Şam’ı vurdu taarruz sinyali veriyor… İsrail Dürzi kartını oynuyor

SURİYE’de 14 yıllık iç savaşın akabinde geçen aralık ayında, muhalif güçlerin Esad rejimini devirmesiyle başlayan devletin ‘yeniden inşa süreci’ son birkaç gündür yeni bir kaosla karşı karşıya. Ülkenin güneyindeki Süveyde kentinde Arap Bedevi aşiretlerle bölgenin çoğunluğunu oluşturan Dürzi toplumu ortasında çıkan tansiyon büyüyerek tam tekmil bir Suriye-İsrail krizine dönüştü. Suriye ordusuna ilişkin birliklerin Süveyde’deki operasyonları devam ederken İsrail ordusuna ilişkin dronlar başşehir Şam’daki Genelkurmay Başkanlığı’nın girişini ve Cumhurbaşkanlığı Sarayının yakınlarına dron atakları düzenledi. Şam’da üç kişi öldü, 34 kişi yaralandı.

İSRAİL’DEN TEHDİT

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Dürzileri müdafaa yükümlülükleri olduğunu belirtirken İsrail Savunma Bakanı Israel Katz da İsrail’in Dürzileri terk etmeyeceğini belirtti ve bölgeden çekilmedikleri surece Suriye ordusunu vurmaya devam edeceklerini söyledi. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’nden yapılan açıklamada pazar gününden bu yana devam eden çatışmalarda 300’den fazla kişinin öldüğü bildirildi. Rejim güçlerinin yargısız infaz olaylarına karıştığı tez edildi. Dün öğlenden sonra ise Süveyda’da ateşkes haberleri geldi. Süveyda vilayetinde güvenlik güçleri ile lokal silahlı kümeler ortasında ateşkes sağlandığı bildirildi. Dürzi başkanlarından Hikmet El Hicri ise çatışmaya devam edeceklerini ve ateşkes mutabakatını reddettiklerini açıkladı. El Hicri, “Suriye hükümetiyle mutabakat yahut pazarlık yok” dedi. Suriye İçişleri Bakanlığı da İsrail bombardımanına karşın Süveyda kentinde durumun denetim altına alındığını açıkladı.

İsrail’e ilişkin dronlar, Şam’daki Genelkurmay Başkanlığı binasında yıkıma yol açtı.

ABD: TARAFLAR ANLAŞTI

İsrail Ordu Sözcüsü, Kanal 12’ye verdiği demeçte, “Suriye’de birkaç günlük muharebeye hazırlanıyoruz. Amerikalılarla bu bahse dair iletişimdeyiz” dedi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise kısa müddet içinde çatışmaların sonlanacağını duyurdu. Rubio X’ten, “Tüm tarafların çatışmaları durdurması için anlaştığını düşünüyoruz. Belli adımlar konusunda hemfikiriz” açıklamasını yaptı. Ayrıyeten ABD, Suriye’ye İsrail ile olan tansiyonun yatışması için güneydeki hudut bölgesinden ‘askerlerinizi çekin’ çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tammy Bruce, Fox News’e, “Suriye hükümeti, tansiyonun azalması için ordularını çekmeli” dedi.

HAVALİMANI YAKININA SALDIRI

Öte yandan İsrail’in Dera’nın kuzeyinde hava atağında amaç aldığı Tuğgeneral İbrahim Ebu Ömer, hayatını kaybeden en üst seviye askeri isim oldu. Suriye İçişleri Bakanlığı’ndan bir kaynak da dün akşam Şam yakınlarında öbür hücumların gerçekleştiğini duyurdu. Kaynak,mühimmat depolarının bulunduğu “Mezze Askeri Havalimanı yakınlarını” İsrail’in vurduğunu aktardı. Suriye Dışişleri Bakanlığı da saldırıları kınadı. Açıklamada, “Saldırı, İsrail’in Suriye’de gerginlik ve kaos yaratma siyasetinin bir kesimidir. İsrail’in saldırganlığı, memleketler arası insancıl hukukun açık ihlalidir” denildi.

Suriye genelinde binlerce kişi, İsrail ataklarını protesto etti.

Suriye’de spiker haber sunumu yaparken İsrail canlı yayında ardındaki Genelkurmay karargâhının girişini bombaladı. İsrail Savunma Bakanı Katz, spikerin kaçma imajlarını toplumsal medya hesabından yayınladı.

BİLGİ NOTU

11. yüzyılda Şii mezhebinin bir kolu olan İsmaililik içinden doğan Dürzilik inancının ismi, Orta Asya kökenli din adamı Muhammed bin İsmail el-Derezi’den geliyor. Suriye nüfusunun yaklaşık yüzde 3’ünü oluşturan Dürziler, 14 yıl süren iç savaş boyunca, hem Esad idaresine hem de muhaliflere aralıklı durarak kendi silahlı kümelerini kurdular.

3 SORU 3 CEVAP

1. DÜRZİ TANSİYONU NASIL TIRMANDI

Dürzi toplumundan bir tüccarın Şam-Süveyda ortasında seyahat ederken Bedevi aşiretlerine mensup bireyler tarafından kaçırılmasıyla başlayan son tansiyon, pazar günü İsrail destekçisi Dürzi önder Hikmet El Hicri’ye bağlı silahlı kümelerin Süveyda kentindeki Bedevi mahallesi El-Makvas’ı kuşatmaya almasıyla alevlendi. Arabuluculuk gayretleri sonucu kaçırılan şahıslar karşılıklı olarak özgür bırakılsa da kümeler ortasındaki çatışmaları sona erdirmek için bölgeye gönderilen güvenlik güçlerinin Dürzi kümeler tarafından pusuya düşürülmesi tansiyonu tırmandırdı. Ordu birliklerine saldıran Dürzi milisler, evvelki gün 18 askeri öldürürken, 9 askeri de rehin aldı. Bunun üzerine Şam idaresi bölgeye yaptığı askeri sevkiyatı arttırarak yüzde 90’ını Dürzilerin oluşturduğu Süveyda kentinde denetimi eline almaya çalışırken çatışmalar devam ediyor.

Bir küme Dürzi, Golan Tepesi’nde hududa giderek İsrail’den dayanak aradı.

2. ŞAM İDARESİ NASIL CEVAP VERİYOR

Suriye Savunma Bakanı Murhaf Ebu Kasra, evvelki gün Süveyda’da ateşkes ilan etmiş lakin yasa dışı kümelerin rastgele bir saldırısı ya da ateş açması durumunda karşılık verileceğini belirtmişti. Dürzi başkan Hikmet el-Hicri, evvel hükümet güçlerinin kente girişine onay vermiş lakin birkaç saat sonra bu tavrından geri adım atarak mahallî halkı hükümet güçlerine karşı koymaya çağırmıştı. İsrail ile yakın olan Hicri’nin bu tavrının ardında ne olduğu bilinmiyor. Süveyda bölgesi on yıllardır yarı bağımsız statüsünü koruyor. Yaşanan gerginliğin altında da Dürzi toplumunun Ahmed Şara liderliğindeki yeni Suriye devletine tam entegrasyonuna ayak diremesi yatıyor.

 3. İSRAİL NEDEN MÜDAHALE EDİYOR

İsrail, Şam’daki yeni idarenin güçlenmesini önlemek için, ismini ‘azınlıklar ittifakı’ koyduğu bir strateji izliyor. Bu stratejiye nazaran Suriye’deki Dürzi, Kürt ve Alevilerin hamiliğine soyunan Netanyahu hükümeti, mart ayında Şam’ın güneyinde yaşayan Dürzilerin korunması için Savunma Bakanlığı Katz’a hazırlık yapılması için talimat vermişti. Ayrıyeten Şam idaresi ile İsrail hükümeti ortasında Azerbaycan’da yapılan ‘normalleşme’ görüşmelerinin tıkandığına dair haberlerin akabinde Dürzi tansiyonunun yaşanması epeyce manidar görülüyor. Öteki yandan İsrail’de yaşayan 150 bini aşkın Dürzi de, Tel Aviv idaresine bir mazeret sunuyor.

TÜRKİYE’DEN İSRAİL’İN ŞAM SALDIRISINA TEPKİ

DIŞİŞLERİ Bakanlığı, İsrail’in Suriye’nin güneyindeki askeri müdahalelerinin akabinde Şam’ın merkezine yaptığı akınlara ait, “Suriye’nin barış, istikrar ve güvenliği sağlama uğraşlarına karşı bir sabotaj girişimidir” değerlendirmesini yaptı. Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Suriye halkının önünde, huzur içinde yaşamak ve dünya ile entegre olmak için tarihi bir fırsat bulunmaktadır. Bu fırsatın değerlendirilmesinden yana olan tüm paydaşlar, Suriye Yönetimi’nin barışı tesis etme eforlarına katkıda bulunmalıdır” tabirleri kullanıldı. Öteki yandan TBMM Genel Heyetinde, Suriye’deki çatışmalara karşı Meclis Başkanlığı tezkeresi kabul edildi. Tezkerede, “İsrail’in Suriye’ye yönelik alçak hücumlarını kınıyoruz. Suriye halkının yanındayız” denildi.

Uluslararası toplulukta da Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu Suriye bahisli acil oturum düzenleyecek. Oturum, Cezayir’in talebi üzerine 15.00’te gerçekleşecek.