Suriye’nin devrik lideri Esad savaş suçlarından yargılanabilir: Fransız mahkemesi dokunulmazlık kararını açıklayacak
Yerel saatle 15.00’te yapılacak duruşmada Yargıtay, Paris Temyiz Mahkemesinin Esad hakkında çıkardığı tutuklama buyruğuna, Suriyeli devrik önderin dokunulmazlığı olduğu gerekçesiyle yapılan itirazı kıymetlendirecek.
Yargıtay, Esad’ın dokunulmazlığının iptaline ya da devamına karar vererek Suriyeli devrik önder hakkındaki tutuklama buyruğunun geçerli olup olmadığına hükmedecek.
Ulusal basında yer alan haberlere nazaran, Esad’a karşı açılan davanın taraflarından Suriye Medya ve Söz Özgürlüğü Merkezi (SCM) Başkanı Mazin Derviş, Yargıtay’ın Esad aleyhine vereceği kararın “mağdurlar için büyük bir zafer” olacağını söyledi.
Derviş, bu türlü bir kararın birinci niteliğinde olacağına dikkati çekerek, “Bu yalnızca Suriyeliler için değil hangi ülkeden olursa olsun mağdurlara kapı aralayacak ve birinci defa bir ulusal soruşturma hakimi bir devlet başkanı hakkında görevde olduğu periyoda ait tutuklama buyruğu çıkarma hakkına sahip olacak” dedi.
FRANSA’DA ESAD SORUŞTURMASI
Paris’teki mahkeme, SCM avukatlarından oluşan Açık Toplum Adalet Teşebbüsü (OSJI) ve Suriye’deki insan hakları ihlallerini kayıt altına alan Suriye Arşivi’nin şikayeti üzerine Esad hakkında soruşturma başlatmıştı. Soruşturma 2013’teki Doğu Guta kimyasal akınlarında insanlığa karşı cürüm ve savaş cürmü işlendiği şüphelisiyle 2021 yılında açılmıştı. Mahkeme, Kasım 2023’te Esad’ı 2013’teki Doğu Guta kimyasal taarruzlarında insanlığa karşı hata ve savaş cürmüne iştirak etmekle suçlamış ve Esad hakkında tutuklama buyruğu çıkarmıştı.
Fransa Ulusal Terörle Çaba Savcılığı (Pnat) misyonda olan devlet liderlerinin yabancı mahkemeler önünde “yargı dokunulmazlığı olduğu” gerekçesiyle Esad hakkında çıkarılan tutuklama buyruğuna itiraz etmiş ve temyiz yoluna başvurmuştu.
Pnat’ın başvurusunu pahalandıran Paris Temyiz Mahkemesi de 26 Haziran 2024’te alt mahkemenin Esad hakkında verdiği tutuklama buyruğunu onamıştı. Mahkeme kararında, kimyasal silah kullanım yasağının, emredici bir norm olarak memleketler arası hukukun bir modülü olduğunu hatırlatmış ve bunun “bir devlet liderinin resmi misyonunun kesimi kabul edilemeyeceğine” hükmetmişti. Mahkeme ayrıyeten Esad’ın “Suriye’de bu cürümlerden yargılanamayacağını ve şahsî dokunulmazlığından feragat etmeyeceğini” belirterek Fransa’da çıkarılan tutuklama buyruğunun geçerli olduğuna hükmetmişti.
Rusya’da sürgünde olan Esad, Suriye’deki kimyasal hücumlara ait kendisine yöneltilen suçlamaları reddetmişti.
KARAR EMSAL OLABİLİR
Yargıtay’ın Esad’ın dokunulmazlıktan mahrum olduğuna hükmetmesi halinde Suriyeli devrik önderin kimyasal hücumlarla işlediği kabahatlerden yargılanmasının yolu açılacak.
Bu kararın insanlığa karşı hata ve savaş hatası işlemekle itham edilen, vazifede olan yahut olmayan devlet başkanlarının yabancı mahkemelerde yargılanması için emsal teşkil edebileceği belirtiliyor.
DOĞU GUTA KATLİAMI
Suriye idaresi, 21 Ağustos 2013’te başşehir Şam’ın Doğu Guta bölgesinde kimyasal silaha başvurarak 1400’ün üzerinde sivili öldürmüştü. Katliamda, birden fazla bayan ve çocuk binlerce sivil de zehirli gazlardan etkilenmişti.
Doğu Guta, 2018’de de Esad idaresinin en sıkı ablukayı uyguladığı, neredeyse tüm silahları kullandığı bölge haline gelmişti. Bölgedeki muhalifler, Esad idaresi ve Rusya ile yaptıkları mecburi muahede sonucunda Nisan 2018’de Doğu Guta’yı boşaltmak zorunda kalmıştı.
Suriye İnsan Hakları Ağı’nın raporuna nazaran Şam idaresi, Suriye’de iç savaşın başlamasının akabinde muhaliflerin denetimindeki yerleşimlere 217 sefer kimyasal silah saldırısı düzenledi.
