Çin’in üç yıl evvel anakaraya yakın sularda araştırma yapan gemileri, geçen yıldan itibaren Pasifik Okyanusu’nun batı kesitine daha sık giriş yapmaya başladı.
Okyanus keşiflerinde yeni bir periyoda giren Çin’de, Devlet Başkanı Şi Cinping ülkesinin global çapta güçlü bir donanmaya sahip olmasını hedefliyor. Cinping, balıkçılık filoları ile maden araştırma gemilerinin daha yetenekli hale gelmesi ve Çin’in denizlerde hükümran bir güç olma yolunda modernize edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Teknolojik olarak geliştirilen Çin araştırma gemileri, artık daha uzak bölgelere ulaşabiliyor, daha derin denizlerden örnekler toplayabiliyor ve deniz ömrü ile iklim değişikliğinin tesirlerine ait kapsamlı bilgiler elde edebiliyor.
The New York Times’ta yer alan habere nazaran Çin, topladığı bu bilgiler sayesinde Pasifik’teki kapalı ABD denizaltılarının nasıl konuşlandırılacağına ve nasıl takip edileceğine yönelik stratejiler geliştirebilir.
Gün geçtikçe güçlenen Çin araştırma filosu, Pekin idaresine ABD ile olan rekabette kıymetli avantajlar sağlayabilir.
“İLERLEME ÇARPICI”
Brookings Enstitüsü’nde Çin’in okyanus araştırmalarını inceleyen araştırmacı Bruce Jones, “Çin’in ne kadar süratli ilerlediğini görmek çarpıcı. Su altı bölgelerini stratejik noktalar olarak kullanmaya çalışmaları da epeyce dikkat çekici” değerlendirmesinde bulundu.
Starboard Denizcilik İstihbaratı’ndan elde edilen gemi pozisyon bilgilerine nazaran, Pasifik’teki hakimiyetini artırmak isteyen Çin’e ilişkin gemiler Tayvan ve Guam adalarına yaklaştı.
Uzmanlar, bu yaklaşmaların askeri operasyonları destekleyecek bilgi toplamak emeliyle gerçekleştirilen sistematik hareketler olduğunu belirtti.
Çin’in Xiang Yang Hong 6 ve öbür beş araştırma gemisi, Tayvan’ın doğu kıyısı açıklarında paralel çizgiler izleyerek 25 geçiş yaptı. Tıpkı devirde, Xiang Yang Hong 6 isimli gemi, Amerikan askeri güçlerinin bulunduğu ABD toprağı Guam’ın doğu ve batı kısmındaki deniz tabanını taradı.
ARAŞTIRMA GEMİLERİYLE AVANTAJ SAĞLANIYOR
Çin’in bu faaliyetleri yürüten gemilerinin büyük kısmı sivil statüde. Bu gemiler; devlet kurumları, üniversiteler ve araştırma enstitüleri tarafından işletiliyor. Donanma gemilerine kıyasla daha az dikkat çeken bu sivil gemiler, Çin’in hassas sularda daha özgür hareket etmesine imkân tanıyor.
Çin medyasında yer alan haberlere nazaran, birtakım araştırma gemileri yaklaşık 10 kilometre derinliğe kadar inebilen beşerli denizaltı araçlarını da taşıyor.
Aynı rotaları izleyerek tekrar bölgeye dönen gemiler, denizaltı özelliklerini haritalandırmak emeliyle düşük süratlerde seyir gerçekleştirdi. Kimi gemiler, Tayvan’ın kara sularına epey yaklaştı lakin hududu geçmedikleri için Tayvan hükümeti tarafından resmi bir şikâyet yapılmadı.
BÖLGEDE KAYGI BÜYÜYOR
Uluslararası hukuka nazaran, sivil araştırma gemileri müsaade aldıkları takdirde memleketler arası sularda ve öteki ülkelerin münhasır ekonomik bölgelerinde faaliyet gösterebiliyor.
Ancak Çin’in bu tıp gemileri giderek daha ağır formda kullanması, Asya-Pasifik bölgesinde telaşları artırmış durumda.
Avustralya Ulusal Üniversitesi Ulusal Güvenlik Koleji’nde vazife yapan eski donanma subayı ve güvenlik uzmanı Jennifer Parker, “Çin’in genişleyen deniz hâkimiyeti, bilhassa deniz tabanını haritalayan, sensörler yerleştiren ve denizaltı operasyonlarına taban hazırlayan ‘araştırma’ gemileri dikkatle izlenmeli” değerlendirmesinde bulundu.
Tayvan Okyanus İşleri Konseyi Bakanı Kuan Bi-ling ise Çin araştırma gemilerinin Tayvan yakınlarına gelişine ait yaptığı açıklamada,
“Bu durumu olağan olarak görmek bizim için epey zor” sözlerini kullandı.
