Dikkat: Kül yağışı tehlikesi! Hangi problemleri ortaya çıkarabilir? Yeni yangınlara neden olabilir mi? Uzmanı tek tek uyardı…
Eskişehir, Kütahya ve Bilecik üçgeninde yaşanan ve 5’i orman emekçisi, 5’i AKUT gönüllüsü olmak üzere toplam 10 kişinin hayatını kaybettiği orman yangınlarının akabinde, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nden ikaz niteliğinde bir açıklama geldi.
Belediye, yangının Bursa sonuna yaklaştığını, vatandaşların panik yapmaması lakin önlemli olması gerektiğini vurguladı.
Özellikle kentin doğusunda yaşayanlar, kül yağışı nedeniyle telaşlı. Toplumsal medyada vatandaşlar, yaşadıkları durumu şu sözlerle paylaşıyor:
“Terasta oturuyoruz, üstümüze kül geliyor. Yanık kokusu da var, Allah yardımcımız olsun”
“Bursa merkezde ağır bir yanık kokusu var ve kül yağıyor”
“Her yer duman kokuyor ve kül yağıyor”
“Eskişehir’de oturuyorum, Bilecik’teki yangının külleri odama kadar gelmişti ve havası da etkilemişti uzak olmamıza karşın.”
Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin paylaşımıyla dikkat çeken kül yağışı geçtiğimiz hafta da Trakya’da meydana gelen orman yangınlarında yaşandı. Tekirdağ’ın Şarköy ilçesinde başlayan ve Çanakkale’nin Gelibolu ilçesine sıçrayan orman yangınının külleri, Çanakkale Boğazı’nın başka yakasına ulaştı. Çanakkale kent merkezinde yaşayan ve Hurriyet.com.tr’ye konuşan B.K. “Yangınlar sırasında hava kıpkırmızı oldu. Balkon, pencerelerin dışındaki saksılar daima küllerle kaplandı. Rüzgar külleri buraya kadar taşıdı. Çok korktuk” sözlerini kullandı.
Panik havasının giderek arttığı bölgede, kül yağışı nasıl meseleler ortaya çıkabilir? Konuyu İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Dirik ile masaya yatırdık.
KÜLLER TEHLİKE SAÇIYOR
Yangınla bir arada yanan alanda çok yüksek ısı oluştuğunu vurgulayan Prof. Dr. Hüseyin Dirik, “Bu çok sıcaklık nedeniyle ısınan hava yükselirken, beraberinde kül, toz, yanmış ve yarı yanmış bitkisel atıklar ile öbür partikülleri de gökyüzüne taşıyor. Yüksek sıcaklıkla yükselen bu malzemeler, rüzgârın da tesiriyle çok daha geniş alanlara yayılabiliyor” açıklamasında bulundu.
Yangının tesirlerinin sırf çıktığı bölgeyle hudutlu kalmadığının da altını çizen Dirik, “Her ne kadar yangın Bilecik-Eskişehir çizgisinde görülse de kül ve başka partiküller rüzgârın istikametine bağlı olarak çok daha uzak aralara taşınabiliyor. Bu da yangının tesirlerini bölgesel olmaktan çıkarıp geniş çaplı bir etraf sorunu haline getiriyor” diye konuştu.
Küllerin çok küçük parçacıklar olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Hüseyin Dirik, “Bu partiküller 10-20 mikron büyüklüğündedir. Bu nedenle havada uzun müddet asılı kalabilir ve teneffüs yoluyla insan sıhhatini tehdit edebilir” ikazında bulundu.
Prof. Dr. Hüseyin Dirik, Bilecik-Eskişehir sınırında günlerdir süren orman yangınına ait kıymetli değerlendirmelerde de bulundu.
Yangının, literatürde “mega yangın” olarak tanımlanabilecek ölçekte olduğunu söyleyen Prof. Dr. Dirik, “Yangın epey geniş bir alanda tesirli oluyor. Bu kadar büyük bir yangın ne yazık ki çok daha berbat sonuçlar doğurabiliyor. Umarız önümüzdeki günlerde rüzgâr kesilir ve bu da yangının büyümesini durdurur. Öte yandan, hava neminin çok düşük olması da durumu daha da berbatlaştırıyor. Tüm bu olumsuz etkenler bir ortaya geldiğinde, rüzgâr yangını adeta alıp her yere taşıyor ve bu da denetimi zorlaştırıyor. Bu da epey ürkütücü” sözlerini kullandı.
YANGIN KÜLLERİNİN KİMYASAL İÇERİĞİ KENT MERKEZLERİNDE MESELELERE NEDEN OLABİLİR
Orman yangınları sırasında atmosfere karışan kül partiküllerinin kimyasal yapısına dikkat çeken Prof. Dr. Hüseyin Dirik, bu unsurların yerleşim yerlerinde çevresel tesirler yaratabileceğini belirtti.
Dirik, “Küller, potasyum üzere kimi elementleri içerebilir. Doğal alanlarda bu, toprağı zenginleştirerek gübreleme tesiri yaratabilir. Lakin kent merkezlerine taşındığında, insan sıhhatini olumsuz etkileyebilecek bir kirlilik kaynağı haline gelebilir” dedi.
Küllerin kalıcı toksik tesirlere yol açmasa da, kısa vadeli olumsuz tesirlerinin görülebileceğini tabir eden Prof. Dr. Dirik, “Bu partiküller vakitle ortamdan uzaklaşır. Lakin o vakte kadar hava kalitesini bozabilir ve teneffüs yolu rahatsızlıklarını tetikleyebilir” sözlerini kullandı.
KÜLLER YANGIN RİSKİ OLUŞTURUR MU?
Yangın sırasında atmosfere yayılan kül ve toz bulutlarının yangın riskini artırıp artırmayacağına dair sorumu da yanıtlayan Prof. Dr. Hüseyin Dirik, bu partiküllerin yeni yangınlara neden olmayacağını belirtti. “Böyle bir şey kelam konusu değil” diyen Dirik, bu durumun Afrika’dan gelen sıcak hava ve toz taşınımına benzetilebileceğini söyleyerek, şu bilgiyi paylaştı:
“Bazen Afrika’dan gelen sıcak hava akımlarıyla birlikte atmosferde toz ve kül partikülleri taşınıyor. Bu durumlarda camların kapatılması, teneffüs rahatsızlığı olanların dikkatli olması üzere ihtarlar yapılır. Yangınlardan yayılan kül de emsal halde tehlikelidir, lakin yangın riski taşımaz. Bursa ve öteki etraf vilayetler de şu an bunu yaşıyor.”
KÜLLERİN BÖLGEDEN UZAKLAŞMASININ TEK BİR YOLU VAR
Küllerin yayılıyor olması su kaynaklarına da önemli ziyan verebilir mi?
Bu soruma “Etkisi olabilir” yanıtını veren Prof. Dr. Hüseyin Dirik, lakin gelen partikül ve külün yoğunluğunun şimdi ölçülmediğini ve bu nedenle zararın boyutuna dair net tabirlerle konuşmanın şu kademede hakikat olmadığını söyledi.
Prof. Dr. Dirik, “Zaten bu kül partiküllerine karşı yapılabilecek bir şey yok, lakin kesinlikle bir ziyan olacaktır” diye ekledi.
Küllerin yere inmesinin hava şartlarına bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Dirik, “Küllerin yeryüzüne inebilmesi için havanın sakin olması ve bölgeye yağış düşmesi gerekir. Bugün mevcut kaidelere baktığımızda ne rüzgârın duracağına dair bir işaret var ne de yağış görünüyor. Son meteorolojik bilgilere nazaran bölgede yağış gözükmüyor. Bu nedenle kül partikülleri atmosferde rüzgârla taşınmaya devam edecek üzere görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.
