Türkan şimdi küçük bir çocuk, elinde bir külah badem şekeri meskenin merdivenlerinde oturuyor. İçi sevinç dolu. Tam ağzına bir tane atacakken arkadaşı külahı kapıp gidiveriyor. Kalakalıyor küçük Türkan… O vakitten sonra badem şekeri hainliğin, haksızlığın, içinde kalan sevincin ve kendine ilişkin olanı kaptırmanın simgesi oluyor onun için. Bu öyküyü bilirmiş Türkan Şoray’ı sevenler, o nedenle külah içinde badem şekeri getirirlermiş ona. O da hiç itiraz etmeden birkaç adedini ağzına atıverirmiş… Güya ‘Sevincimi, hakkımı benden alamazsınız’ der üzere hâlâ çok severmiş badem şekerini…
Zor bir çocukluk onunkisi… 15 yaşındayken kameranın karşısına geçiyor. O yaşlarda berbatlığı, arka niyeti bilmediğini söylüyor ancak o devir yaşadıklarını, suiistimalleri hiç unutmuyor, affetmiyor da… Kameranın karşısında büyüyor, setlerde öğreniyor hayatı, orada nefes alıyor. İki Türkan’ı bir ortada yaşıyor; biri mütevazı meskeninin bayanı Türkan, oburu sinema yıldızı Türkan Şoray! Canlandırdığı her karakterle biraz daha öğreniyor hayatı ve bir gün ‘altın kafes’ten çıkıveriyor emin adımlarla… Çıkış o çıkış…
‘Türkan ve Hayat’ çok hoş bir kitap olmuş. Kocaman bir ülkenin kalpten sevdiği birisiniz. Işıltılı olduğu kadar, güç bir hayat sizinki… Şimdilerde hayatınızın nasıl bir dönemindesiniz?
Kitabı beğenmenize çok keyifli oldum, hele “Koca bir ülkenin kalpten sevdiği birisiniz” cümlesine bayıldım. Bu benim için en büyük ikram, çok değerli. Zira ben de tüm ülkemi, herkesi çok seviyorum. Hayatımın huzurlu bir dönemindeyim. Kendime küçük ancak sevgi dolu bir dünya kurdum. O dünyada kızım Yağmur’la, sevdiklerimle, dostlarımla, kitaplarımla sakin ve memnunum.
Hep Türkan’dan ve Türkan Şoray’dan bahsediyorsunuz. Setten çıkıp meskeninize girdiğiniz anda Türkan olmuşsunuz. İki Türkan birbirini tamamlamış üzere. Birinin yapamadığını oburu kamera karşısında yaşıyor. Dans ediyor, küfürlü konuşuyor, çılgınca âşık oluyor, hengame ediyor… Bir ikiye bölünme değil, bütün olma hali güya…
Türkan’ın içinde tuttuklarını Türkan Şoray’da yaşatarak sanırım. Aslında bu ayrımı uzunca vakit fark etmedim zira bu iki Türkan birbirini daima tamamladı. Birçok duyguyu sette, oynadığım karakterlerle yaşadım, onlar beni ben yaptı. Setteki Türkan ‘yaşarken’ meskendeki Türkan ‘anladı’. Bu yüzden dediğiniz üzere bu bölünmenin bilakis bir tamamlanma oldu benim için.
Hep gözlemliyorsunuz; çam ağacını, yağmuru, serçeyi, okul çocuklarını, metrobüste seyahat edenleri… Güya seyrederek ve oynayarak sayısız hayatı yaşıyorsunuz. Bu nasıl bir zenginlik? Yorulmuyor musunuz?
Oyunculuk gereği daima bir gözlemciyim. Oynadığım karakterlerde de yazdığım senaryolarda da bu gözlemcilik halinden daima beslendim. Biraz da empati yeteneği güçlü biri olduğumu düşünürüm, o yüzden sokakta yürüyen insanın gözlerinden o günün yorgunluğunu, bir çocuğun yaramazlığının altındaki suskunluğu fark ediyorum, hissediyorum. Bence oyuncu olmak da bu türlü bir şey, insanların kıssalarını içselleştirmek, dünyayı anlayabilmek. O yüzden bu müşahede hali beni yormuyor. Elbette vakit zaman üzücü şeylere rastladığımda ve elimden bir şey gelmediğinde çok çok üzülüyorum. Lakin ben bu müşahede halinin olumlu yanlarına odaklanmak istiyorum. Sorunlar nasıl çözülür, sevinçler nasıl çoğaltılır, kalpler nasıl hafifler…
Diyorsunuz ki “Keşke daha çok okul yaptırabilseydim”. Bir tekne sahibi olmak hayallerinizden biri ancak maliyetli olduğunu söylüyorsunuz kitapta. Daha çok paranız olmalıydı, neden olmadı?
Sinema benim için para kazandığım bir meslekten fazla tam manasıyla hayatımdı. Bu yüzden para benim hiçbir vakit hayatımın merkezinde olmadı. Elbette sağlıklı yaşamak, muhakkak bir standartta yaşamak için para gerekli ancak asıl manalı olan şey elindekini paylaşmak. Bizim çalıştığımız devirlerde birçok sistemsel sorun vardı; telif yoktu mesela. Ulaşımımızı kendimiz sağlardık, kostümlerimizi kendimiz alırdık, hatta kendi stilistimizdik, kıyafetlerimin birçoğunu ben çizmişimdir. Saç-makyajdan takılara kadar her şeyi kendimiz temin ederdik. Yani kazandığımız paranın değerli kısmını yeniden sinemaya harcıyorduk. Bundan pişmanlık duydum mu? Hayır. Şimdiki meslektaşlarımın da tüm bunlara erişebilmesini yanlışsız buluyorum ve onlar ismine keyifli oluyorum. Bu üzere imkânlar bizim vaktimizde da olsa daha çok para kazanamaz mıydım? Kazanabilirdim fakat o vakit kazandığım o daha çok parayla da eğitime katkıda bulunurdum. Çocukların okul bahçesinde sevinçle koşuşturması, onların büyüyüp mezun olduğunu görmek, bunlar nitekim asıl zenginlik ve bu benim için çok kafiydi.
Öfkenizden bahsediyorsunuz. “Kin fiyatım ve affetmem” diyorsunuz. Bircan Hanım bir bakışınızla insanın kalbine hançer sokabileceğinizi yazmış. Bu kadar kırılganken bunu nasıl başarıyorsunuz?
Kitabımda da bahsettim, bir noktadan sonra hayat bunu öğretiyor. Kendinizi korumak için yapıyorsunuz bunu her şeyden evvel. Bazen sözlerden daha tesirli olabiliyor o suskunluk, bakışlar… Bircan o denli dediyse de öyledir…
Aşk ve çocuk
Anneniz çok otoriter, dediğim dedik biri. 17 yaşında Rüçhan Adlı’yla tanışıyor ve 19 yıl birlikte oluyorsunuz. Sizden 23 yaş büyük. Bu sefer de onun kanatları altında, onun otoritesiyle yaşıyorsunuz. Ve bir gün Cihan Ünal’a âşık olup ondan ayrılıyorsunuz. Aşk mı sizi harekete geçirdi, yoksa gerçek Türkan’a yol alma duygusu mu?
Aslında yanıtım sorunuzda gizli. Bir noktada hem duyduğum aşk hem de gerçek Türkan’ın yol alma duygusu beni harekete geçirdi.
Cihan Ünal’la evlenip Ankara’ya taşınıyorsunuz. Ve apansızın sinema yıldızı Türkan Şoray gidiyor, konutunun bayanı Türkan geliyor. O denli ki meskende bir yardımcınızın bile olmadığını söylüyorsunuz. Sinema yıldızı Türkan Şoray itiraz etmedi mi buna?
Evet, hiç yardımcım yoktu; çamaşır, ütü, bulaşık ve Yağmur’un bakımı bendeydi. O devir o Türkan’ı da yaşamak istedim lakin konut bayanı Türkan’dan çok, sinemaya âşık olan Türkan buna itiraz etti. Televizyonu açtığımda, kendimi bir sinema karesinde, jenerikte ‘Türkan Şoray’ ismini gördüğümde bir kimlik karmaşası yaşıyordum. “Ben hangi Türkan’ım” diye sorguluyordum. Bu yüzden en nihayetinde yeniden ilişkin olduğum yere, sinemaya döndüm.
Ve siz de aldatılıyorsunuz. “Erkeklere asla güvenilmez” diyorsunuz. Aldatıldığınızı öğrendiğinizde ne hissettiniz?
Ne hissedebilirim… Derin bir ıstırap.
Kendinizi birinci hangi periyot tek ve özgür hissettiniz?
Yağmur’la bir arada kendi konutumuza çıktığımızda, faturaları ödemeye başladığımda, banka işlerini, paramın denetimini, gündelik planlarımı kendim yapmaya başladığımda kendimi çok özgür ve çok güçlü hissetmeye başladım. Öncesinde de elbette prangalara bağlı değildim lakin bu tıp işlerle ben ilgilenmiyordum. Güçlü ve çetrefilli olsa da Yağmur’la tek başıma bir hayata atıldığımda kendimi çok özgür hissettim.
Bize söylemek istediğiniz öteki bir şey var mı?
Şu an mümkün olduğu kadar sade bir hayat yaşıyorum, memnunum. Hayata şükrediyorum. En çok halkın sevgisine, Türkan Şoray olduğuma, anne olduğuma, her an Yağmurumun dünyamın merkezi olmasına, onun sevgisine ve aileme şükrediyorum. Sevgiyi kalp kalbe çoğalttığımız seyircilerimin önünde hürmet ve sevgiyle eğiliyorum. Onların alkışlarını yüreğimde hissediyor ve benim de onları çok sevdiğimi bilmelerini istiyorum. Yaşasın hayat, yaşasın sinema!
‘Belli bir yaştan sonra oyunculara başrol teklifleri gelmiyor’
Zamanla daha toplumsal gerçekçi karakterleri canlandırmak istediğinizi ve bunu yaptığınızı anlatıyorsunuz. Bugün nasıl sinemalar çekmek isterdiniz?
Büyüdükçe, olgunlaştıkça, okudukça, izledikçe, hayatı kavrama biçimim değiştikçe bu değişim de gerçekleşti. Hayatıma dokunan dostlarımın, müelliflerin, direktörlerin, senaristlerin bunda çok tesiri var. Her şeyden evvel bir bayan olarak yalnızca ‘güzel’ olanı değil, ‘gerçek’ olanın temsilini yansıtmaya çalıştım. Bugün hâlâ anlatmak istediğim kıssalar var, onlarca senaryo var çekmecelerimde duran. Bir gün tahminen anlatmak mümkün olur…
Yıllardır sinemadan uzaksınız, teklif mi gelmiyor siz mi beğenmiyorsunuz?
Maalesef belirli bir yaşa geldikten sonra oyunculara başrol teklifleri gelmiyor, roller daha kısıtlı oluyor. Sinemacı dostlarım sağ olsunlar bana durmadan senaryolar, projeler iletiyorlar lakin kalbimi çalan, beni farklı dünyalara sürükleyecek bir senaryoyla karşılaşırsam neden olmasın? Beni heyecanlandıran bir şey olmazsa da sinemayla bu türlü vedalaşmış olacağım.
‘Kendimi her şeyi yapabilecek güçte hissettim’
Yağmur’la anne-kız ilgisini kurarken kendi çocukluğunuz size rehberlik etmiş gibi…
Yağmur’la birlikte hayata bakış açım tümüyle değişti.
Kendimi her şeyi yapabilecek güçte hissettim. Annemden öğrendiklerimle, çocukluğumdan çıkardığım derslerle büyütmeye çalıştım. Babası Cihan Ünal’la anne-baba sevgisinin eksikliğini hiç çekmemesi için elimizden geleni yaptık.
‘Mine’nin kalbimde başka bir yeri var’
222 bayanı canlandırmışsınız beyazperdede, hepsinden bir şey öğrenmişsiniz, hepsinde bir eksiğinizi kapatmışsınız. ‘Mine’ sineması özgürlüğünüzü ilan ettiğiniz, güçlü Türkan’a geçmenizin kırılma noktası gibi…
‘Mine’ benim için özgürlüğümü ilan ettiğim, kendi sesimi daha güçlü duyurduğum bir yoldu. O sinemayla yüreğimi, kararlılığımı seyirciye yansıtma fırsatı buldum ve bu karşılık buldu. En çok da buna seviniyorum, onlarca bayana yürek verdi ‘Mine’, birçok sefer duydum bunu izleyenlerden. Kalbimde başka bir yeri va; bana ve bayanlara özgürlük kapısını araladığı için.
Kitaptan…
“Cüneyt Arkın dünyanın en güzel adamlarından biriydi bence… Ne kadar çok beğensen de bizim aşklarımız daima kameranın motor sesiyle başlar, stop sesiyle sona ererdi. Cüneyt o kadar güzeldi ki, kendi sahnem bittiğinde oturur onun çekimlerini izlerdim… Tahminen de ondan bu kadar sevdi seyirci bu aşkları. Gerçek olmasını istedi.” (Türkan Şoray)
“Duygularım beni yanıltmıyorsa onların (Türkan Şoray ve Cüney Arkın) hayata geçmeyen kocaman bir aşk yaşadıklarını düşünüyorum. Kalpte gizli, kelama dökülmemiş lakin gözlerde alev alev yaşanan bir aşk öyküsü düşünün. Adama âşıksın, o da sana lakin birbirinize söyleyemiyorsunuz. Kamera önünde palavradan yaşanan aşklar aslında nasıl da gerçektir… Sarılma, o cilt deriye olma sahnesi bir an evvel gelse diye nasıl bekleşmişlerdir kim bilir. Bu benim yorumum elbette.” (Bircan Usallı Silan)
“… Rüçhan’ı 17 yaşında tanıdım. Herhalde babasızlığın verdiği bir hisle bağlandım… Tahminen benimle tıpkı yaşlarda biri ilgimi çekmeyebilirdi. Ancak 23 yaş büyük, kırlaşmış saçları, 40 yaşlarında biri sana harikulade ilgi gösteriyor, fevkalade şefkat gösteriyor ve o muhafazacı hali tabii… İster istemez kapıldım gittim. Bir de güzeldi yani…” (Türkan Şoray)
‘Hiç kâfi artık demedi, sağ olsun’
Bircan Usallı Silan
Yaklaşık 19 yıl magazin gazeteciliği yaptım. Gazeteciliği bitirdiğimde birlikte çalışmaya başladık. Evvel basın danışmanıydım, sonra işin içine menajerlik de girdi. Ve vakit içinde iş ilgimiz dostluğa dönüştü.
Çok seyahat yaptık. Uçakta, karayolunda, bazen saatlerce gittik, döndük, otelde kaldık. Ve daima sohbet ettik. Çok şey birikti
o sohbetlerden ve bu ırmak söyleşi fikri ortaya çıktı.
Zaman zaman zorlandık kitabı hazırlarken. Ancak çok gerçek olmasını istedik. Türkan Şoray’a ilişkin olmayan bir şeyin bu kitapta olmasını istemedik. Hayatına ilişkin birtakım şeyler minik minik kendisine kalsın mı diye de konuştuk. Sonra vazgeçtik. Sonra vazgeçmemizden vazgeçtik…
Çok soru sordum ancak emin olun daha da çok vardı. Hiç kâfi artık demedi, sağ olsun.
Karşımda 25 yıldır çok yakından tanıdığım bir insan vardı. Bir yandan da gazeteci kimliğim. O güç soruları sorarken zorlamadım, lakin karşılık verirken galiba biraz durdu, duraksadı. Sıkıntı soru diye düşünmüyorum, hayatın gerçeklerinden bahsettik. Farklı düşündüğümde kitapta notlar olarak belirttim.
