çağındaki bayanlarda yumurtalıklar tarafından üretilir ve birçok hayati fonksiyonda rol oynar. Bedenin ürettiği östrojen hormonunun E2 biyoeşdeğer, yani birebir birebiri olan fakat sentetik olarak bitkilerden üretilen bu ilaçlar 2000’li yıllarda bayanlar tarafından çok yaygın olarak kullanılıyordu.Yapılan bir çalışmanın gösterdiği kanser, damar tıkanıklığı, inme, felç, kalp krizi üzere risklerin arttığına işaret ederek sansasyon yaratmış ve insanları menopozdaki hormon tedavisinden soğutan hormon, estradiol yani biyoeşdeğer değil, bambaşka bir ilaç. Gebe kısrak idrarından elde edilen konjüge östrojen.
Şu anda piyasada ister flaster ister jel, ister tablet olsun, çok büyük çoğunlukla biyoeşdeğer hormon olan estradiol kullanılıyor, konjüge östrojen değil.
“Menopozdayım, tabibim bana biyoeşdeğer hormon verdi. Jel halinde sürüyorum. Hiçbir yan tesiri yok. Sen hala daha o eski usulü mi kullanıyorsun?”
Pek çok bayan bu cümlelerle hemcinslerini de bu tedavi yolunu tavsiye ediyor lakin uzmanlar bu tedavi konusunda kıymetli ikazlarda bulunuyor.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Jinekolog Dr. Kağan Kocatepe ile tüm taraflarıyla Biyoeşdeğer hormon tedavisini konuştuk. İşte 13 soruda mucize tesirlerinden bahsedilen biyoeşdeğer hormon tedavisi…
YENİ BİR BULUŞ ÜZERE LANSE EDİLİYOR
1- Biyoeşdeğer hormon tam olarak nedir?
Dr. Kağan Kocatepe: Şu anda piyasada bulunan %90 üzerindeki ilacın içerdiği östrojen ve progesteron, bunların hepsi biyoeşdeğer ve çoğunlukla bitkilerden elde ediliyor Evvelden o yan tesirleriyle tartışmalara husus olan ve piyasadan kaldırılan, insanları 5-10 sene boyunca hormon replasman tedavisinden soğutan hormon, ucuz olsun diye gebe kısrak idrarından elde edilen konjüge östrojen denen ilaç.
Menopozda hormon replasman tedavisi artık yine canlanmaya başlıyor ancak bu sefer de “biyoeşdeğer hormon” kılığında piyasaya çıkıyor. Biyoeşdeğer hormon, estradiyol ve progesteron hormonlarıdır. Bunların şu anda piyasada kullanılan formları biyoeşdeğer.
Biyoeşdeğer, bedeninizin salgıladığı östrojen ve progesteronla birebir aynı moleküler yapıya sahip ağızdan alınabilen, flaster halinde olabilen, jel biçiminde olabilen ilaçlar. Yani bu tedavi yeni bir buluş değil.
Artık menopozda konjüge östrojen kullanılmıyor, onun yerine bitkilerden elde edilen estradiyol molekülü içeren ilaçlar kullanılıyor. Yani pratik olarak söylemek gerekirse aslında ülkemizde herkes biyoeşdeğer hormon tedavisi alıyor.
2- Bu tedavi şahsa özel de uygulanıyor mu?
Dr. Kağan Kocatepe: Evet, bu tedavinin bireye özel hali var. Türkiye’de ne kadar yaygın bilmiyorum fakat eczaneler bireye özel östrojen ilacını hazırlıyor.
Benim iddiam, “biyoeşdeğer hormon tedavisi mucizesi” diye gündemde olan tedavi, bu şahsa özel olarak eczanelerde hazırlanan ilaçlarla tedavi ve buna daha çok biyoeşdeğer hormon ismini veriyorlar lakin ister eczanedekini kullanın ister kendinize özel hazırlatın, hepsi biyoeeşdeğer hormon, yani estradiyol ve progesteron içeriyor.
BİRİSİ HAZIR BAŞKASI TERZİYE DİKTİRDİĞİNİZ ELBİSE
Birisi aldığınız hazır elbise birisi de terziye diktirdiğiniz elbise. Her birinin kendine has avantajları ve dezavantajları var.
Doktorunuzun size verdiği ilacı eczaneden alıp kullandığınızda aslında biyoeşdeğer hormon tedavisi almış olmuş oluyorsunuz.
Eczanede hazırlananlarda fiyat daha yüksek olduğundan, ilaç kalitesinin eczacının deneyimiyle gerçek orantılı olması ve şimdi bilimsel yayınlarla dayanağın zayıf olması nedeniyle muhakkak başlı durumlar hariç, hazır ilaçlar günümüzde daha uygun ve inançlı görülmektedir.
Kişiye özel biyoeşdeğer hormon tedavisinde kullanılan ilaçlar eczaneden alınanlar değil, eczacılara jinekologlar tarafından hazırlatılan ilaçlardır ve bilhassa menopoz üzere hormon eksikliği durumlarında daha doğal ve şahsileştirilmiş bir alternatif olarak öne çıkar. Lakin lakin dozajlama sorunu, etken unsurun kalitesi, bilimsel yayınlarca desteklenmemesi ve maliyet üzere problemleri beraberinde getirdiğinden her hasta için uygun değildir.
3- Her yaş kümesine uygun mu?
Dr. Kağan Kocatepe: Menopoz devrinde biyoeşdeğer hormon tedavisi (BHT), bilhassa hormon eksikliğine bağlı ömür kalitesini düşüren semptomları olan bayanlar için düşünülebilir. Lakin her yaş kümesine yahut her bayana uygun değildir. Uygunluk; kişinin sıhhat durumu, yaş, menopozun üzerinden geçen mühlet ve risk faktörlerine nazaran belirlenir.
Sıcak basması, gece terlemeleri, uyku bozuklukları, vajinal kuruluk ve cinsel isteksizlik, konsantrasyon zahmeti, ruh hali dalgalanmaları üzere menopoza bağlı ortaya çıkan şikayetlerde BHT yeterli bir seçenek olabilir.
Menopozun birinci 10 yılı içinde (yaklaşık 40’lı yaşların sonu – 50’li yaşların ortası) kullanıldığında kalp damar sıhhati, kemik erimesine karşı muhafaza tesiri çok daha besbellidir. Tekrar 40 yaş altında “erken” menopoza giren yahut “genç yaşta” yumurtalıkların alınması üzere cerrahi süreçler sonrası ani östrojen eksikliği yaşayan bayanlarda hormon takviyesi, uzun periyot sıhhat risklerini azaltabilir.
Meme kanseri yahut rahim kanseri hikayesi olanlar, damar tıkanıklığı, felç, pıhtılaşma bozukluğu geçirmiş olanlar, faal karaciğer hastalığı olanlar, tedavi edilmemiş hipertansiyon yahut ağır kalp hastalığı olanlar BHT kullanmamalıdırlar.
Menopoz başlangıcının üzerinden 10 yıldan fazla vakit geçtiğinde kullanıldıklarında kalp-damar hastalıklarının oluşma riski artabilir.
DOĞAL SÖZÜ YANLIŞ BİR İNANÇ HİSSİ VERİYOR
4. Biyoeşdeğer hormonlar hakikaten “doğal” mı? Bitkisel kaynaklı olmaları onları daha inançlı kılar mı?
Dr. Kağan Kocatepe: Bu çok kıymetli bir sorudur, zira “doğal” sözü ekseriyetle yanlış bir itimat hissi yaratabilir. Biyoeşdeğer hormonların hakikaten ne kadar “doğal” olduğu ve güvenlik açısından ne manaya geldiği, birkaç noktada netleştirilmelidir:
Biyoeşdeğer hormonlar ekseriyetle soya fasulyesi yahut yabani yam köklerinden elde edilen bitkisel sterollerden sentezlenir. Fakat bu bitkisel unsurlar direkt hormon değildir ve laboratuvar ortamında kimyasal süreçlerle insan bedenindeki hormonlara dönüştürülürler.Yani bu hormonlar bitkisel kökenlidir lakin sonuçta farmasötik olarak üretilmiş hususlardır. Bedende bulunan doğal hormonlara moleküler olarak birebir emsal oldukları için “biyoeşdeğer” olarak isimlendirilirler.
Bitkisel kaynaklı olmaları “daha güvenli” oldukları manasına gelmez. Beden üzerindeki tesirleri hala hormondur: Östrojen ve progesteronun biyoeşdeğer formları da hücre reseptörleriyle etkileşime girer, münasebetiyle göğüs, rahim üzere dokular üzerinde tesirlidir. Bu da kanser riski, pıhtılaşma, kalp hastalığı üzere klasik hormon tedavilerine benzeri kimi riskleri beraberinde getirebilir.
5- Bu tedavinin bilimsel olarak kanıtlanmış yararları var mı?
Dr. Kağan Kocatepe: Biyoeşdeğer hormon tedavisinin, birtakım yararları bilimsel çalışmalarda gösterilmiştir, bilhassa menopoz periyodunda ömür kalitesini artırma ve hormon eksikliğine bağlı semptomları hafifletme açısından tesirli olduğu kabul edilmektedir. Lakin bu yararların birçoğu, klâsik, eczaneden hazır alınan hormon tedavisi literatürüne dayanır; bilhassa bireye özel eczanelerde hazırlatılan biyoeşdeğer hormonlar üzerine yapılmış uzun periyotlu, büyük ölçekli randomize çalışmalar çok sonludur.Mevcut bilgilere nazaran bilimsel olarak desteklenen en önemli yararlar şunlardır:
Menopoz belirtilerinin hafifletilmesi:
Sıcak basması ve gece terlemeleri, uyku sorunları, ruh hali değişiklikleri, depresif his, vajinal kuruluk ve cinsel fonksiyon bozuklukları üzere sıkıntılarda kullanıldığında, yapılan çalışmalar bu belirtilerin %70–90 oranında gerilediğini göstermiştir.
Kemik Sıhhatine Katkı (Osteoporozdan Koruma):
Menopoz sonrası östrojen azalması, kemik kaybını hızlandırır. BHT, bilhassa estradiol içeren tedavilerle kemik yoğunluğunu artırabilir ve kırık riskini azaltabilir. Kemik erimesine neden olabilecek diğer hastalıklar kesinlikle ekarte edilmelidir.
Kalp Damar Sıhhatine Tesiri (Tartışmalı):
Erken menopoz devrinde (ilk 10 yıl), BHT’nin damar sertliğini azalttığı, kolesterol profilini güzelleştirdiği birtakım çalışmalarda görülmüştür. Lakin geç menopoz devrinde (60 yaş üstü) başlanan tedavilerde bu yararlar net değildir, hatta kimi riskler ortaya çıkabilir.
Henüz kanıtlanmamış yahut çelişkili sonuçlar olan alanlar:
Alzheimer ve bilişsel işlevler: Birtakım küçük çalışmalar yarar göstermiş olsa da net data yok. Cilt ve saç sıhhati: Gözlemsel bilgiler var ancak bilimsel olarak kâfi dayanak şimdi yok.
“Anti-aging” tezleri: Klinik delil seviyesi düşüktür.
KANSER RİSKİ VAR MI?
6. Uzun vadeli kullanımda ne üzere riskler kelam konusu olabilir?
Dr. Kağan Kocatepe: Biyoeşdeğer hormon tedavisi (BHT), kısa vadede menopoz semptomlarını hafifletmede tesirli olsa da, uzun vadeli kullanımında kimi önemli riskler gündeme gelebilir. BHT, “doğal” ya da “bitkisel kökenli” olduğu için zararsız üzere algılansa da, biyolojik olarak faal hormonlar içerdiği için klasik hormon tedavileriyle emsal riskleri taşır.
Uzun Vadeli BHT Kullanımında Potansiyel Riskleri:
Meme Kanseri Riski:
Östrojen + progesteron kombinasyonu uzun müddet kullanıldığında göğüs kanseri riskinde artış gözlenebilir.
Rahim (Endometrium) Kanseri Riski:
Eğer sırf östrojen verilir ve progesteron eklenmezse, rahim iç duvarı (endometrium) kalınlaşabilir ve bu da kanser riskini artırabilir. Bu nedenle rahmi olan bayanlarda kesinlikle dengeleyici progesteron (biyoeşdeğer yahut sentetik) de verilmelidir.
Damar Tıkanıklığı, Pıhtılaşma ve İnme Riski:
Uzun müddetli östrojen kullanımı, kimi bayanlarda pıhtılaşma eğilimini artırabilir, bu da derin ven trombozu ve buna bağlı meseleleri beraberinde getirebilir. Tablet olmayan formlar (flaster, jel gibi), “karaciğer birinci geçiş etkisi” (ilacın karaciğerde parçalanarak ziyanlı moleküllere dönüşmesi) olmadığından bu riskin çok daha az olduğu kabul edilir.
Kalp Damar Hastalıkları:
Menopozdan 10 yıl sonra başlandığında, BHT kalp krizi riskini artırabilirken, erken menopoz devrinde birinci 10 yıl içinde başlanan tedavi bu riski azaltabilir.
Sonuç olarak, biyoeşdeğer hormon tedavisi, hormon eksikliğine bağlı semptomları gidermede tesirli ve birtakım durumlarda faydalıdır. Lakin uzun periyodik kullanımda klasik hormon tedavilerine benzeri riskleri taşır. “Doğal” ya da “bitkisel kökenli” olması bu riskleri ortadan kaldırmaz.
7. Türkiye’de bu tedaviye erişim nasıl? SGK kapsamına giriyor mu?
Dr. Kağan Kocatepe: Biyoeşdeğer hormonlar, Türkiye’de eczanelerden doktor reçetesiyle alınıyor veya çok yaygın olmasa da özel laboratuvarlarda bireye özel formda hazırlanabiliyor. Bireye özel hazırlanmış kompaund eserler yahut yurtdışından temin edilen özel formlar, SGK tarafından karşılanmıyor. Hazır (standart) formlar Sağlık Bakanlığı onayı almış, fabrikasyon formda üretilen ve eczanelerde reçeteyle satılan eserlerdir. Bunların doz standardizasyonu vardır, içindeki ölçü tam olarak muhakkaktır, aktiflik ve güvenlik çalışmaları yapılmıştır ve Sağlık Bakanlığı onaylıdır.
Kişiye özel hazırlanan formlar doktor reçetesine göre bazı eczaneler tarafından bireye özel doz ve formda (jel, krem, kapsül, fitil vs.) hazırlanan eserlerdir.Doz, formül ve uygulama biçimi büsbütün kişiselleştirilebilir. Hormon düzeyleri, yaş, kilo, şikâyetlere nazaran ayarlanabilir.
BİRKAÇ GÜN İLA BİRKAÇ HAFTA İÇİNDE BESBELLİ BİR RAHATLAMA SAĞLAR
8. Tesir göstermeye başlaması ne kadar vakit alır? Sahiden işe yarıyor mı?
Dr. Kağan Kocatepe: Biyoeşdeğer hormon tedavisinin (BHT) tesir göstermeye başlaması, kullanılan hormonun çeşidine, uygulama yoluna ve şahsî farklılıklara nazaran değişiklik gösterebilir. Lakin genel olarak birçok hasta tedaviye başladıktan birkaç gün ila birkaç hafta içinde besbelli bir rahatlama hisseder. Doz yetersiz ya da fazla olduğunda tesir yetersiz olabilir yahut gecikebilir. Bu cins durumlarda hormon seviyelerinin takibiyle ayar yapılmalıdır.
9. Bu tedaviye başlamadan evvel hangi testler yapılmalı?
Dr. Kağan Kocatepe: Biyoeşdeğer hormon tedavisine (BHT) başlamadan evvel, kişinin genel sıhhat durumu, hormon seviyeleri ve mümkün risk faktörleri dikkatle değerlendirilmelidir. Maksat hem tedavinin gerekli olup olmadığını anlamak hem de inançlı ve bireye uygun bir doz planı yapmaktır.Tedavi öncesi yapılması gereken testler ve değerlendirmeler hormon testleri, kan biyokimya testleri, mamografi (özellikle 40 yaş üstü için) ve beraberinde göğüs ultrasonu, jinekolojik muayene biçiminde özetlenebilir. Kemiklerin durumunu görmek için (kemik erimesi açından), kemik yoğunluğu ölçümü yapılmasında da yarar vardır.
10. Medyada ve toplumsal medyada bu tedaviye dair yanlış bilinenler neler?
Dr. Kağan Kocatepe: Biyoeşdeğer hormon tedavisi (BHT), bilhassa toplumsal medya ve medyada “doğal”, “yan etkisiz”, hatta “gençleştirici” bir yol olarak pazarlanmakta ve bu da birçok yanlış inanışa yol açmaktadır. Bu algıların kimileri eksik bilgiye, kimileri ise şuurlu pazarlama stratejilerine dayanmaktadır.
BHT Hakkında Medyada ve Toplumsal Medyada Yaygın Yanlış Bilgiler
“Biyoeşdeğer hormonlar doğaldır, bu yüzden zararsızdır.”
Gerçek: Biyoeşdeğer hormonlar bitkisel kaynaklı olsa da, laboratuvarda insan hormonlarına dönüştürülmüş etkin farmakolojik hususlardır. Tesirleri bedendeki doğal hormonlar üzeredir lakin bu, risk içermedikleri manasına gelmez. Tıpkı sentetik hormonlar üzere pıhtılaşma, kanser ve başka yan tesirler açısından dikkatli kullanılmalıdır.
“Sentetik hormonlar tehlikelidir lakin biyoeşdeğer hormonlar büsbütün inançlıdır.”
Gerçek: Sentetik ve biyoeşdeğer hormonlar ortasında birtakım biyokimyasal farklar olsa da, biyoeşdeğer hormonlar da önemli tesirlere sahiptir. Uzun vadeli kullanımda bilhassa göğüs kanseri, rahim kanseri ve damar hastalıkları riski her iki kümede da kelam mevzusudur. İnançlı olup olmadıkları doz, mühlet, yaş ve sıhhat durumu üzere faktörlere bağlıdır.
“Herkes biyoeşdeğer hormon kullanabilir.”
Gerçek: BHT, her bayana uygun değildir. Göğüs kanseri hikayesi, damar tıkanıklığı, inme, karaciğer hastalığı üzere durumlarda katiyetle önerilmez. Tedavi kesinlikle şahsa özel risk tahlili ile belirlenmelidir.
“BHT gençleştirir, yaşlanmayı geciktirir.”Gerçek: Hormonlar kimi belirtileri (cilt kuruluğu, güç eksikliği, libido azlığı gibi) hafifletebilir lakin anti-aging mucizesi yaratmazlar. Bilimsel olarak yaşlanmayı yavaşlattığı yahut ömrü uzattığına dair emniyetli delil yoktur. Kişiye özel hazırlanan eserler her vakit daha yeterlidir.Gerçek: Bu eserler bireye özel dozlama imkânı sunsa da, standart kalite ve doz garantisi taşımayabilir. FDA ve Sağlık Bakanlığı onaylı hazır ilaçlara nazaran daha az denetim altındadırlar. Kimi eczanelerde yanlış dozaj, yetersiz etken husus üzere meseleler yaşanabilir.
“Hormon testine nazaran tedavi planlanır; kanda düşükse kesinlikle tedavi gerekir.”
Gerçek: Menopozda hormon seviyelerinin düşmesi doğal bir süreçtir; bu her vakit tedavi gerektirmez. Tedavi, semptomlara nazaran, değilse yalnızca laboratuvar pahasına nazaran planlanmamalıdır. Fazla hormon verilmesi, “denge” sağlamak yerine risk yaratabilir.
Özetle biyoeşdeğer hormon tedavisi kıymetli bir araç olabilir fakat medyada sunulduğu kadar mucizevi, risksiz yahut herkese uygun bir prosedür değildir.
Bilgi kirliliği, hastaların yanlış kararlar almasına yol açabilir. Bu yüzden toplumsal medyadan değil, bilimsel kaynaklardan ve uzman doktorlardan bilgi alınmalıdır.
MUCİZEVİ YA DA RİSKSİZ BİR TAHLİL DEĞİL
11. BHT, menopozla yaşanan meşakkatleri gidermede yeni bir umut olur mu?
Dr. Kağan Kocatepe: Biyoeşdeğer hormonlar menopozda hayat kalitesini artırmak için yeni ve kıymetli bir seçenek olarak görülmelidir, lakin mucizevi ya da risksiz bir “çözüm” değildir. Doğru hasta seçimi, doz ayarı ve nizamlı takiple umut verici bir tedavi alternatifi olabilir.
12. Yan tesirleri nelerdir? Mesela pek çok bayanın dehşetli düşü kilo aldırır mı?
Dr. Kağan Kocatepe: Biyoeşdeğer hormon tedavisinin (BHT) yan tesirleri, kullanılan hormonların çeşidine, dozuna, tedavi mühletine ve ferdî faktörlere nazaran değişiklik gösterebilir. Genel olarak klasik hormon tedavilerine misal yan tesirler görülür, zira biyoeşdeğer hormonlar da faal hormonlardır ve bedende emsal biyolojik tesirler yaparlar.
Biyoeşdeğer Hormon Tedavisinin Yaygın Yan Etkileri
● Kilo alımı sık korkulan bir yan tesirdir lakin direkt hormon tedavisinin sonucu olarak ekseriyetle besbelli değildir.
● Menopoz devrinde metabolizma yavaşlar, kas kütlesi azalır ve kilo alımı olabilir. Hormon tedavisi bu süreci dengeleyebilir yahut hafifletebilir.
● Birtakım bayanlarda tedaviye bağlı su tutma ve hafif kilo artışı görülebilir, fakat bu ekseriyetle geçicidir.
● Kilo artışı yaşanırsa, çoklukla hayat şekli faktörleri (beslenme, egzersiz) daha belirleyicidir.
Meme hassasiyeti ve şişlik
● Bilhassa östrojen içeren tedavilerde, göğüslerde dolgunluk, hassasiyet yahut ağrı olabilir.
Baş ağrısı ve migren
● Kimi bayanlarda hormonal değişikliklere bağlı baş ağrısı yahut migren atakları tetiklenebilir.
Adet düzensizlikleri ve kanamalar
● Tedavinin birinci aylarında sistemsiz lekelenmeler yahut orta kanamalar olabilir.
Bulantı ve mide rahatsızlıkları
● Bilhassa oral (ağızdan alınan) hormonlarda birinci devirde hafif mide bulantısı olabilir.
Duygudurum değişiklikleri
● Kimi bayanlarda ruh hali dalgalanmaları, irritabilite, uyku sorunları görülebilir.
Pıhtılaşma riski
● BHT de klasik hormon tedavileri üzere, bilhassa östrojen tedavisinde damar içi pıhtı oluşumu riski artabilir. Bu risk tablet dışı yollarda kullanımda çok daha düşüktür.
13. Dünya genelinde ve ülkemizde Biyoeşdeğer hormonlar ne kadar yaygın?
Biyoeşdeğer hormonların yaygınlığı, bölge, ülke, doktor tercihi ve tedavi kültürüne bağlı olarak değişir. Genel bir bakışla şöyle özetleyebiliriz:
Kuzey Amerika (ABD ve Kanada)
● ABD’de biyoeşdeğer hormon kullanımı epey yaygındır.
● Kompound hormon tedavisi birtakım tabipler ve hastalar ortasında popülerdir, lakin FDA onayı olmayan kompound eserler konusunda tartışmalar da vardır.
Avrupa
● Avrupa ülkelerinde biyoeşdeğer hormonlar, bilhassa estradiol ve mikronize progesteron, menopoz tedavisinde yaygın olarak reçetelenir.
● Avrupa Menopoz ve Androloji Derneği (EMAS) üzere kuruluşlar biyoeşdeğer hormonların inançlı ve tesirli olduğunu kabul eder.
● Kompaund eser kullanımı Avrupa’da daha denetimlidir, çoğunlukla reçeteyle alınan standart eserler tercih edilir.
Türkiye
● Türkiye’de biyoeşdeğer hormonlar giderek daha fazla bilinmekte ve tercih edilmektedir.
● Standart eserler (estradiol, mikronize progesteron) eczanelerde yaygın olarak bulunurken, bireye özel biyoeşdeğer hormon tedavisi de belirli merkezlerde uygulanmaktadır.
Sonuç olarak, her bayan kesinlikle hormon replasman tedavisi (HRT) kullanmak zorunda değildir. HRT, menopoz semptomlarını rahatlatmak ve kimi sıhhat problemlerini önlemek gayesiyle önerilen bir tedavidir, lakin herkes için uygun değildir.
