İran, ABD’den 12 Gün Savaşı’ndaki ziyanlarını karşılamasını istedi
Erakçi batı medyasına verdiği demecinde, nükleer müzakerelere ait konuştu.
Tahran idaresinin Trump idaresiyle müzakerelerin tekrar başlaması için tavrını sertleştirdiğini ve yeni kurallar belirlediğine değinen Erakçi, “ABD nükleer müzakereler başlamadan evvel 12 gün süren savaşın ziyanlarını karşılamayı kabul etmelidir” dedi.
Müzakerelerin ortasında İran’a saldırdıklarına işaret eden Erakçi, “Gelecekte bu akının tekrarlanmayacağına dair garanti vermeliler. Onlardan gerçek itimat artırıcı adımlar bekliyoruz” tabirlerini kullandı.
Trump’ın İran’dan sıfır zenginleştirme talep ettiği sürece rastgele bir mutabakat olmayacağının altını çizen Erakçi, “Şu anda Avrupalılarla müzakere etmek için bir sebep yok, zira ne yaptırımları kaldırabilirler ne de yapabilecekleri öteki bir şey var. Şayet yaptırımların geri getirilmesi sistemini faal ederlerse, bu onlar için yolun sonu demektir” formunda konuştu.
MÜZAKERE SÜRECİ YARIDA KALMIŞTI
İran ile ABD müzakere süreci devam ederken İsrail, 13 Haziran’da İran’a akın başlatmış ve hem ABD hem de Avrupa ile müzakere süreci kesilmişti.
İran, 2015’te imzalanan nükleer mutabakatla kaldırılan Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının geri getirilmesini sağlayabilecek “tetik düzeneği (snapback)” ismi verilen unsurun, Avrupa ülkeleri tarafından işletilmesinden telaş ediyor. Kelam konusu sistemin mühleti 18 Ekim’de sona eriyor. İran’ın nükleer programıyla ilgili tahlil üretilemezse Avrupa ülkelerinin bu tarihten evvel mekanizmayı işletebileceği öngörülüyor.
TETİK MEKANİZMASI
İran ile BM Güvenlik Kurulunun 5 daimi üyesi ve Almanya ortasında 14 Temmuz 2015’te yaptırımların kaldırılması karşılığında İran’ın nükleer faaliyetlerinin sonlandırıldığı bir muahede imzalanmıştı. ABD, 2018’de mutabakattan tek taraflı çekilmiş ve İran’a yaptırımları geri getirmişti. İran, Avrupa ülkelerinden ABD’nin yaptırımlarını telafi edecek tedbirler almasını istemiş lakin Avrupalılar, ABD’nin aksiyonuna karşı çıksa da bu bahiste adım atamamıştı.
İran, bunun üzerine bir yıl sonra mutabakattaki taahhütlerini kademeli olarak durdurmaya başlamış ve daha sonraki süreçte yüksek seviyeli uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yönelmişti.
İngiltere, Fransa ve Almanya ise ABD’nin tek taraflı çekilmesinden sonra uygulanmayan nükleer mutabakatta yer verilen ve “snapback” olarak isimlendirilen, İran’a muahedeyi ihlal ettiği gerekçesiyle BM yaptırımlarını yine getirme imkanına sahip maddeyi işletme tehdidinde bulunuyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise Avrupalı tarafların, “anlaşmanın temellerini ihlal ettikleri” ve “anlaşmadaki iştirakçi rollerini kaybettikleri” için mekanizmayı harekete geçirebilecek hukuksal desteğe sahip olmadığını söz etmişti.
