TÜM dünya Gazze’de 21 aydır devam eden yıkıcı savaşın sona ermesi için bir sinyal beklerken, ABD Başkanı Donald Trump’ın hafta içi açıkladığı 60 günlük ateşkeste olumlu gelişmeler yaşanıyor. Trump’ın İsrail tarafının kabul ettiğini duyurduğu ateşkes taslağına evvelki gece birinci cevabını veren Hamas “olumlu” yaklaştıklarını belirterek küçük düzeltmelerle müzakerelere çabucak başlamaya hazır olduklarını bildirdi. İsrail cephesinden Hamas’a şimdi resmi bir cevap gelmedi. Fakat İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yarın Beyaz Saray’da Trump ile yapacağı görüşmede ateşkesin duyurulması istikametinde bir beklenti var. Pekala tekraren başarısızlıkla sonuçlanan ateşkes teşebbüsleri bu kez silahları susturabilecek mi? Mevcut şartların savaşın geride kalan aylarından farklı nasıl bir perspektif sunuyor?
BU SEFER BİTECEK Mİ
7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail içine yaptığı akınların akabinde başlayan savaş 21 ayı geride bırakırken, bu müddet içinde iki kere ateşkes yapılabildi. Savaş başladıktan bir ay sonra 10 gün süren birinci ateşkesin akabinde, geçen ocakta vazifeye gelen Trump’ın İsrail’e dayattığı ve mart ayında bozulan ikinci ateşkes yürürlüğe girmişti. O devirden bu yana İsrail ordusu Gazze Şeridi genelinde akınlarını ağırlaştırdı ve bölgedeki ablukayı daha da sıkı hale getirerek Gazze’deki insani krizin şiddetini siviller için dayanılmaz noktaya getirdi. Fakat analistler son periyotta yaşanan siyasi ve askeri gelişmelerin İsrail’in ateşkes yapmaya eskisinden daha hazır olabileceğini kıymetlendiriyor.
TRUMP GARANTİ VERECEK
Daha sağlam bir muahede tabanı oluştuğuna dair en kıymetli işaretlerden biri Hamas’ın savaşın kalıcı olarak bitirilmesi istikametindeki talebine İsrail’in bu sefer olumlu cevap verme ihtimali. İsrail son periyottaki tüm ateşkes teşebbüslerinde bu talebi reddederken İsrail basını ABD Başkanı Trump’ın “savaşın tamamen sona erdirileceğine dair ferdî garanti” verdiğini yazdı. Ateşkes yolundaki bir başka kıymetli gelişme olarak da İsrail ve İran ortasında süren 12 günlük savaş gösteriliyor. Gazze’de Hamas’a yönelik askeri manada üstünlük kuran İsrail’in yıl uzunluğu Hizbullah’a vurduğu büyük darbenin akabinde İran’daki askeri altyapıya verdiği büyük ziyan, Tel Aviv’in güvenlik tasalarını azaltan bir faktör olarak öne çıkıyor.
SİYASİ İSTİKRARLAR DEĞİŞTİ
İsrail siyasetinin gündeminde değişen istikrarlar ateşkes için olumlu bir gelişme olarak bedellendiriliyor. Hakkındaki yolsuzluk soruşturması nedeniyle iktidardan uzaklaşmak istemediği belirtilen Netanyahu’nun Gazze’deki savaşı rehinelerin geri getirildiği bir senaryo ile sonlandırması bir sonraki seçimlere güçlü bir halde girmesi manasına gelebilir. İsrail parlamentosunun tatile girecek olması da Netanyahu’yu Trump’a “evet” demeye itebilir. Çünkü bu durum Gazze’deki savaşın sonlanması halinde koalisyonu dağıtmakla tehdit eden iktidarın çok sağcı ortaklarının hareket alanını kısıtlayacak. Öte yandan Netanyahu’nun Hamas ile müzakereler için Katar’ın başşehri Doha’ya heyet gönderme kararı aldığı bildirildi.
HAMAS’TA DURUM NE
HAMAS tarafında ise karışık sinyaller var. İsrail ve ABD, Hamas’ın silahsızlandırılması, bölgedeki önderlerinin de sürgüne gönderilmesini istiyor. Birtakım kaynaklar direniş kümesi içinde 21 aylık savaşın Hamas’ı zayıflattığını kabul eden bölümün Gazze’de bir ölçü varlık gösterebilecek halde ayakta kalmasını kabul edebileceklerini kaydediyor. Öte yandan Amerikan New York Times gazetesinin evvelki gün yaptığı bir haber ise Hamas’ın Gazze’deki takımlarının taleplerinde geri adım atmayacağına işaret ediyor. NYT’nin haberinde Hamas’ın askeri kanadının son kumandanı İzzeddin el-Haddad’ın, Gazze’deki savaşı kalıcı olarak sona erdirmek için ya gururlu bir muahedenin olması gerektiğini ya da çatışmanın şehitlik savaşına dönüşeceğini söylediği tez edildi.
