Lancet mecmuasında yayınlanan yeni bir araştırma, ABD’nin dış yardımları kesmesi nedeniyle 14 milyon insanın hayatını kaybedebileceğini ortaya koydu. Ölenlerin üçte birini küçük çocukların oluşturması bekleniyor.
ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID), Lider Donald Trump’ın Ocak ayında misyona başlamasından evvel global insani yardım fonlarının yüzde 40’ından fazlasını finanse ediyordu. Trump idaresi, federal hükümet bütçesinde tasarruf sağlamak emeliyle Hükümet Verimlilik Departmanı’nı (DOGE) kurdu ve dünyanın en güçlü iş insanı Elon Musk’ı kurumun başına getirdi.
Trump’ın danışman grubuna de dahil edilen ABD’li milyarder Musk, USAID’i hedef alan açıklamalar yaparak ajansı bütçeyi boşa harcamakla suçladı. DOGE, USAID’in bütçesinde kesintiye giderken, kurum çalışanları da işten çıkarıldı. Musk yaptığı açıklamada, ajansı “odun kırma makinesinden geçirdiklerini” ve ABD bütçesinin boşa harcanmasını engellediklerini sav etti.
91 MİLYON HAYAT KURTARILDI
Barselona Global Sıhhat Enstitüsü (ISGlobal), USAID bütçe kesintilerinin muhtemel tesirlerini araştıran bir rapor hazırladı. ISGlobal araştırmacısı Davide Rasella, fon kesintilerinin “savunmasız nüfuslar için sıhhat alanında yirmi yıldır kaydedilen ilerlemeyi durdurma ve hatta geri çevirme riski taşıdığı” ikazında bulundu.
Rasella, “Düşük ve orta gelirli ülkeler için ortaya çıkacak şok, global bir salgın yahut büyük çaplı bir silahlı çatışmayla karşılaştırılabilir seviyede olacaktır” dedi.
ISGlobal grubu, 133 ülkeden gelen bilgileri inceleyerek USAID fonlarının 2001-2021 yılları ortasında gelişmekte olan ülkelerde 91 milyon vefatı engellediğini tespit etti. Uzmanlar, ABD hükümetinin bu yıl yüzde 83’lük fon kesintisinin tesirlerini kestirim etmek için bir model geliştirdi.
14 MİLYON KİŞİ VEFAT RİSKİ ALTINDA
Araştırma sonuçlarına nazaran, kesintiler 2030 yılına kadar 14 milyondan fazla önlenebilir vefata yol açabilir. Bu ölümlerin 4.5 milyondan fazlasını beş yaş altı çocukların oluşturduğu ve yılda yaklaşık 700 bin çocuğun hayatını kaybedebileceği belirtildi.
Araştırmacılar, I. Dünya Savaşı’nda yaklaşık 10 milyon askerin öldüğünü hatırlatarak, kestirimi mevt sayısının büyüklüğüne dikkat çekti.
USAID dayanaklı programların, insani yardıma gereksinim duyulan bölgelerde mevt oranını yüzde 15 azalttığı belirlendi. Bilhassa beş yaş altı çocuk vefatlarında yüzde 32’lik bir düşüş sağlandığı kaydedildi.
Araştırma, USAID fonlarının önlenebilir hastalık kaynaklı vefatları engellemede tesirli olduğunu kanıtladı. Yüksek seviyede dayanak alan ülkelerde HIV/AIDS kaynaklı ölümlerin, az fon alan ülkelere nazaran yüzde 65 daha az olduğu tespit edildi. Sıtma ve tropikal hastalıklardan kaynaklanan ölümlerin de USAID yardımları sayesinde yarı yarıya azaldığı tabir edildi.
USAID’deki fon kesintilerinin akabinde Almanya, İngiltere ve Fransa üzere ülkeler de dış yardım bütçelerinde kesinti planlarını duyurdu.
Uzmanlar, bu durumun global insani krizi derinleştirebileceği konusunda uyarıyor.
