Büyük Başkan Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Ağustos 1929’da verdiği talimatla, ünlü Fransız mimar Henri Prost tarafından planlanan ve baş bahçıvan Pandelli Roketas’ın peyzajını yaptığı, Sağlık Bakanlığı Termal Kaplıca İşletmesi sorumluluğundaki 1 milyon 80 bin metrekarelik arboretum, 96. yılında da birinci günkü ihtişamıyla ziyaretçilerini ağırlıyor.
Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerinde ‘şifa merkezi’ olarak bilinen termal kaplıcalarının olduğu bölgede kurulan arboretum, atlas sediri, Japon akçaağacı, tüylü palmiye, porsuk ağacı, pavlonianın da ortalarında bulunduğu 66 cinste 1500’ün üzerinde ağaca konut sahipliği yapıyor. Ağaçların bakımlarının ihtimamla takip edildiği işletmede kurulu seralar sayesinde fide de üretiliyor.
“BİRÇOK ÜLKEYE MAHSUS AĞAÇLARIN GÖRÜLEBİLECEĞİ LABORATUVAR GİBİ”
Sağlık Bakanlığı Termal Kaplıcaları İşletmesi Müdürü Mehmed Burhan Topsöğüt, tesisin, koruma orman statüsünde tabiatla iç içe bir yer olduğunu söyledi. Tarihi kaynaklara nazaran, tesisin bulunduğu alanın makiyle kaplı olduğunu belirten Topsöğüt, Atatürk’ün 1929 yılında bölgeye gelişinin akabinde ağaç çeşitlerinin burada yerini almaya başladığını lisana getirdi.
Atatürk’ün yabancı büyükelçilere birer mektup yazarak fide istediğini aktaran Topsöğüt, şöyle konuştu:
“Büyükelçiler kendi ülkelerine has ağaç fideleri gönderiyor. Gönderdikleri fidelerle birlikte Atatürk burada Türkiye’nin birinci arboretumunun kurulması buyruğunu veriyor. O fideler dikilerek bugünkü kıymet oluşuyor. Kelam konusu fideler neredeyse 100 yaşına geldi. Bugün birçok orman fakültesi öğrencisi, teknik seyahat yaparken dünyanın pek çok yerine ilişkin ağaçları burada görebiliyor. Burası ABD’den Çin’e, Arjantin’den Arnavutluk’a kadar birçok ülkeye has ağaçların görülebileceği bir laboratuvar üzere.”
“ATATÜRK’ÜN EN SEVDİĞİ ORTANCALAR TÜRKİYE’YE TERMAL’DEN YAYILMIŞTIR”
Tesiste kurulan seralarda az çeşitlerin çoğaltılmasının yanı sıra bakım ve denetimlerini yürüten peyzaj mimarı Vasfiye Balcı ise öğrencilik devrinde tesise geldiğinde ağaç çeşitlerini görünce çok şaşırdığını tabir etti.
Öğrenci olarak geldiği tesiste artık sevdiği işi yapmanın ayrıcalığını yaşadığını anlatan Balcı, “Burada 66 tıp bulunuyor. Her birinin belli devirlerde budaması, bakımı yapılıyor. Atatürk’ün en sevdiği ortancalar da Türkiye’ye Termal’den yayılmıştır. Burada 320 yaşına yakın ‘batı çınarı’ ismi verilen ağaç var. Tıpkı vakitte Çınar Kafe’nin içerisindeki doğu çınarı da 270 yaşına yakındır” dedi.
