ABD’nin Afrika kıtasına yönelik ilgisi ve teşebbüslerinde son periyotta gözle görülür bir artış ve değişiklik kelam konusu. Washington idaresi geçen ay Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) ve Ruanda ortasındaki 30 yıllık savaşı bitiren bir barış mutabakatına arabuluculuk ederken, evvelki gün de ABD Başkanı Donald Trump Gabon, Gine-Bissau, Liberya, Moritanya ve Senegal’den oluşan 5 Afrika ülke önderini Beyaz Saray’da ağırladı ve basına açık toplantının akabinde Afrikalı başkanlarla yemek yedi. Yemekte Afrika’nın birçok ekonomik fırsat sunduğunu söyleyen Trump’ın kıtaya ilgisinin arkasında ise iki sebep var: Mineraller ve göç sorunu.
‘YARDIMDAN TİCARETE’
Geçen ocak ayında vazifeye başlayan Trump idaresinin aldığı birinci kararlardan biri ABD Dışişleri Bakanlığı’nın dış yardım fonlarını kesmesi olmuştu. Birçok kamu hizmetinin sunulmasında ABD yardımlarına önemli oranda bağımlı olan Afrika ülkelerinden birtakım başkanlar evvelki gün Trump ile masaya oturarak ABD Başkanı’nın “yardımdan ticarete” diye tanılmadığı siyaset değişikliği perspektifinde yeni bir işbirliği modeli için taban aradı. Az toprak elementleri, kıymetli mineraller ve petrol yatakları açısından güçlü olan Batı Afrika ülkelerinin önderleri ABD Başkanı’nın kıtaya barış getirmedeki eforlarından dolayı övdü, kelam konusu doğal kaynakların değerlendirmesi için Amerikan şirketlerine açıktan yatırım daveti yaptı.
ÇİN TESİRİ YÜKSEK
Uranyum, lityum, altın, elmas, petrol, manganez, kobalt ve zirkonyum üzere bedelli mineral ve elementlere sahip bölgede Çin uzun müddettir tesirli oluyor. Az elementler ve minerallerin işlenmesi ile tedarikinde dünya piyasasında monopol pozisyonunda bulunan Çin, yüksek teknolojili eserlerin üretiminde de tedarik zinciri ve piyasa üzerinde direkt tesir sahibi. Çin doğal kaynaklar etrafında ticari alakalar geliştirdiği Afrika ülkelerine altyapı yatırımları sağlıyor. ABD’de Trump idaresi, Afrika ülkeleriyle ticari bağlarının kapasitesini arttırarak bölgedeki Çin tesirini kırmayı amaçlıyor. Washington’ın geçen ay arabuluculuğunu yaptığı DKC-Ruanda mutabakatı da ABD’nin Kongo’da değerli ölçüde mineral hakları elde etmesini sağlamıştı.
‘GÖÇMENLERİ ALIN’ TEKLİFİ
ABD’nin bölgeden bir öbür beklentisi de Trump idaresinin en çok değer verdiği mevzulardan olan yasadışı göçle çabada işbirliği. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 5 öndere tepe öncesi yasadışı göçmenlerin kabulüyle ilgili bir teklif yaptığı öğrenildi. Evraka nazaran, ülkeler muahedeyi kabul ederse, transfer edilen göçmenleri ABD’deki sığınma talepleri hakkında kesin bir karar verilene kadar “kendi ülkelerine yahut daha evvel daimi ikamet ettikleri ülkeye” geri göndermemeyi kabul etmek zorunda kalacak. Lakin Afrikalı önderlerin bu teklife vereceği yanıt belgisiz.
TRUMP’TAN KONUĞUNA: İNGİLİZCENİZ NE KADAR İYİ
ABD Başkanı Donald Trump’ın Afrikalı başkanlarla görüşmedeki tutumları ve söyledikleri birçok kısmın yansısını çekti. Programının çok ağır olduğunu söyleyen Trump, “Belki burayı süratli geçebiliriz” diyerek Afrikalı başkanlardan kendilerini tanıtırken yalnızca isimlerini ve ülkelerini söylemelerini istedi. Trump ayrıyeten resmi lisanı İngilizce olan Liberya’nın lideri Joseph Boakai’ye “İngilizceniz ne kadar hoş. Bu türlü hoş konuşmayı nerede öğrendiniz? Bu masada sizin kadar uygun konuşamayan beşerler var” dedi.
