DÜNYANIN en güçlü insanı Elon Musk bilhassa son bir yıldır Amerikan siyasetindeki hareketleriyle tüm dünyanın gündeminde. ABD Başkanı Donald Trump’ın kampanya periyodunda Trump ve birtakım Cumhuriyetçi Kongre üyelerinin adaylıkları için 300 milyon dolar bağış yapan Musk, son aylarda ise Trump ile ortasının açılmasıyla birlikte “sistem karşıtı” telaffuzlar geliştirmeye başladı. Trump’ın en çok önemsediği siyasi projelerinden olan vergilendirme yasası nedeniyle Oval Ofis’le ortası açılan Musk evvelki gece ise Amerika Partisi ismiyle yeni bir parti kuracağını duyurdu. Pekala Musk’ın motivasyonu ne? Başarılı olabilir mi? Kurulacak yeni partinin Amerikan siyasetine tesirleri ne olur?
NEDEN BU YOLA GİRDİ
Geçen yıl Lider Trump ile çok yakın ilgileri olan ve Trump vazifeye geldikten sonra federal harcamaları kısıtlamayı amaçlayan Hükümet Verimlilik Dairesi’nin (DOGE) başına geçen Musk, “Büyük Hoş Tasarı” olarak isimlendirilen vergilendirme yasa tasarısına karşı çıktığı için Trump ile başka düştü. Tasarıya yönelik sert tenkitler getiren Musk ve Trump ortasında kelam düelloları yaşandı. Son olarak tasarının Kongre’den geçmesi ve Trump’ın imzasıyla yasalaşması ABD’li milyarderi yeni bir parti kurmaya itti. Trump ve Musk’ın kültürel siyasetlerde tıpkı çizgide olsa da ekonomik yaklaşımlarının farklı olduğu biliniyor. Musk, en başından beri ABD bütçesine 10 yılda 3.3 trilyon dolar ek borç yükü getirmesi öngörülen tasarıya karşı çıkıyordu. Ayrıyeten elektrikli araçlara verilen teşviki de kesen tasarının, Musk’ın en çok gelir sağlayan şirketi olan Tesla’yı etkilemesi bekleniyor.
SÜRECİN ZORLUKLARI NELER
ABD’de teknik olarak ikiden fazla parti bulunsa da klâsik olarak siyaset arenasını Cumhuriyetçi ve Demokrat parti domine ediyor. Liberteryan Parti ve Yeşil Parti üzere sistem dışında kalan partiler ile bağımsız adaylar belli seçim bölgelerinde oyları Cumhuriyetçi ya da Demokratlar ismine bölme potansiyelinden öteye gidemiyor. İki parti dışında başkanlık seçimlerine giren adaylar ortasında seçici şura delegesi kazanabilen tarihteki tek kişi 1968 seçimlerine bağımsız aday olarak giren George Wallace olmuştu. Ayrıca ABD’de siyasi parti kurmak için eyaletlerin ve Federal Seçim Komisyonu’nun talep ettiği çok karmaşık ve kuvvetli prosedürler var. Seçim bölgelerinde aşikâr sayıda kayıtlı seçmenin partinin kurulması için dilekçe vermesi üzere süreçleri paranın gücüyle aşıp, prosedürel gereklilikleri yerine getirse bile Musk için bir öteki zorluk siyasi müttefikler edinmek olacak. DOGE’un başında olduğu sürede Cumhuriyetçi Parti içinde çok sayıda düşman edindiği bilinen Musk, Demokratlar ortasında da sevilen bir figür değil. Öte yandan Musk ya da danışmanlarının resmi prosedürlere şimdi başlamadığı bildiriliyor.
NE HEDEFLİYOR NE YAPAR
Musk, X hesabından yaptığı parti kurma açıklamasında “iki partili hatta kimilerine nazaran tek partili” sistemi sona erdirmek için kuracağını belirtmişti. X’teki paylaşımlarında partinin temel gayesine de “2026 ara seçimlerinde Senato’da 2 ya da 3, Temsilciler Meclisi’nde 8 ila 10 ortası sandalye kazanmayı” koyan Musk, böylelikle, bıçak sırtı geçen yasama süreçlerinde sonucu etkileyen bir durum elde ederek karar alma süreçlerini yönlendirmeyi umuyor. Musk, kuracağı partiyle “merkezdeki seçmenin yüzde 80’inin” oyunu almayı umduğunu söylüyor. Fakat analistler kelam konusu kümenin Musk’ın iddia ettiği kadar blok bir kitle olmadığına işaret ediyor. Amerikan basınına konuşan birçok uzman, gaye kitlesi daha çok Cumhuriyetçi tabanda olan Musk’ın Kongre’de tesir gücü olacak sayıda sandalye kazanmaktan çok 2026 orta seçimlerini Demokratlar lehine etkileyebileceği görüşünde.
