Yargıtay’dan emsal karar: Üç kere ‘boş ol’ diyen eş kusurlu sayıldı! Hangi kelamlı tabirler sorun teşkil ediyor? Manevi tazminat talep edilebilir mi?

Evlilik birliği her ne kadar sevgi, hürmet ve karşılıklı anlayış temelleri üzerine kurulu olsa da vakitle yaşanan bağlantı sorunları, ekonomik zorluklar ya da beklentilerin karşılanmaması boşanma kararlarını beraberinde getirebiliyor.

Özellikle son yıllarda ‘kusur’ değerlendirmelerinde mahkemelerin daha ayrıntılı ve hassas bir yaklaşım benimsediği dikkat çekiyor. Buna dair iki farklı karar, bu yaklaşımın somut örneklerini ortaya koydu.

EVİN MASRAFLARINA DAYANAK OLMAYINCA TAM KUSURLU BULUNDU

İlk karar Ankara’dan… Eşinden daha fazla maaş almasına karşın konutun hiçbir sarfiyatına katılmayan bayan, boşanma davasında ‘tam kusurlu’ bulundu. Bayanın maaşıyla evlilik birliğinin sarfiyatlarına katkıda bulunmak yerine arsa aldığı, kripto para ve borsaya yatırım yaptığı belirlendi. Mahkeme, ekonomik sorumluluklardan kaçınmanın da evlilik birliğini temelinden sarsan bir davranış olduğuna hükmetti.

YENİ KARAR ŞAŞIRTTI: ÜÇ SEFER “BOŞ OL, BOŞ OL, BOŞ OL” DEMESİ KUSUR SAYILDI

İkinci ve şaşırtan karar ise Kırşehir’de görülen ve karşılıklı açılan boşanma davasında kayda geçti. Tarafların çeşitli kusurları olduğu tespit edilen belgede, erkek eşin, şahitlerin huzurunda eşine “boş ol, boş ol, boş ol” demesi kusur sayıldı.

İlk derece mahkemesinin boşanmaya karar vermesinin akabinde karar istinaf edildi, istinaf başvurusu reddedildi ve evrak Yargıtay’a taşındı. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, şahitler önünde sarf edilen bu kelamların kusurlu olduğuna hükmetti.

Son yaşanan dikkat alımlı kararı ve boşanma davalarında ‘kusur’ değerlendirmesinin nasıl şekillendiğini daha uygun anlayabilmek ismine, mevzuyu Avukat Elvan Kılıç ile görüştüm.

EŞE KARŞI TEHDİT YAHUT ‘AŞAĞILAYICI BİR TUTUM’ HALİNDE YORUMLANIYOR

Öncelikle Elvan Kılıç’a, “Eşin şahitler huzurunda üç kere ‘boş ol’ demesi hangi tüzel çerçevede kusurlu davranış olarak değerlendirildi?” sorusunu yönelttim.

Kılıç, bu sözün Türk Uygar Kanunu’nun 166. hususu kapsamında, evlilik birliğini temelinden sarsacak nitelikte bir davranış olarak değerlendirildiğini belirtti. Kılıç, bilhassa “boş ol” tabirinin İslami boşanma terminolojisinde tek taraflı irade beyanı olarak algılandığını ve bu istikametiyle eşe karşı tehdit yahut aşağılayıcı bir tavır formunda yorumlanabileceğini vurguladı.

“Kararda belirleyici olan öge, bu kelamın eşe yönelik küçük düşürücü bir telaffuz olarak, üçüncü bireylerin huzurunda tekrarlanması” diyen Kılıç, “Bu çeşit davranışlar hem kişilik haklarını ihlal eder hem de evlilik birliğinin devamına dair itimat ortamını yok eder. Salt kelamın dini manası değil, niyet, bağlam ve tekrar niteliği de tüzel değerlendirmede belirleyici” tabirlerini kullandı.

‘YENİ BİR PERİYODA İŞARET EDİYOR’

“Yargıtay’ın bu kararı, aile hukukunda kelamlı davranışların da evlilik birliğini temelinden sarsacak ölçüde değerlendirilebileceğini açıkça ortaya koyuyor” diyen Elvan Kılıç, şu bilgilerin altını çizdi:

“Özellikle üçüncü şahısların huzurunda sarf edilen küçük düşürücü kelamların, yalnızca aile bağlarını değil, eşlerin kişilik haklarını da önemli biçimde zedelediği vurgulanıyor. Bu karar, aile içi bağlantıda hürmet prensibinin artık daha somut ve davranışsal temellerle yorumlanacağı yeni bir periyoda işaret ediyor.”

ÖZEL BİR ORTAMDA “BOŞ OL” SÖYLENSEYDİ NE OLURDU?

Yargıtay’ın üçüncü şahısların varlığına vurgu yapması önemli… Pekala, birebir kelamlar özel bir ortamda söylenseydi karar farklı mı olurdu?

Bu soruma “Büyük olasılıkla farklı olurdu” karşılığını veren Elvan Kılıç, şöyle devam etti:

— Yargıtay, üçüncü bireylerin huzurunda yapılan bu söylemi, eşin toplum önünde küçük düşürülmesi olarak kıymetlendirerek kişilik haklarının ihlal edildiği sonucuna varmış. Bu, özel alanla kamusal alan ayrımı açısından değerli.

— Örneğin taraflar ortasında özel bir tartışmada “boş ol” tabiri söylenseydi, bu durum yalnızca çiftin kendi ortasındaki bir ihtilaf olarak kıymetlendirilir ve bu kadar ağır bir kusur olarak kabul edilmeyebilirdi. Burada temel olan, hareketin evlilik birliğini ve eşin kişilik haklarını ihlal edecek formda, dışa açık, aleni ve tekrarlı biçimde gerçekleştirilmesi.

‘MAĞDUR EŞ, MANEVİ TAZMİNAT TALEP EDEBİLİR’

Türk Uygar Kanunu’nun 174/2. unsuru gereği, boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakları akına uğrayan eşin başka eşten uygun bir ölçüde manevi tazminat talep edebileceğinin de altını çizen Elvan Kılıç, “Üçüncü şahısların huzurunda eşin küçük düşürülmesi, aşağılanması ve ruhsal olarak örselenmesi üzere durumlar, manevi ziyan doğurabilecek tartıdadır. Bu olayda da hakaretin aleni olması, tazminat talebinin hukuken legal ve destekli hale gelmesini sağlar” biçiminde konuştu.

EMSAL BİR KARAR OLARAK KIYMETLENDİRİLEBİLİR Mİ?

“Yargıtay kararları birebir bağlayıcı olmasa da emsal (örnek alınabilir) niteliği taşır” diyen Elvan Kılıç, “Bu karar, kelamlı davranışların dahi kusur oluşturabileceğini ve boşanma davalarında yüklü olarak değerlendirmeye alınabileceğini açıkça gösteriyor” dedi ve ekledi:

“Benzer olaylarda artık mahkemeler yalnızca fizikî aksiyonları değil, sözel sözleri de boşanma nedeni olarak daha ciddiyetle kıymetlendirebilir. Bu durum aile hukukunda “sözlü şiddet” kavramının yerleşmesine katkı sağlayabilir. Ayrıyeten eşlerin birbirine karşı olan hürmet yükümlülüğünü daha somut ve davranış temelli olarak yine çerçeveleyebilir.