Yaşlanmaya baş tutuyorlar, 100 yaşını aşıyorlar! Hunzaların uzun ömrünün sırrı ne?
Her gün yeni bir diyet modeliyle karşılaşıyoruz. Kimi vakit az az sık sık beslenelim diyoruz, kimi vakit karbonhidratı büsbütün kesiyoruz. Lakin uzaklarda, Himalaya’nın eteklerinde bir halk var ki, onların beslenmesi tabiat ile iç içe… Hunza diyeti… Son günlerde toplumsal medyada sıklıkla karşımıza çıkan bu diyet hayli merak uyandırıyor. Pekala, Hunza halkı ne yiyip içiyor? Bu diyetle sağlıklı bir ömür sürmek ve uzun ömür mümkün mü? Diyetisyen Gülçin Işık ile konuştuk.
Dünyanın en yüksek 50 tepesinden 17’sine mesken sahipliği yapan bölgede, bilhassa kış kaidelerinde Pakistan’ın dünyadaki gelişmelerden uzak yaşayan halkların doğal yiyeceklerle beslenmesi uzun yaşadıkları efsanesini oluşturuyor.
Yazar Sujesh Gopalakrishnan’ın, “Hunza halkları ve 145 yaşına kadar uzanan sıra dışı yaşamları” makalesinde, Hunzaların uzun yaşamasının sırrı olarak, yemek niyetine meyve suyu içmeleri, zerzevat ve meyveleri kurutarak ya da çiğ yemeleri, haftada 1 gün oruç tutmaları ve bölgenin coğrafik yapısı gereği sürekli idman içinde olmaları gösteriliyor.
Kaynak: AA
YAŞLANMAYA BAŞ TUTUYORLAR
Pakistan’ın kuzeyinde, Himalaya’nın eteklerinde, yaklaşık 2500-3000 metre yükseklikte yaşayan Hunza halkı, 100 yaşını aşkın hayat mühletleri ve sağlıklı olmalarıyla dikkat çekiyor. Işık, uzun yaşayan bu bireylerin, sağlıklı ağız yapısına, güçlü iskelet sistemine ve zinde zihinleri sayesinde adeta yaşlanmaya baş tuttuklarını söyledi.
Peki, güçlü iklim şartlarına karşın, böylesi sağlıklı vücuda sahip olmanın sırrı nedir?
İlk olarak listede bitkisel temelli beslenmenin olduğunu söyleyen Gülçin Işık, Hunza halkının diyetlerinin birçoklarının zerzevat, meyve, bakliyat ve tam tahıllardan oluştuğunu, et ve et eserlerinin çok az tüketildiğini, çoklukla sırf özel günlerde et tüketimi görüldüğünü, harici kalori alımlarının büyük çoğunluğunun zerzevat, meyve ve tahıllardan oluştuğunu belirtti.
Ayrıca, süt eserlerini de çok sık tüketmediklerini, özetle diyetlerinin %30’unun sebzeler, %40’ının tam tahıllar, %15’ inin kayısı, dut, üzüm üzere taze meyvelerden geldiğini kelamlarına ekledi.
YEMEKLERDE KAYISI ÇEKİRDEĞİ YAĞI KULLANIYORLAR
Hunzalar hem kayısı tüketiyorlar hem de çekirdeğinden yağ elde ediyorlar. Tıpkı bizdeki zeytinyağı üzere yemeklerinde kullanıyorlar. Gülçin Işık, bu yağın yüksek antioksidan içeriğe sahip bir besin olarak günlük tüketimlerinde yer aldığını, hem E vitamini hem de oleik asit içeren kayısıyı taze yahut kuru olarak beslenmelerinde sıkça tükettikleri besinlerden bir tanesi olduğunu ve katı yağ kullanmadıklarını ayrıyeten yemeklerini ekseriyetle baharatlarla tatlandırmayı tercih ettiklerini belirtti.
Hunzaların beslenme nizamında fermente besinler da çok değerli bir yere sahip. Mesken üretimi yoğurt, fermente sebzeler ve doğal mayalı ekmekler sofralarında daime yer alıyor. Bu da sağlıklı bağırsak florasını destekliyor.
İKİ ÖĞÜN BESLENİYORLAR
Hunzaların çoklukla 2 öğün biçiminde beslendiğini, bunu son yıllarda hayli tanınan olan aralıklı oruç beslenme modeline benzediğini tabir eden Işık, bunun yalnızca aralıklı beslenmek değil, ne yediklerinin de uzun hayat sırrını aşikâr ettiğini söz etti. İşte bu biçimde hem insülin metabolizmasını denetim altında tutuyorlar hem de inflamasyon riskini düşük tutuyorlar.
ŞEKER YA DA İŞLENMİŞ BESİNLERE YER YOK
Hunzaların uzun ömrünün sırlarından biri de beyaz un, rafine şeker, paketli besinlerin günlük beslenmelerinde hiç yer almaması. Gülçin Işık, Hunza halkanın trans yağ, katkı unsurları üzere bileşenlerin diyetlerinde hiç yer almadığını, bu durumun obezite ve metabolik hastalıkların önüne geçilmesinde kıymetli rol oynadığını kelamlarına ekledi.
MİNERAL ZENGİNİ BUZUL SUYU İÇİYORLAR
Hunzalar Glacial ismi verilen buzul suyu içiyorlar. Bu da tükettiklerin suyun mineral zengini olması manasına geliyor. Ayrıyeten bol bol hareket ediyorlar.
Işık, Hunza diyetinin şimdilerde tekrar gündeme gelse de 130 yıl yaşayan bireylerin olduğunun efsanesi şimdi net olmadığını lakin yeniden de bu beslenme biçimlerinin kronik hastalıklara karşı ne kadar esirgeyici olduğunun öngörebildiğini söyledi ve kelamlarına şöyle devam etti:
“Beslenmeleri epeyce pak, az tüketim odaklı ve bol hareket üzerine kurulmuş durumdadır. Hunzaların uzun ömürleri denetimli klinik bilgilerle şimdi desteklenmese de bitkisel temelli beslenme; kardiyovasküler hastalık riskini azaltır. Rafine şekerden ve işlenmiş besinlerden uzak beslenme diyabet ve obezite riskini düşürür. Fermente besinler bağırsak sıhhatine olumlu tesirler sağlamaktadır. Aralıklı oruç hücresel tamiri takviyeler.”
Peki bu diyet çağdaş ömürde uygulanabilir mi?
Bu sorumuza Işık “Tamamen kopyalayamasak da elbette uygulanabilir” karşılığını verdi ve bu bahiste yapılabilecekleri şöyle sıraladı:
Sebze yüklü bir tabak oluşturarak,
Haftanın 2 günü et tüketimi yerine baklagillere yönelerek,
Fermente besinleri beslenmeye dahil ederek,
Kayısı meyvesini taze yahut kuru formda öğünlerde tercih ederek,
Yemek aralıklarını düzenleyip aralıklı orucu deneyerek,
İşlenmiş besinlerden ve şekerden uzak durarak bu beslenmeye misal bir ömür biçimi oluşturulabilir.
Özetle, Hunza halkının hayat biçimi; doğallıktan ve sadelikten yanadır. Bu yaşayış şekli; çağdaş ömürde süratle kaybettiğimiz temel sıhhat unsurlarına ayna tutuyor. Diyetlerin süreksiz değil, kalıcı olması gerektiğini hatırlatarak; azla yetinmeyi, tabiata yakın hayatı tercih etmek gerektiğini ve sadeliği ön planda tutmaya ihtimam gösterilmesi gerektiğini vurguluyor.
Işık, bir diyetin ötesinde, hunza modelinin; tabiata, vücuda, yaşama hürmetin bir tabiri olduğunu, tahminen de asıl muhtaçlık duyduğumuz şeyin daha fazla reçete değil, daha az süreç görmüş bir hayat olduğunu söyledi ve ekledi:
“Günümüzde Hunza halkı kadar izole yaşamak mümkün olmasa da, onların beslenme anlayışından ilham almak hepimizin sıhhati için pahalı bir başlangıç olabilir.”
