Bu hastalıkları olanlarda güneş yarardan çok ziyan veriyor! Nelere dikkat edilmeli?
Kontrollü ve şuurlu halde güneşten faydalanmanın cilt sıhhatini müdafaada tesirli olduğunu belirten Dermatoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Nazmi Geyik, “Doğru zamanlama, kısa periyodik maruziyet ve cilt tipine uygun yaklaşım ile güneşten yarar sağlamak mümkündür” dedi.
Açık derili bireyler, sarışın ve kızıl saçlılar, çilleri olanlar ve cilt kanseri hikayesi olan şahısların UV ışınlarına karşı daha hassas olduğunu, bu nedenle kesinlikle tertipli korunma sağlanması gerektiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Denge çok kıymetlidir zira fazla güneş maruziyeti cilt yaşlanmasına, lekelenmeye ve uzun vadede cilt kanserine neden olabilir. Güneş ışınlarının dik geldiği 10:00–16:00 saatleri ortasında güneşlenmekten kaçınılmalıdır” ihtarını yaptı.
UV ışınlarının cilt üzerinde kıymetli tesirleri olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Güneş dünyaya güç gönderen çok güçlü bir kaynaktır. Lakin bu gücün sırf yaklaşık üçte ikisi atmosferi geçip yeryüzüne ulaşabilir” dedi ve ekledi:
“Güneş ışığının yalnızca küçük bir kısmı, yaklaşık yüzde 5’i ultraviyole (UV) ışınlarından oluşur. Bu UV ışınları görünmezdir fakat cilt üzerinde değerli tesirler yaratır. Güneş ışınlarının geri kalan büyük kısmı görünür ışık ve ısıdan oluşur.”
“Görünür ışığın tamamı yeryüzüne ulaşabilirken, UV ışınlarının birtakım tipleri atmosferdeki ozon katmanı tarafından süzülür. Örneğin en ziyanlı olan UVC ışınları (çok kısa dalga uzunluklu ışınlar), ozon katmanı tarafından büsbütün engellenir yani yeryüzüne ulaşmaz. Bu nedenle insan cildi UVC’ye olağan kurallarda maruz kalmaz.”
‘D VİTAMİNİ CAM GERİSİNDEN SENTEZLENMİYOR’
UV ışınlarının UVA, UVB ve UVC olmak üzere üçe ayrıldığını söz eden Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “UVA, dalga uzunluğu en uzun olan kümedir ve cilde daha derinlemesine nüfuz eder. Uzun vadede cilt yaşlanmasına, lekelenmelere ve DNA hasarına neden olabilir” dedi ve şöyle devam etti:
“UVB, güneş yanıklarına yol açan temel ışındır. Birebir vakitte bedenin D vitamini üretmesinde rol oynar. Lakin UVB camdan geçemez; bu yüzden cam ardında oturmakla D vitamini sentezlenmez. UVC ise en kısa dalga uzunluğuna sahip olan ve hücreler üzerinde öldürücü tesiri olabilen ışın cinsidir, lakin dediğimiz üzere ozon katmanı UVC’yi büsbütün engellediği için direkt karşılaşmayız.”
‘UVB, GÜNEŞ YANIKLARINA YOL AÇIYOR’
Güneş ışığına maruz kalındığında ciltte birtakım değişiklikler olduğunu söz eden Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Bunlardan biri güneş yanığı, oburu ise bronzlaşmadır. Güneş yanığı çoklukla UVB ışınlarının tesiriyle olur ve maruziyetten yaklaşık 6–24 saat sonra ortaya çıkar” dedi.
“Bronzlaşma ise iki biçimde gelişir” tabirlerini kullanan Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Erken bronzlaşma daha çok UVA ışınlarına bağlıdır, ciltte kısa müddette renk yoğunlaşması olur. Gecikmiş bronzlaşma ise UVB tesiriyle gelişir ve melanin üretimi artar” diye konuştu.
GÜNEŞTEN DENETİMLİ VE ŞUURLU HALDE YARARLANMAK ÖNEMLİ
’Güneş ışınlarının cilt üzerinde bağışıklık sistemini baskılayıcı tesiri de olduğunu söz eden Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Bu durum birtakım cilt hastalıklarında (örneğin sedef) yararlı olabilirken, uzun periyodik ve ağır maruziyet cilt kanseri üzere önemli sıhhat meselelerine yol açabilir” dedi ve şu ikazda bulundu:
“Bu nedenle güneşi büsbütün ziyanlı ya da büsbütün yararlı olarak kıymetlendirmek gerçek değildir. Değerli olan ne vakit ne kadar ve nasıl güneşe maruz kaldığımızdır. Denetimli ve şuurlu biçimde güneşten faydalanmak cilt sıhhatimizi korumak açısından büyük değer taşır.”
‘GÜNDE 10-15 DAKİKA GÜNEŞ BANYOSU YETERLİ’
D vitaminin karşılanması için saatlerce güneşte kalmanın gerekmediğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Güneş ışığı bedenimiz için gereklidir zira ciltte D vitamini üretimini sağlar. D vitamini, kemik sıhhati, bağışıklık sistemi ve birçok metabolik süreç için kıymetlidir. Fakat bu faydayı elde etmek için güneşte saatlerce kalmak gerekmez” dedi.
Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Açık ciltli bireylerde, güneş hami sürülmeden sırf kollar ve bacaklar açıkta olacak formda, sabah erken saatlerde yahut akşamüzeri geç saatlerde yaklaşık 10–15 dakika güneşlenmek çoklukla kafidir. Bu kısa müddet, bedenin gereksinimi olan D vitamininin sentezi için birçok vakit kâfi olur. Fazlası ise cilde ziyan verebilir” sözlerini kullandı.
‘GÜNEŞİN FAZLASI CİLDE ZİYAN VERİYOR’
“Denge çok kıymetlidir zira fazla güneş maruziyeti cilt yaşlanmasına, lekelenmeye ve uzun vadede cilt kanserine neden olabilir” ikazında bulunan Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Özellikle çocukluk çağında sık güneş yanığı geçirenlerde ilerleyen yaşlarda cilt kanseri riski artar. Ayrıyeten güneş, kimi cilt hastalıklarını da tetikleyebilir yahut şiddetlendirebilir” diye devam etti.
Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Örneğin lupus, rozasea (gül hastalığı), melazma (hamilelik maskesi) ve uçuk üzere hastalıklar güneşle berbatlaşabilir. Hasebiyle hakikat zamanlama, kısa müddetli maruziyet ve cilt tipine uygun yaklaşım ile güneşten yarar sağlamak mümkündür” diye konuştu.
KİMLER DAHA ÇOK DİKKAT ETMELİDİR
Güneşin ziyanlı tesirlerinden korunmada kimi kümelerin daha çok dikkat etmesi gerektiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Geyik, “Açık ciltli bireyler, sarışın ve kızıl saçlılar, çilleri olanlar ve cilt kanseri hikayesi olan bireyler UV ışınlarına karşı daha hassastır; bu nedenle kesinlikle sistemli korunma sağlamalıdır” dedi ve şu ihtarları sıraladı:
“Çocuklar, bilhassa 6 aydan küçük bebekler, ciltleri çok ince ve savunmasız olduğu için direkt güneşe çıkarılmamalıdır. Yaşlılar, bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler, kanser tedavisi gören hastalar ve otoimmün hastalığı olanlar da güneşe karşı daha dikkatli olmalıdır.”
Dr. Öğr. Üyesi Geyik, bunun yanı sıra güneş altında uzun saatler çalışmak zorunda kalan tarım çalışanları, inşaat çalışanları, balıkçılar ve dış yer atletleri üzere meslek kümeleri için de tertipli ve tesirli güneş muhafazasının hayati ehemmiyet taşıdığını söyledi.
GÜNEŞ YANIKLARINDA NELER YAPILMALI?
Güneş yanığı oluşması halinde öncelikle güneşten uzak durulması ve cildin dinlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Nazmi Geyik, “Yanık oluşan bölge serin (ama buz üzere soğuk olmayan) suyla yıkanabilir yahut nemli bir bezle yavaşça kompres yapılabilir. Cildi nemlendirmek için parfümsüz, alkol içermeyen, yatıştırıcı içeren kremler kullanılabilir. Ağrı varsa parasetamol üzere kolay ağrı kesiciler alınabilir. Yanığın şiddetli olduğu, kabarcıklar geliştiği yahut ateş, halsizlik eşlik ettiği durumlarda kesinlikle bir tabibe başvurulmalıdır” dedi.
Yanlış uygulamalardan kaçınılması gerektiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Nazmi Geyik, “Güneş yanığı olan cilde diş macunu, yoğurt, sirke üzere konut üretimi eserler sürmek yanlıştır ve tahrişi artırabilir. Buz direkt olarak cilde uygulanmamalıdır; bu, soğuk yanığına neden olabilir. Kabarcıklar patlatılmamalı, cilt soyulmamalıdır. Güneş yanığı sonrası tekrar güneşe çıkmak, ciltteki hasarı derinleştirir ve düzgünleşme sürecini uzatır” sözlerine yer verdi.
GÜNEŞLENİRKEN BU NOKTALARA DİKKAT
Güneşlenirken dikkat edilmesi gerekenlere işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Geyik, tavsiyelerini şöyle sıraladı: Güneşlenme sırasında öncelikle saat seçimi çok değerlidir. Güneş ışınlarının dik geldiği 10:00–16:00 saatleri ortasında güneşlenmekten kaçınılmalıdır. Bu saatler ortasında güneş ışınları dik açıyla geldiği için cilde daha fazla ziyan verir. Ayrıyeten yaz aylarında, deniz kenarı, yüksek rakımlı bölgeler yahut karla kaplı alanlar üzere UV ışınlarının yansımasının arttığı ortamlarda da korunmak koşuldur.
Güneşe çıkmadan en az 20 dakika evvel, geniş spektrumlu (UVA ve UVB’ye karşı koruyucu) ve en az SPF 30 içeren bir güneş gözetici krem cilde çokça sürülmelidir. Bu esirgeyici, her 2–3 saatte bir yahut yüzme ve terleme sonrası kesinlikle tekrar uygulanmalıdır.
Ciltte etkin iltihap, yanık, taze bir lazer uygulaması ya da soyucu süreç yapılmışsa, cilt daha hassas olduğu için kesinlikle güneşten korunmalıdır. Bunun dışında güneşle tetiklenebilen hastalıkları (örneğin lupus, melazma, rozasea gibi) olan bireyler de ciltte bozulmayı ve atakları önlemek ismine her vakit korunmalıdır.
Ayrıca şapka, güneş gözlüğü ve kollayıcı giysilerle fizikî muhafaza sağlanmalı; güneşte uzun müddet hareketsiz kalmaktan kaçınılmalıdır. Bedenin susuz kalmaması için bol sıvı tüketmek de ihmal edilmemelidir. Güneş altında uzun müddet kalmak, bilhassa açık ciltli bireylerde yanıklara ve lekelere neden olabilir. Bu nedenle güneşlenmenin denetimli, şuurlu ve gözetici tedbirlerle yapılması gerekir.
