SURİYE’nin güneyindeki Süveyda bölgesinde yaklaşık bir haftadır süren tansiyonun, evvelki gün Şam idaresi ile Dürzi toplumu ortasında varılan ateşkes muahedesinin akabinde dinmesi beklenirken, Dürzi Piri Hikmet el Hicri’ye bağlı silahlı çetelerin Arap aşiretlerine saldırmasıyla yine alevlendi. Dürzi milislerin sivil Araplara yönelik taarruzlarının duyulması ve şiddet içeren birtakım imgelerin toplumsal medyada paylaşılmasıyla ülkenin öbür bölgelerinde yaşayan Arap aşiretleri seferberlik ilan etti. Bölgeye ulaşan kimi kümeler Dürzi çetelerle çatışmaya başlarken, daha evvel Bedevi Araplarla Dürziler ortasında yaşanan tansiyonda bölgeye intikal eden Şam’a bağlı güvenlik güçlerine saldıran Dürzi çeteler; bu kere, Arap aşiretlerini durdurması için Şam’dan yardım talep etti. Şam idaresi ise tüm tarafların ve silahlı kümelerin silahlarını teslim edip vilayetin tamamını devlet yönetimine devretmesi halinde müdahale edeceğini bildirdi.
HİCRİ’NİN KÜMELERİ ALEVLENDİRDİ
Dürzi toplumundan bir tüccarın Bedevi aşiretlerine mensup şahıslar tarafından kaçırılmasıyla 13 Temmuz Pazar günü başlayan tansiyon daha sonra Dürzi çetelerin Arap mahallelerine saldırmasıyla büyüdü. Kümeler ortasındaki çatışmaları sona erdirmek için bölgeye gönderilen güvenlik güçlerinin Hikmet el Hicri’ye bağlı Dürzi kümeler tarafından pusuya düşürülmesi ve 18 güvenlik mensubunun öldürülmesiyle tansiyon tırmandı. Bunun üzerine Şam idaresi bölgeye askeri sevkiyatını arttırarak yüzde 90’ını Dürzilerin oluşturduğu Süveyda kentinde denetimi eline aldı. Tam bu noktada İsrail savaş uçakları Şam’daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı ve Savunma Bakanlığı’nı bombaladı. Türkiye ve ABD’nin ağır diplomatik eforları sonucunda ateşkes mutabakatı imzalanırken Şam’a bağlı birlikler Süveyda’dan ayrıldı. Bunun üzerine bölgenin kırsalına kaçan El Hicri’ye bağlı güçler, kente geri dönerek bölgedeki Arap sivillere yönelik tam bir cadı avı başlattı.
ŞARA’YA ‘MÜDAHALE ETME’ ÇAĞRISI
Dürzi milisler, kentte denetimi sağladıktan sonra Şehba, Tel Luhuf, Meyamas, Kefer, Raha, Sehvt Balata ve Ufeyne bölgelerinde çok sayıda Bedevi Arabı ya öldürdü ya da yerinden etti. Yerinden edilenler dışında birçok Arap ailesi, kaygıdan ötürü konutlarından ayrılarak Şam’ın denetimindeki Dera’ya kaçtı. Bunun üzerine galeyana gelen Arap Aşiretleri ortak bir karar alarak seferberlik ilanında bulundu. Yapılan açıklamada “Kadınlarımızı korumak, halkımızı savunmak, Allah’ın buyruğuna icabet etmek için yola çıkıyoruz. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’dan sürece müdahil olmamalarını rica ediyoruz” denildi. Suriye medyasına konuşan öteki aşiret başkanları de Horan ovalarından 100 bin Arabın yerinden edildiğini çocuklara karşı işlenen kabahatlerin sızdırılan görüntülerinin aşiretlerin öfkesini tetiklediğini söyledi. 41 Arap aşiretinin katıldığı seferberlik sonucu Menbiç’ten İdlib’e, Deyrizor’dan Humus’a on binlerce savaşçı Süveyda’ya hareket etti. İsrail’in SİHA ataklarına karşın durmayan aşiretler Süveyda’da Dürzi silahlı milislerle çatışmaya başladı.
Bölgeye intikal halindeki Arap aşiretleri de düşünüldüğünde bu yoğunluktaki bir güce direnemeyeceğinin farkında olan Hikmet el Hicri’ye bağlı güçler, Şam’dan yardım talebinde bulundu. Daha evvel Şam’a bağlı birliklere pusu kurarak öldüren Dürzi çetelerin, Arap aşiretlerinin reaksiyonu sonrası Şam’dan yardım istemesi dikkati çekerken Suriye İçişleri Bakanlığı’ndan dün yapılan açıklamada, Suriye güvenlik güçlerinin Dürzi milisler ve Arap aşiretler ortasındaki çatışmaları bastırmak üzere bölgede yine konuşlanmaya hazırlandığı aktarıldı. Öte yandan Tel Aviv idaresi, Suriye’nin güneyindeki kaos sebebiyle Suriye iç güvenlik güçlerinin Süveyda vilayetine girmesine 48 saatliğine müsaade verdiği aktarıldı. Bölgede kaos devam ederken Şam İdaresi de dün gece bir basın açıklaması yayınladı. Açıklamada, “Devlet, kaos ya da keyfi intikam anlayışını değil, hukukun üstünlüğünü ve adaletin hâkimiyetini temel alır” denildi. Ayrıyeten tüm taraflara itidal daveti yapıldı.
‘ÖZEL GÜÇ’ KONUŞLANDIRILACAK
Suriye Cumhurbaşkanlığı tarafından da ‘çatışmaları yatıştırmak’ için özel güç konuşlandırılacağı duyuruldu. Cumhurbaşkanlığı ofisinden yapılan açıklamada, çatışmalardan ötürü, “istikrarı tekrar tesis etmek için bölgeye özel güç gönderileceği” belirtildi. İsrail, Şam’ın, güneye güçlerini tekrar konuşlandırması halinde Suriye hükümetini ataklarla tehdit etmişti. Öte yandan İsviçre merkezli Memleketler arası Kızılhaç Komitesi de kentte yaşanan şiddet olaylarının önemli düşüncelere yol açtığını duyurdu. Kızılhaç’ın Suriye sorumlusu Stephan Sakalian, “Hastaneler yaralıları tedavi etmekte zorlanıyor. Aileler sevdiklerini defnedemiyor. Kaybedilen her saat daha fazla acıya neden oluyor” dedi.
SURİYE’YE DESTEĞİ YİNELEDİ
DIŞİŞLERİ Bakanı Hakan Fidan, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile telefon görüşmesi yaptı. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye nazaran, görüşmede, Suriye’nin güneyindeki durum ele alındı. Fidan, gelişmelerin yakından takip edildiğini belirterek, bir an evvel sükunetin sağlanmasının kıymetini kaydetti. Türkiye’nin Suriye’nin toprak bütünlüğüne, birliğine ve egemenliğine olan dayanağını vurgulayan Fidan, İsrail’in olaylara müdahalesinin kabul edilemez olduğunu belirtti. Fidan, ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüştü. ABD’nin Suriye’de oynadığı yapan rolü desteklediğini belirten Fidan, Türkiye’nin çatışmaların ve gerginliğin kalıcı biçimde sona erdirilmesi için ABD ve öteki ülkelerle çalışmaya hazır olduğunu söz etti.
İSRAİL VE SURİYE ANLAŞTI
ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, gece saatlerinde İsrail ile Suriye’nin ateşkes konusunda mutabakata vardığını açıkladı. Anlaşmanın, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun desteğiyle Türkiye, Ürdün ve kimi komşu ülkelerin iştirakiyle sağlandığı bildirildi. Barrack, ateşkesin bilhassa Suriye’deki Dürzi nüfusunun korunmasını hedeflediğini ve bölgede barışı sağlamak maksadıyla Dürziler, Bedeviler ve Sünnilerin silah bırakmaya davet edildiğini söz etti.
AŞİRET REİSLERİNDEN ‘KAHVELİ’ YEMİN
Suriye Arap Aşiretleri Meclisi’nin seferberlik ilan etmesinin akabinde bir ortaya gelen aşiret reisleri, başta Süveyda olmak üzere Suriye’nin tüm kentlerinin büsbütün Suriye ordusunun denetimine girene kadar Arap kahvesini içmeyeceklerine dair yemin ederek kahvelerini yere döktü. Uzmanlar, Bedevi geleneğinde ‘intikam alınmadan kahve içilmez’ kuralı olduğunu hatırlatırken kahveyi yere dökmenin öfke, intikam işareti olduğu ve kahveyi içmemek barış ve ateşkesin reddi manasına geldiği aktarıldı. Gayelere ulaşana kadar kahve içmemenin Arap kültüründe kararlılık ve bağlılığın bir sözü olduğu kaydedildi.
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, hafta sonundan beri devam eden çatışmalarda 594 kişinin öldüğünü bildirdi.
