İsmi da belirtileri de şaşırttı: Frankenstein varyantı! Bir ayda 4 kat arttı | ‘Bu yükseliş virüsün seyriyle ilgili soru işaretlerini artırıyor’

Bilimsel ismi ‘XFG’ olan Stratus, iki farklı virüs formunun birleşimiyle oluşan ‘rekombinant’ bir varyant. Bilhassa İngiltere’de mayıs ayında ülkedeki tüm olayların yüzde 10’unu oluştururken, haziran ortasında bu oran yüzde 40’a ulaştı. 

Warwick Üniversitesi’nden Prof. Lawrence Young, Stratus’un hem ana formunun hem de alt varyantı XFG.3’ün “hızla yayıldığını” belirterek, toplumdaki bağışıklık düzeyinin düşmüş olmasının bu varyantlara karşı hassaslığı artırabileceğini söyledi. Dünya Sıhhat Örgütü de Stratus’u “izlemeye alınan varyant” kategorisine aldı. Kurum, bu varyantın global olayların yüzde 22’sini oluşturduğunu ve evvelki tiplere nazaran daha süratli yayıldığını belirtti.

TEK TEHLİKE STRATUS DEĞİL

Öte yandan Nimbus isimli bir öbür yeni varyant da sessizce yayılıyor. İngiltere Sıhhat Güvenlik Ajansı’nın bilgilerine nazaran, nisan ayında yalnızca yüzde 2 oranında tespit edilen bu suş, haziran ayında yüzde 17’ye çıktı. Kurumun Kuzey Batı Bölge Tıbbi Yöneticisi Dr. Michael Gregory, “Bu varyant toplum içinde süratle yayılıyor. Yakından takip ediyoruz” tabirlerini kullandı.

‘VİRÜSÜN SEYRİYLE İLGİLİ SORU İŞARETLERİNİ ARTIRIYOR’

Konuyla ilgili Hurriyet.com.tr’ye özel açıklamalarda bulunan Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu, “Yaz mevsiminde üst teneffüs yolu enfeksiyonlarının önemli oranda azaldığını görüyoruz. Stratus varyantı ise birinci kere ocak ayında tespit edilmiş, nisan ayında ise koronavirüs olaylarının yaklaşık yüzde 10’unu oluşturacak kadar süratli bir yükseliş göstermişti” dedi. Prof. Dr. Akkoyunlu, şu kıymetli bilgilerin altını çizdi:

— Covid varyantları ortasında bu kadar kısa müddette bariz bir artış gösteren az varyantlardan biri olması, doğal olarak uzmanlarda tedirginlik yaratıyor. Bilhassa genel hadiselerin düştüğü bir ortamda bu türlü bir yükselişin gözlemlenmesi, virüsün seyriyle ilgili soru işaretlerini artırıyor.

— Yapılan araştırmalar, bu varyantların hücrelere çok sıkı bağlanarak yüksek enfeksiyon potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor. Burada bahsedilen “yüksek enfeksiyon potansiyeli”, hastalığın şiddetini değil, virüsün bedene tutunma ve enfekte etme kapasitesini tabir ediyor. Stratus varyantı, daha az virüsle bile enfeksiyon oluşturabilme yeteneğiyle öne çıkıyor.

‘FRANKENSTEIN’ DENMESİNİN BİR NEDENİ VAR

Stratus, Frankenstein yahut rekombinant bilinen bir tıp olarak da tanımlanıyor. Burada en dikkat cazip olan ‘Frankenstein’ ifadesi… Neden bu türlü tanımlama var?

“Bilim insanları ortasında yeni varyantlara ve hastalıklara takma isimler verme eğilimi var; buna bilim dünyasında adeta bir magazin tarafı da denebilir” diyen Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu, “Kanada’daki Guelph Üniversitesi’nden bir takım, ortaya çıkan yeni varyantlara bu türlü isimler takıyor. Örneğin ‘Nimbus’ ismi, Harry Potter’a bir gönderme değil, bir bulut cinsiyle eşleştirilmiş. Araştırmacılar, bu ismi bulutun hareket suratına benzeterek uygun gördüklerini belirtiyor” dedi.

Benzer biçimde “Frankenstein varyantı” sözünün de bu kümeden çıkan isimlerden biri olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkoyunlu, “Araştırmacılar, bu ismin nedenini şöyle açıklıyor: Genetik tahliller, bu varyantın birçok alt kümenin birleşmesiyle oluştuğunu gösteriyor. Yani farklı varyantların kesimlerinin bir ortaya gelerek adeta yine oluşturulmuş ortak bir virüs üzere görünüyor. Bu yüzden ona “Frankenstein” ismi verilmiş” tabirlerini kullandı.

TÜRKİYE’DE GÖRÜLDÜ MÜ? ‘EKİM-KASIM SONRASI SALGIN OLABİLME MÜMKÜNLÜĞÜNÜ ARTIRIYOR’

Şu an ülkemizde teyit edilmiş her iki varyanta ilişkin rastgele bir hadise olmadığını söyleyen Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu, kış ayları için şimdiden çok kıymetli ikazlarda bulundu:

— Şu an için bizde bildirilen olay yok. Münasebetiyle kişisel tecrübeler şu an için Türkiye’deki tabipler için şimdi geçerli değil. Lakin milletlerarası yayınlar ve yapılan çalışmalar, bu hastalığın yeni bir salgın başlatma potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor.

— Önümüzdeki iki ay içinde bir rahatlama periyodu yaşayacağız. Lakin bu tıp varyantların bilhassa sonbahar ayları, yani ekim-kasım sonrası ortaya çıkması, yeni bir salgın riskini artırıyor. Bu nedenle toplum olarak durumu dikkatle izlememiz gerekiyor. Yaz aylarını sağlıklı geçirmek büyük değer taşıyor. Bol bol güneşlenmek, açık havada antrenman yapmak bağışıklık sistemimizi güçlendirmemize yardımcı olur.

‘RESMÎ BİLGİ YOK LAKİN HİÇ GÖRÜLMEDİĞİ MANASINA DA GELMEZ’

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Hüsrev Diktaş ise “Şu an için Türkiye’de bu varyantın yaygın olduğuna dair bir resmî data yok. Lakin bu, hiç görülmediği manasına da gelmez. Bilhassa yurt dışı temaslı hadiselerle ülkemize girebilir. Ferdi tedbir olarak kapalı ve kalabalık ortamlarda maske takmak, elleri sık yıkamak, hasta hissedince kalabalıklardan uzak durmak değerli. Risk grubundakiler için bu tedbirler hâlâ hayati” sözlerini kullandı.

‘JİLET GİBİ’ KESKİN BOĞAZ AĞRISIYLA KENDİNİ AŞİKÂR EDİYOR

Bu iki yeni varyantta, evvelki koronavirüs tiplerinde sık rastlanmayan kimi farklı semptomlar öne çıktığına vurgu yapan Prof. Dr. Muhammed Emin Akkoyunlu, “Özellikle ‘jilet gibi’ keskin boğaz ağrısı, boyun lenf bezlerinde şişme, karın ağrısı, bulantı, kusma ve ishal üzere belirtiler daha besbelli formda görülüyor” dedi.

‘AŞILAR HÂLÂ AĞIR HASTALIĞA KARŞI KORUYOR AMA…’

Bu varyantlar, evvelki varyantlardan farklı olarak daha ağır bir hastalık tablosuna yol açabilir mi?

Bu soruma “Evet zira Stratus varyantının Omicron’un bir alt türü” karşılığını veren Doç. Dr. Hüsrev Diktaş, “Bulaşıcılığı yüksek, yani beşerden beşere geçme suratı fazla. Lakin şu ana kadar hastalığı daha ağır geçirdiğine dair net bir data yok. Lakin yaşlılar, kronik hastalığı olanlar için elbette her yeni varyant potansiyel risk demek. Bu nedenle dikkatle izlenmeli” dedi.

Bazı mutasyonların bağışıklık sistemini kandırabileceğini de tabir eden Doç. Dr. Diktaş, “Yani virüs bedenin savunmasını daha kolay atlatabilir. Fakat aşılı ya da hastalığı geçirmiş bireylerin büsbütün korunmasız kaldığını söylemek yanlışsız olmaz. Aşılar hâlâ ağır hastalığa ve hastaneye yatışa karşı koruyor. Telaşa gerek yok ancak rehavete de kapılmamak lazım” dedi.